Syanno

Senno
Сянно
Şəhərin panoramı
Bayraq[d] Gerb[d]
54°48′46″ şm. e. 29°42′22″ ş. u.
Ölkə	Belarus
Region	Vitebsk
Rayon	Senno
Başçı	Oleq Arkadyeviç Makareviç
Tarixi və coğrafiyası
İlk məlumat	1442
Mərkəzin hündürlüyü	165 m
Saat qurşağı	UTC+03:00
Əhalisi
Əhalisi	6.874 nəf. (1865, 1881, 1897, 1939, 1959, 1970, 2001, 2009, 2010, 2016, 2017, 2019, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023, 2024, 2025, 2026)
Rəqəmsal identifikatorlar
Telefon kodu	+375 2135
Poçt indeksi	211117
Nəqliyyat kodu	2
Digər
senno.vitebsk-region.gov.by
Senno
Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Syanno (belar. Сянно́) — Belarusun Vitebsk vilayətində şəhər. Syanno rayonunun inzibati mərkəzidir.

Əhalisinin sayı 6 974 nəfərdir (1 yanvar 2025-ci il).

Coğrafiyası

Syanno gölünün cənub sahilində, Vitebsk şəhərindən 58 km cənub-qərbdə, Lepel — Orşa xəttindəki Burbin dəmiryol stansiyasından 15 km şimal-şərqdə yerləşir. Boquşevsk, Çaşniki, Beşenkoviçi və Toloçın ilə avtomobil yolları vasitəsilə əlaqələnir.

Heraldika

Gerb Syanno Rayon İcraiyyə Komitəsinin 24 oktyabr 2002-ci il tarixli 740 nömrəli qərarı ilə bəyənilib. Belarus Respublikası Prezidentinin 20 yanvar 2006-cı il tarixli 36 nömrəli Fərmanı ilə təsis edilib.

Bayraq Syanno Rayon Deputatlar Şurasının 20 iyun 2008-ci il tarixli 54 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilib. Belarus Respublikası Prezidentinin 24 dekabr 2009-cu il tarixli 277 nömrəli Fərmanı ilə təsis edilib.

Tarixi

Məlumatlara görə, Syanno kəndi artıq XV əsrin ortalarında mövcud idi. Bir vaxtlar burada ot (seno) ticarətinin aparıldığı yarmarkalar keçirilirdi və yaşayış məntəqəsinin adının da buradan qaynaqlandığı ehtimal olunur.

1534-cü ildən Böyük Litva Knyazlığının Vitebsk povetinin mülkü kimi tanınır. 1595-ci ildə Syanno mülkü, qalası və qəsəbəsi xatırlanır. Qala XVIII əsrə qədər mövcud olub. Şəhərin ilk yazılı qeydi 1442-ci ilə təsadüf edir. XVII əsrin 1-ci yarısından Sapeqalara, XVIII əsrin 2-ci yarısından isə Oginskilərə məxsus olub.

1772-ci ildən Rusiya imperiyasının tərkibində olub, 1777-ci ildən Mogilyov quberniyasının qəza şəhəri statusunu alıb. 1860-cı ildə şəhərdə baş verən güclü yanğın demək olar ki, bütün taxta tikililəri məhv edib. 1867-ci ildə şəhərdə daşdan tikilmiş Müqəddəs Nikolay kafedralı ucaldılıb. 1897-ci il əhalinin siyahıyaalınmasına görə şəhərdə 4100 sakin yaşayırdı ki, onların da 60%-ni (2471 nəfər) yəhudilər təşkil edirdi.

1919-cu ildən Rusiya SFSR-in Vitebsk quberniyasının tərkibində olub. 1924-cü ildə Syanno qəzası Belarus SSR-in tərkibinə daxil edilib və rayona çevrilib. 17 iyul 1924-cü ildən Syanno rayon mərkəzidir.

İkinci Dünya müharibəsi dövrü

6 iyul 1941-ci ildə Syanno alman qoşunları tərəfindən tutulsa da, elə həmin gün sovet qoşunlarının əks-hücumu ilə azad edilib. Şəhər ətrafında müharibənin başlanğıcındakı ən böyük tank döyüşlərindən biri (hər iki tərəfdən ümumilikdə 1500-dən çox tankın iştirakı ilə) baş verib.

Şəhər 8 iyul 1941-ci ildə almanların 17-ci tank diviziyası tərəfindən yenidən işğal edilib. Nasistlər şəhərdəki bütün yəhudiləri gettoya toplayaraq məhv ediblər. 1939-cu ilin məlumatına görə, şəhərdə 1056 yəhudi (əhalinin 24,53%-i) yaşayırdı. Şəhər 25 iyun 1944-cü ildə azad edilib.

Belarus Respublikasının tərkibində

20 oktyabr 1995-ci ildə vahid inzibati mərkəzə malik olan Syanno rayonu və Syanno şəhəri birləşdirilərək vahid inzibati vahid — Syanno rayonu yaradılıb.

2025-ci ildə İkinci Dünya müharibəsində qazanılmış qələbənin 80 illiyi münasibətilə və döyüşçülərin şücaətini əbədiləşdirmək məqsədilə Syanno şəhəri "Böyük Vətən müharibəsi illərində göstərdiyi rəşadət və dözümlülüyə görə" vımpeli ilə təltif edilib.

Əhalisi

Əhalisinin sayı — 6 974 nəfərdir (1 yanvar 2025-ci il vəziyyətinə). 2023-cü ilin məlumatına görə əhalinin sayı 7 158 nəfər təşkil edirdi.

2017-ci ildə şəhərdə 69 nəfər doğulmuş, 91 nəfər vəfat etmişdir. Doğum əmsalı hər 1000 nəfərə 9,6, ölüm əmsalı isə hər 1000 nəfərə 12,6 təşkil etmişdir.

Nəqliyyat

Syannodan respublika əhəmiyyətli avtomobil yolları keçir: P25 (Vitebsk — Syanno), P86 (M8 magistralı — Boquşevsk — Myadel) və P113 (Syanno — Uşaçi). Şəhərdə dəmir yolu əlaqəsi yoxdur.

Mədəniyyət

• Syanno Rayon Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi
• Rayon Mədəniyyət və Xalq Yaradıcılığı Mərkəzi
• Syanno Sənətkarlıq Evi

2023-cü ildə Belarus Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin qərarı ilə "Vitebsk bölgəsində Belarus tuluq zurnası (duda) mədəniyyəti" elementinə qeyri-maddi tarix-mədəni dəyər statusu verilib.

Görməli yerləri

• Syanno Rayon Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi (keçmiş zemstvo idarəsinin binası, 1910-cu il)
• Keçmiş dövlət şərab anbarının binası (1911)
• Keçmiş birinci yanğınsöndürmə məntəqəsinin binası (1913)
• Keçmiş fransiskan monastırının yaşayış korpusu (1772)
• Müqəddəs Nikolay pravoslav kilsəsi
• Müqəddəs Üçlük katolik kilsəsi
• Yəhudi qəbiristanlığı (XIX əsr)
• Qəhrəmanlar xiyabanı
• Üç Qəhrəman parkı
• "Kapliçka" bulağı (təbiət abidəsi)

Abidələr

• V. İ. Leninin büst-abidəsi (muzey binasının yanında)
• K. Marksın büst-abidəsi (muzey binasının yanında)
• Belarus Respublikasının Dövlət bayrağındakı ornamentin müəllifi M. S. Markeviçin şərəfinə ucaldılmış "Rodnı kray" xatirə nişanı (2015)
• Üç Qəhrəman parkında iki xatirə təyyarəsi — Su-24M və Su-27
• 1941-ci ilin sentyabr-dekabr aylarında fəaliyyət göstərmiş getto qurbanlarının xatirəsinə ucaldılmış "Böy" xatirə nişanı (2019)
• 1941–1944-cü illərin soyqırımı qurbanlarına həsr olunmuş xatirə nişanı və muzey ekspozisiyası (2023)

İtirilmiş irs

• Syanno qalası (XVI–XVIII əsrlər)
• Fransiskan monastırı (1772)
• Müqəddəs Məryəmin Hamiləliyi kilsəsi (1860)
• Müqəddəs Nikolay kafedralı

Qalereya

• 
  Şəhər mərkəzi
• 
  Mərkəzi küçə
• 
  Şəhərdə qış
• 
  Mədəniyyət evi
• 
  İncəsənət məktəbi
• 
  Panoram
• 
  Hərbi memorial
• 
  Hərbi memorial
• 
  «Rodnı kray» xatirə nişanı
• 
  Panoram
• 
  Muzey
• 
  Xatirə təyyarələri
• 
  Abidələr
• 
  Abidələr
• 
  Panoram
• 
  Panoram

Ədəbiyyat

• Belarus Ensiklopediyası: 18 cilddə — C. 15. — S. 351–352: Syanno.
• Malişeuski U. A., Paboka P. M. Bizim şəhərlər. — Mn: Vışeyşaya şkola, 1991.

Xarici keçidlər

• Syanno Rayon İcraiyyə Komitəsi
• "Qolas Syannonşçınu" rayon qəzetinin saytı