Karabinenn

Ur fuzuilh M1 Garand (en nec'h) hag ur garabinenn M1 Carbine (en traoñ), daou arm stadunanat eus an Eil Brezel-bed.

Karabinenn a vez graet e geriaoueg an armeoù eus un arm-tan gant ur c'hanol hir met berroc'h eget hini ur fuzuilh pe ur mousked. Darn anezho zo doareoù berraet eus fuzuilhoù all, o tennañ ar memes doare boledoù. Dont a ra o ment berroc'h eus ar fed e oa ret d'ar marc'hegerezh kaout armoù bihanoc'h hag aesoc'h da dapout krog enne.

Er-maez eus bed an arme, e bed ar chase pe ar sportoù tennañ, ur garabinenn zo un arm hir unan pe meur a ganol rizennet dezhañ. Solutoc'h int evit ar fuzuilhoù-chase dre vras : kambr ur garabinenn a c'hell anduriñ ur gwask etre 3 000 ha 4 000 bar, pa n'hall ket hini ur fuzuilh anduriñ ouzhpenn 1 200 bar.

Karabinennoù a raer ivez eus an armoù hir dre aer gwasket pe gaz a c'hall tennañ plomoù 4,5 mm pe 5,5 mm, evit amprouennoù zo er sportoù tennañ pe an dudi.

Mont en-dro

Ur garabinenn .22 LR etre daouarn Jeremy Teela en unan eus an amprouennoù biatlon C'hoarioù Olimpek Goañv 2002.

Damaotomatek e c'hall bezañ ur garabinenn. Un dra a-bouez eo an damaotomategezh evit ar chaseourien o deus ezhomm da c'hellet tennañ meur a wech deus renk da bakañ loened o redek. Efedus eo ar garabinenn war gantadoù a vetradoù, pa vez diaes lazhañ ul loen gant ur fuzuilh flour he c'hanol en tu all da 50 metrad.

E bed ar sportoù tennañ e implijer karabinennoù un tenn (ur munision a ranker adlakaat en arm bewech ma tenner), pe gant tennata dre zorn : en ur ziblasañ ur morailh a zo war ar gulasenn pe ul loc'henn dindan an draen e c'haller kambriñ ur munision da dennañ adarre. Resisoc'h eo ar c'harabinennoù gante ur sistem morailh, setu e vezont implijet stank er sportoù tennañ, er biatlon, pe er fuzuilhoù-resisted.

Ar c'harabinennoù un-tenn dezhe ur c'hanol da wintañ a vez graet kipplauf anezhe, diwar an alamaneg Kipplaufbüchse ('fuzuilh un-tenn"). Implijet e vezont evit chaseal o tostaat.

Munisionoù

Ober a ra ar braz eus ar c'harabinennoù gant kartouchennoù savet a-ratozh evit an armoù-skoaz, evel an .308 Winchester, an .222 Remington hag ar 6,5 Creedmoor, evit ar re anavezetañ. E dibenn an XIXvet kantved e oa kambret kalz karabinennoù evit munisionoù a c'halle mont en armoù-dorn ivez, evel ar .44-40 Winchester da skouer. An .22 Long Rifle, ar c'halibr gwerzhetañ er bed, a zo liezimplij ivez. Ur rummad karabinennoù modern all, anvet PCC (Pistol-Caliber Carbines), zo savet evit tennañ munisionoù armoù-dorn evel an 9 mm Parabellum. Reiñ a reont an tu da dennañ munisionoù skañvoc'h, en ur reiñ dezhe un tizh uheloc'h, a-drugarez d'un arm stabiloc'h evit ur bistolenn. Implijet e vezont a-wechoù evit kizidikaat tennerien da implij armoù-skoaz abalamour d'o argil izeloc'h.

Orin an anv

Grondin (benel, ur c'hrondin) e oa ar ger brezhonek kent an amprest diouzh ar galleg carabine. Ar galleg carabine a oa deuet e 1694 eus an italianeg, portugaleg ha spagnoleg carabina evit envel seurt mouskedoù, dre implijerien gentañ an arm, anezho marc'hegerien lesanvet "carabiniers", eus ar ger galleg carabin "marc'heger" (1575). Evit lod e vefe diwar ar provañseg calabre "mekanik brezel kozh" ; evit tud all e teufe eus al latin calabrinus "Calabriat", peogwir e teue ar c'hentañ marc'hegerien-se eus Calabria.

Lezenn

E Frañs eo renket al lod brasañ eus ar c'harabinennoù damaotomatek (teir c'hartouchenn d'ar muiañ) pe da dennata dre zorn (dek kartouchenn d'ar muiañ) er rummad C, hini an armoù a ranker diskleriañ goude bezañ prenet anezhe en ur ziskouez un aotre da chase pe ul lisañs sportoù tennañ.

Gwelet ivez

• Geriaoueg an armoù-tan

Levrlennadur

• (en) Joseph E. Smith, The book of pistols and revolvers, Castle Books, 816 p., 1946 (embannadur kentañ)
• (fr) HARTINK A. E., L'encyclopédie des fusils et carabines, Maxi-Livres, 2002, ISBN 2-7434-5698-1, 312 p.
• (fr) HOUSTON Rob, STROYAN Christine (renerezh), Armes à feu de légende, Larousse, 2019, ISBN 978-2035979650, 320 p.
• (br) Rann an Ordrenañs, USA, Deskrivadur ar bistolenn M1911, Ar Granenn, 2022
• (fr) Chris McNAB, Armes à feu Encyclopédie visuelle, L'Imprévu, 2022, ISBN 979-1029509872, 304 p.
• (fr) LAMOTHE Arnaud, Guide pratique des armes à feu, 2025, ISBN 979-10-415-6214-5, 346 p.

Daveennoù

  Stag eo ar bajenn-mañ ouzh Porched an Armoù-tan