Kalibar

Kalibar je oznaka za veličinu unutrašnjeg prečnika cijevi vatrenog oružja odnosno veličinu prečnika projektila/zrna municije. Sama riječ kalibar koja se i u bosanskom jeziku upotrebljava, u 17. vijeku preuzeta je od francuske riječi Calibre čiji se korijeni nalaze u arapskom qalib (postolarska lajsna) i grčkoj riječi kalapodium istog značenja. Osim za oružje, kalibar se često koristi i za označavanje prečnika cijevi ili metalnih šipki.

Kalibri pištolja u poredbi (9 × 19 mm; 7,62 × 25  mm; .357 SIG; 10 mm AUTO; .40 S&W; .45 GAP; .50AE)

Podjela

Kalibar po težini

Kod oružja čija municija sadrži više kugli (sačma u patronama za sačmarice) oznake za njihovu veličinu izvedene su od engleskog sistema za težinu pri čemu Cal.12 znači da 12 olovnih kugli veličine unutrašnjeg presjeka cijevi ima težinu od jedne engleske funte (Pound = 454g). Nasuprot kalibarskim oznakama u milimetrima ili inčima, ovdje je cijev manjeg prečnika što je veći broj oznake veličine (12,16,20,22).

Kalibar u milimetrima i inčima

Kao mjera kalibra za municiju sa punim zrnom usvojene su mjerne jedinice milimetar (mm) i inč.

Kalibar u inčima

Oznake u inčima se pišu u obliku decimalnog broja s anglo-američkim načinom pisanja, tačkom umjesto zareza (naprimjer .45, .38 ili .306). U ovom slučaju se kalibri pištolja, revolvera i pušaka razlikuju dodavanjem daljih brojeva ili specijalnih oznaka (kalibar .25 je naprimjer pištolj u kalibru 0,25 inča dok kalibar .250 označava metak puške istog presjeka ali duže čahure, osim toga koriste se dodaci kao naprimjer .45 ACP za pištolj, naspram .45 za revolvere.).

Puščani metci u kalibrima: 7*64, 7,92mm Mauser, .243 Win., .222 Rem.

Kalibar u milimetrima

U milimetrima se označava tačan prečnik projektila/zrna pri čemu njegova dužina nije bitna. Dužina čahure se označava dodatkom *X (npr. 9*19mm ili 8*57mm pri čemu prvi broj označava prečnik metka a drugi dužinu čahure).

Osim ovih dodatnih oznaka, postoje oznake i za označavanje jačine punjenja (Magnum, Winchester) i dodatne oznake za vrstu zrna ili kugle (FMJ-Full Metal Jacket, kod ovog projektila olovno jezgro je potpuno presvučeno metalom, zrno sa metalnom košuljicom).

Najčešći kalibri

Česti kalibri u Inčima i mm

Kalibar u Inčima	Metrični naziv	Tipični prosjek projektila	Najčešći meci	Objašnjenje
.107	2,7 mm	0.107 in (2,72 mm)	2,7 × 9 mm Kolibri	najmanji komercijalni metak
.17	4,4 mm	0.172 in	.17 Remington, .17 HMR	lov na manju divljač i streljački kalibar
.177	4,5 mm	.177 lead, .175 BB	.177 Airgun
.20, .204	5 mm	0.204 in (5,18 mm)	.204 Ruger, 5 mm Remington Rimfire Magnum	streljački kalibar
	5,45 mm		5,45 × 39 mm (M74 AK-74)
.22, .218, .219 .220, .221, .222, .223, .224, .225, .226	5,5, 5,56, 5,7 mm	0.223 – 0.224 in (5,69 mm)	.22 Long Rifle, .222 Remington, .223 Remington, 5,56 × 45 mm NATO, 5,7 × 28 mm, .22-250 Remington, .22 Airgun, .22 Hornet	uobičajeni malokalibarski metci, .223 NATO-kalibar Benchrest Metak: .22PPC USA, .22BR (.22 Benchrest Remington), lov na malu divljač
.228	–	0.228 in	.228 Ackley Magnum
.24	6 mm	0.243 in (6,17 mm)	.243 Winchester, 6 mm Remington, 6 mm Plastični metak za zračno oružje	Benchrest Metak: 6mm PPC, 6mm BR Norma, 6mm BR Remington
.25	6,35 mm	0.25 in (6,35 mm)	.25 ACP, 6,35 × 16 mm SR	.25 Auto i 6.35 mm Browning
.257	6,5 mm	0.257 in (6,53 mm)	.257 Roberts, .25-06 Remington, .250 Savage .257 Weatherby Magnum	tipični .25 kalibar
.26	6,5 mm	0.264 in (6,71 mm)	6,5 × 55 mm Mauser, .260 Remington	poznat kao 6,5 mm
.27	6,8 mm	0.277 in (7,04 mm)	.270 Winchester, 6,8 mm Remington SPC	česta municija za lov
.28	7 mm	0.285 in (7,25 mm)	7 mm Remington Magnum, 7 × 57 mm Mauser 7 × 64 mm	poznat kao 7 mm
.30	7,62 mm	0.311 in (7,90 mm)	.303 British, 7,62 × 39 mm (M43 AK-47), 7,62 × 54 mm R
.30	7,62 mm	0.308 in (7,82 mm)	.30-06 Springfield, .300 Winchester Magnum, .308 Winchester (7,62 × 51 mm NATO stari NATO-Kalibar)	američki .30 kalibar, tipični kalibar za snajpere, takoeđr rasprostranjeni lovački kalibar
.32, .327	7,65 mm	0.309 – 0.312 in	.32 ACP, .32 S&W, .327 Federal Magnum	.32 Kalibar za kratko oružje
.32, .325	8 mm	0.323 in (8,20 mm)	8 × 57 mm IS / IRS (7,92 × 57 mm Mauser), .325 WSM, 8 mm Remington Magnum, 8 × 68 mm S, 8 mm Plastični metci za zračne puške	.32 Kalibar za puške
.338	8,58 mm	0.338 in	.338 Lapua Magnum, .338 Winchester Magnum, .338 Federal .338 Ultra Magnum	novija municija za snajpere i dalekometni metci za lov
.38, .380, .357, .35	9 mm	0.355 – 0.357 in	.38 Super, .380 ACP, .357 Magnum, .357 SIG, .35 Remington, 9 × 19 mm Parabellum, 9 × 18 mm Makarow	.355 za automatsko oružje, .357 za revolvere i puške, 9 × 19 mm najprošireniji kalibar za pištolje
.375	9,5 mm	0.375 in (9,53 mm)	.375 H&H Magnum, .375 Ruger	visoka divljač
.38	10 mm	0.400 in	.38–40	stari metci sa crnim barutom
.40	10 mm	0.400 in (10,16 mm)	.40 S&W, 10 mm Auto
.404	10,25 mm	0.423 in (10,74 mm)	.404 Jeffery	visoka divljač
.405	10,75 mm	0.411 in	.405 Winchester
.408	10,4 mm	0.408 in	.408 Chey Tac	snajperska municija za velike udaljenosti
.41	10,25 mm	0.410 in	.41 Magnum, .41 Action Express
.416	10,6 mm	0.416 in (10,57 mm)	.416 Barrett, .416 Remington Magnum, .416 Rigby, .416 Weatherby Magnum	visoka divljač na malu daljinu
.43	11 mm	0.43 in (10,92 mm)	.43 SL large
.44	10,8 mm	0.427 – 0.430 in	.44-40 Winchester, .44 Special, .44 Magnum	česti kalibar za velikokalibarske revolvere
.45	11,45 mm	0.451 – 0.452 in (11,48 mm)	.45 Colt, .45 ACP, .45 GAP	.45 Automatic Colt Pistol (1911), .451 olovni projektili
.45	11,6 mm	0.458 in (11,63 mm)	.45-70 Government	čest kalibar za puške, lovački kalibar
.450	11,43		.450 Rigby	Jagdmunition für Großwildjagd in Afrika
.454	11,53 mm	0.454 in (11,53 mm)	.45 Long Colt, .454 Casull	.45 Colt
.458, .46	11,6 mm	0.458 in	.458 Winchester Magnum, .460 Weatherby Magnum, .458 Lott	visoka divljač na srednju i veliku daljinu
.475, .480	12 mm	0.475 in (12,07 mm)	.480 Ruger, .475 Linebaugh	revolverski kalibar
.50	12,7 mm	0.500 in (12,7 mm)	.50 AE, .500 S&W, .500 Nitro express, .50 Beowulf, .50 GI	Desert Eagle, S&W Model 500, Kaliber .50 Paintball municija, lov na visoku divljač
.50	12,7 mm	0.510 in (12,95 mm)	.50 BMG (12,7 × 99 mm NATO), 12,7 × 108 mm	M2 Browning Mitraljez i drugo oružje za borbu protiv oklopljenih ciljeva na veliku udaljenost
.57	14,5 mm	0.586 in (14,88 mm)	14,5 × 114 mm, 14,5 mm JDJ	Ruski protivoklopni metak
.68	17,27 mm	0.675 – 0.695 in		Kaliber .68 Paintball municija
.79	20 mm	0.787 in (20,00 mm)	20 × 102 mm, 20 × 138 mm B	oružje za utvrđene ciljeve
.95	24,13 mm	0.950 in (24,13 mm)	.950 JDJ	.950 JDJ jedini poznati metak u kalibru preko .79

Pištolji i revolveri:

Zrno metka kalibra 7,92mm Mauser

• .22 Short Malokalibarski pištolji velike preciznosti za sportska takmičenja
• 7,65 ili 7.65*25 Veći broj pištolja u istočnim zemljama
• 9*18 Normalni pištoljski metak kalibra 9 mm
• 9*19 ili 9 mm Parabelum Metak sa malo dužom čahurom i jačim punjenjem nego 9*18
• .357 Magnum Metak u kalibru .357 jačeg punjenja
• .38 Metak u kalibru 9mm za revolvere
• .45 Metak za jače revolvere
• .45 ACP Metak u kalibru .45 pravljen za pištolje firme Colt
• 10 mm Auto Najjači pištoljski metak bez Magnum punjenja (Glock, Smith & Wesson)
• .55 Boxer Najjači revolverski metak

Puške sačmarice:

• Cal.12/76 Kod nas čest kalibar lovačkog oružja
• Cal.12/70 U Evropi čest kalibar lovačkog oružja pored 12/76
• Cal.16/76 Čest kalibar sačmarica u Evropi
• Cal.20 Rijeđi kalibar u Evropi, čest u SAD
• Cal.22 Vrlo rijedak kalibar sa sačmom, najčešće su meci punjeni samo jednom kuglom (Engleska)

Više modela sačmarica ima kombinovane cijevi sa sačmom i sa mecima cijelog zrna (naprimjer 12/70 sa 8*57)

Karabinske puške:

• .22 LR Long Rifle je ustvari metak kalibra .22 sa dužom čahurom (6 mm Flobert)
• .222 Remington Kalibar .22 firme Remington
• .243 Winchester Manji kalibar firme Winchester
• .30-06 ili 7,62*63 Čest kalibar lovačkih pušaka u SAD, izveden od vojnog kalibra
• 7*57 Karabini i kombinovane puške lovaca u zapadnim zemljama
• 8*57 Čest kalibar lovačkih pušaka kod nas, koristi se i za preuređene karabine M-48 iako su u kalibru 7,9 Mauser

Svi kalibri preko 8 mm su najčešće izvedeni od vojnih kalibara.