Neidio i'r cynnwys

Coco Chanel

Oddi ar Wicipedia
Coco Chanel
Enghraifft o:bod dynol Edit this on Wikidata
Gwefanhttps://chanel.com Edit this on Wikidata
Dynodwyr
Freebase/M/037g0 edit this on wikidata
QuoraCoco-chanel-7 edit this on wikidata
Tudalen Comin Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia

Roedd Gabrielle Bonheur "Coco" Chanel (/ʃəˈnɛl/ shə-NEL, fr; 19 Awst 1883 – 10 Ionawr 1971)[1] yn ddylunydd ffasiwn a menyw fusnes o Ffrainc a sylfaenydd Chanel, y brand tŷ ffasiwn Ffrengig. Roedd hi'n adnabyddus yn ystod y cyfnod ar ôl y Rhyfel Byd Cyntaf am boblogeiddio steil llai ffurfiol i wisg menywod. Hi yw'r unig ddylunydd ffasiwn sydd wedi'i rhestru ar restr cylchgrawn Time o'r 100 o bobl fwyaf dylanwadol yn yr 20g.[2] Estynnodd Chanel ei brand y tu hwnt i ddillad couture i emwaith, bagiau llaw, a phersawr. Mae ei phersawr nodweddiadol, Chanel Rhif 5, wedi dod yn gynnyrch eiconig.[3]

Cefndir

[golygu | golygu cod]
Y persawr enwog a fasnacheiddiwyd gan Coco Chanel

Ganwyd Chanel ym 1883 yn Saumur, Ffrainc. Yn ei hieuenctid, roedd hi'n wniadwraig ac yn gantores clwb nos.[4] Ei henw llwyfan oedd Coco, felly defnyddiodd yr enw hwnnw'n gyhoeddus.[5]

Ym 1910, agorodd siop hetiau. Ym 1919, agorodd dŷ ffasiwn ym Mharis, a chyflwynodd ei phersawr, Chanel Rhif 5, ym 1921. Ymddeolodd ym 1939, ond dychwelodd i ffasiwn gyda llwyddiant mawr ym 1954.[6]

Mae hi'n enwog am y "ffrog fach ddu", Chanel Rhif 5, y persawr menywod enwocaf yn y byd, a'r sgert hyd at y pen-glin a'r siwt siaced bocs a wisgir gyda mwclis perlog.

Siopau cyntaf

[golygu | golygu cod]
Pencadlys Chanel ym Mharis

Ym 1913, agorodd Chanel ei siop gyntaf yn Deauville, Ffrainc. Roedd menywod y gymdeithas uchel yn hoffi ei chwpwrdd dillad syml. Ym 1915, agorodd ail siop yn Biarritz.

Daeth Chanel yn un o'r dylunwyr ffasiwn benywaidd cyntaf i greu dillad syml ac ymarferol ar gyfer menywod y cyfnod. Cymerodd y lliw du, nad oedd yn cael ei ddefnyddio mewn ffasiwn ar y pryd a dangosodd ei fod yn "chic". Defnyddiwyd y deunydd jersi fel arfer i wneud dillad isaf dynion, ond dechreuodd Chanel weithio ag ef i wneud ffasiwn menywod.[7] Gwallt byr, lliw haul, ac arddulliau achlysurol oedd y tueddiadau newydd.[8] Gwaharddodd gorsets a dillad anghyfforddus eraill.[9]

Bywyd personol

[golygu | golygu cod]
Hugh Grosvenor, 2il Ddug Westminster gyda Coco Chanel

Roedd Chanel yn gariad i sawl dyn cyfoethog. Yn ystod ei pherthynas â'r Uchel Ddug Dmitri Pavlovich o Rwsia ym 1920, ychwanegodd gyffyrddiad Rwsiaidd at ei ffrogiau trwy frodio patrymau Rwsiaidd arnynt.[8]

Roedd Chanel gyda Hugh Grosvenor, o 1924 i 1931. Yn ystod yr amser hwn, darganfu'r siwmper tweed Seisnig, siwtiau dynion Seisnig, a chotiau Seisnig. Ychwanegodd y rhain at ei chasgliadau.[8]

Yn 1923, dychwelodd Chanel o wyliau yn Cannes, Ffrainc, gyda lliw haul ac ymffrostio amdano yn y cylchgrawn ffasiwn, Vogue. Gyda hynny, dywedir, y daeth cael lliw haul yn ffasiynol.[10][11] Bu hyn yn rannol gyfrifol am y ffasiwn am liw haul a arweiniodd, maes o law, at ddatblygu technoleg solariwm.

Ail Ryfel Byd

[golygu | golygu cod]

Bu Chanel yn byw yng Ngwesty'r Ritz ym Mharis am dros ddeg ar hugain o flynyddoedd. Yn ystod yr Ail Ryfel Byd, meddiannodd y Natsïaid Paris, a chaewyd ei siopau. Cafodd berthynas â swyddog Natsïaidd, a chafodd ei chyhuddo o fod yn gydweithredwr.[4] Datgelodd dogfennau a ddad-ddosbarthwyd ei bod wedi cydweithio'n uniongyrchol â gwasanaeth cudd-wybodaeth y Natsïaid, y Sicherheitsdienst. Un cynllun ddiwedd 1943 oedd iddi gario agoriad heddwch yr SS i Churchill i ddod â'r rhyfel i ben. Dechreuodd Chanel gyswllt â diplomydd/ysbïwr Almaenig yr oedd hi'n ei adnabod cyn y rhyfel, y Barwn (Freiherr) Hans Günther von Dincklage.[12][13] Ar ôl diwedd y rhyfel, holwyd Chanel am ei pherthynas â Dincklage, ond ni chafodd ei chyhuddo fel cydweithredwr oherwydd ymyrraeth ei ffrind — prif weinidog Prydain, Winston Churchill.[14]

Symudodd i'r Swistir pan ryddhawyd Ffrainc o reolaeth y Natsïaid ym 1944.

Dychweliad

[golygu | golygu cod]

Ar ôl bwlch o 15 mlynedd, dychwelodd Chanel i ffasiwn ym 1954. Cafodd sioc o weld y tueddiadau ffasiwn newydd, yn enwedig rhai gan Christian Dior. Roedd hi'n deall gofynion ac anghenion ffordd o fyw menyw egnïol yn well nag unrhyw un. Roedd ei chasgliad a alwyd y 'dychweliad' yn 1954.[15]

Dychwelodd Chanel i Baris ym 1954.[16] Mae rhai ffynonellau'n awgrymu bod New Look Christian Dior, y dywedir iddi ei ddisgrifio fel atgof o oes y corsed stiff, wedi'i herio a'i chymell i greu dyluniadau newydd ei hun. Ariannwyd ei dychweliad i'r byd ffasiwn gan ei phartner busnes Pierre Wertheimer, a oedd yn ofni y byddai Chanel yn mynd ar ei phen ei hun ond a oedd yn barod i ddod i gytundeb cyfeillgar a oedd yn cynnwys rhai breintiau wrth rannu asedau. Yn gyfnewid, yn ogystal â'i berchnogaeth ar adran bersawr Chanel, derbyniodd Wertheimer hefyd 100% o'r cyfranddaliadau yng nghwmni ffasiwn Chanel ym 1954. Mae'r adrannau persawr a ffasiwn bellach yn eu trydydd genhedlaeth o berchnogaeth lwyr gan deulu Wertheimer.

Y Cyfryngau

[golygu | golygu cod]

Cafodd ei bywyd ei bortreadu yn y sioe gerdd Broadway Coco ym 1969. Mae ffilmiau yn seiliedig ar ei bywyd yn cynnwys: Chanel Solitaire (1981), Coco Chanel (2008), Coco Before Chanel (2009), a Coco Chanel et Igor Stravinsky (2009). Roedd Chanel hefyd yn hoffi yfed coco yn ystod cyfweliadau. Roedd hi bob amser yn dweud ei bod hi'n teimlo'n well ar ôl sipian ychydig ar y ddiod.

Heddiw

[golygu | golygu cod]

Bu farw Chanel ym 1971. Mae hi'n dal i ddylanwadu ar ffyrdd o fyw a dillad menywod. Mae Tŷ Chanel yn parhau mewn busnes. Mae'n aelod o'r Chambre syndicale de la haute couture, y prif griw ffasiwn ym Mharis. Mae Tŷ Chanel yn cynhyrchu fersiynau modern o'i syniadau gorau.[15]

Mae etifeddiaeth Coco Chanel, y cwmni byd-eang Chanel, yn un o'r rhai mwyaf a phwysicaf yn y diwydiant ffasiwn, gyda throsiant blynyddol o $9.62 biliwn o ddoleri'r Unol Daleithiau (2017).[17]

Oriel

[golygu | golygu cod]

Cyfeiriadau

[golygu | golygu cod]
  1. ↑ "Coco Chanel Biography". Biography.com (FYI/A&E Networks). Archifwyd o'r gwreiddiol ar 22 Ebrill 2019. Cyrchwyd 21 Mawrth 2021.
  2. ↑ Horton, Ros; Simmons, Sally (2007). Women Who Changed the World. Quercus. t. 103. ISBN 978-1847240262. Cyrchwyd 8 March 2011.
  3. ↑ Chaney, Lisa (6 October 2011). Chanel: An Intimate Life. London: Penguin. ISBN 978-0141972992. Cyrchwyd 20 May 2015.
  4. 1 2 Charles-Roux, Edmonde. 1975. Chanel: her life, her world, and the woman behind the legend she herself created. New York: Alfred A. Knopf, distributed by Random House. ISBN 0-394-47613-1,
  5. ↑ "Coco Chanel". Biography (yn Saesneg). Cyrchwyd 2018-03-13.
  6. ↑ Jean Druesedow. 2012. The World Book Encyclopeida. Volume 3.
  7. ↑ "Coco Chanel". Women's History. 2009-11-27. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 27 Tachwedd 2009. Cyrchwyd 2026-07-28.
  8. 1 2 3 Coco Chanel bio.com
  9. ↑ Coco Chanel biography, Bio true story, p.1
  10. ↑ Sophie Wilkinson (19 Chwefror 2012). "A short history of tanning", The Guardian ·
  11. ↑ Denise Winterman (1 Tachwedd 2006). "A tan to die for", BBC News Magazine.
  12. ↑ Kloth, Hans Michael; Kolbe, Corina (26 Awst 2008). "Modelegende Chanel: Wie Coco fast den Krieg beendet hätte" [Fashion legend Chanel: How Coco almost ended the war]. Spiegel Online (yn Almaeneg). Hamburg. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 27 Mawrth 2019. Cyrchwyd 2 Mehefin 2017.
  13. ↑ Doerries, Reinhard (2009). Hitler's Intelligence Chief: Walter Schellenberg. New York: Enigma Books. tt. 165–66. ISBN 978-1936274130. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 10 Hydref 2023. Cyrchwyd 23 Medi 2020.
  14. ↑ "Strong whiff of wartime scandal clings to Coco Chanel". Raw Story. Agence France-Presse. 7 Ionawr 2021. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 10 Tachwedd 2021. Cyrchwyd 7 Ionawr 2021.
  15. 1 2 Picardie, Justine 2011. Coco Chanel: the legend and the life. HarperCollins, 'The Comeback', p269 et seq.
  16. ↑ "Coco Chanel: Die Agentin mit der Perlenkette". Frankfurter Allgemeine Zeitung. 23 Rhagfyr 2014. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 23 Rhagfyr 2014. Cyrchwyd 13 Gorffennaf 2023.
  17. ↑ Chanel bricht sein Schweigen, faz.net, 22 Mehefin 2018.

Dolenni allanol

[golygu | golygu cod]
Eginyn erthygl sydd uchod am ddillad. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.
Wedi dod o "https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=Coco_Chanel&oldid=15351221"