Edukira joan

Bordelha

Bordelha
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Akitania Berria
Departamendua Dordoina
Izen ofizialaBourdeilles
Posta kodea24310
Geografia
Koordenatuak45°19′19″N 0°35′13″E / 45.3219°N 0.5869°E / 45.3219; 0.5869
Mapa
Azalera21,85 km²
Altitudea82 m, 192 m eta 133 m
MugakideakBiras, Brantôme en Périgord, Bussac, Creyssac, Grand-Brassac, Lisle, Paussac-et-Saint-Vivien eta Brantôme-en-Périgord
Demografia
Biztanleria785 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 385 (%48,7) (%51,3) 405 alt_right
Dentsitatea36 bizt/km²
bourdeilles.fr

Bordelha (okzitanieraz Bordelha, frantsesez eta ofizialki: Bourdeilles) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Dordoina departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. Azken erroldaren arabera 785 biztanle zituen 21,9 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Biras, Brantôme en Périgord, Bussac, Creyssac, Grand-Brassac, Lisle, Paussac-et-Saint-Vivien eta Brantôme-en-Périgord.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
BourdeillesBourdeilles
Població amb 412 habitants (2000)Valeuil (2,8 km)
Població amb 100 habitants (2000)Creyssac (3,1 km)
Població amb 512 habitants (2000)Biras (5,6 km)
Població amb 922 habitants (2000)Lisle (5,7 km)
Població amb 358 habitants (2000)Bussac (5,7 km)

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima ozeaniko aldatua du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfa motakoa da: klima epela, uda beroa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima ozeaniko aldatua du, eta Akitania eta Gaskoiniako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio ugariak udaberrian; uda beroa (19,5 °C); haize ahulak; ekaitzak maiz udan)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 12,3 °C-koa da, 15 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 903 mm-koa da, urtarrilean 12,4 euri-egun eta uztailean 6,8 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Coulounieix-Chamiers udalerrian dago, 19,4 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 13,1 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 912,2 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 41,1 °C-koa da, 2025ko abuztuaren 11an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -13,8 °C-koa da, 2012ko otsailaren 9an lortua[oh 1][5].

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[6]

BiztanleriaUrtea600800100012001400160018001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 405 gizon, 385 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
2.60
0.00
 
90-94
 
1.30
2.47
 
85-89
 
10.39
7.65
 
80-84
 
7.79
2.47
 
75-79
 
5.45
6.17
 
70-74
 
10.39
7.65
 
65-69
 
2.60
3.70
 
60-64
 
9.35
6.67
 
55-59
 
2.86
7.65
 
50-54
 
9.35
3.95
 
45-49
 
4.16
5.19
 
40-44
 
5.45
8.89
 
35-39
 
4.42
7.90
 
30-34
 
5.45
3.95
 
25-29
 
5.71
3.70
 
20-24
 
2.60
1.23
 
15-19
 
0.00
6.91
 
10-14
 
1.30
5.68
 
5-9
 
4.42
8.15
 
0-4
 
4.42
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[7].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Bourdeilles udalerrian 616 biztanle zeuden eta 284 elkarbizitza unitate[oh 2], hau da, 2,17 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 36,6), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[9]

616biztanle
284elkarbizitza-unitate
2,17lagun elkarbizitza-unitateko
181familia
Udalerria
% 22
% 27
% 12
% 37
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 181 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (83). Guraso bakarreko 35 familietatik 10etan ama zen guraso bakarra. 98 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 35k seme-alaba bakarra zuten etxean, 31k bi, eta 17k hiru edo gehiago.[9]

83
63
35
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean98
Seme-alaba bat35
Bi seme-alaba31
Hiru seme-alaba17
Lau edo gehiago0

15 urte edo gehiago zituzten 691 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 3,9 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 17,7. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 40-54 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 60,8). 80 urte edo gehiagoko 113 biztanleetatik 53 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 60 kolektibitateren batean.[9]

Bakarrik bizi da
15-24% 4
25-39% 13
40-54% 11
55-64% 17
65-79% 24
80 +% 18
Bikotean bizi da
15-24% 0
25-39% 46
40-54% 61
55-64% 56
65-79% 57
80 +% 27

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 37,5 ezkonduta zegoen, eta beste % 13,0 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 8,7 izatezko bikotean eta % 4,3 PACS bidez lotuta). % 32,1 ezkongabeak ziren, % 11,6 alargunak eta % 5,8 dibortziatuak.[9]

Ezkonduta% 37,5
Ezkongabea% 32,1
Alarguna% 11,6
Izatezko bikotean% 8,7
Dibortziatuta% 5,8
PACS bidez lotuta% 4,3

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 43,3), erdi-mailako lanbideak (% 16,9), artisau, merkatari eta enpresa-buruak (% 10,9), eskulangileak (% 10,2). Talde nagusia (erretiratuak, % 43,3) Dordoina departamenduko batez bestekoaren (% 40,6) gainetik dago. 10 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 3,5).[9]

Udalerria
% 11
% 17
% 10
% 43
Dordoina
% 12
% 15
% 13
% 41
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 489 etxebizitza zeuden. Horietatik 293 egoitza nagusi ziren, 137 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 58 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (477), eta apartamentuak gutxi ziren (7). Egoitza nagusietatik 237 beren jabearen bizilekuak ziren, 41 alokairuan zeuden, 12 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 15 doan lagata.[10]

489etxebizitza
293egoitza nagusi
477etxe
7apartamentu

Etxebizitza multzoa

293
137
58
Egoitza nagusia (293)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (137)Hutsik (58)

Etxe mota

477
Etxea (477)Apartamentua (7)

Jabetza egoera

237
41
Jabeak (237)Alokairuan (41)HLM (12)Doan lagata (15)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1919 aurretik artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (109).[10]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik109
1919-194517
1946-197044
1971-199074
1991-200520
2006-202024

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (163). 114 etxebizitzatan berogailu mota "bestelakoa" erabiltzen zen, INSEEk gehiago zehazten ez duena. 216 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 138 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 131tan bi edo gehiago.[10]

Gela kopurua

1 gela6
2 gela10
3 gela48
4 gela66
5 gela edo gehiago163

Berogailu mota

74
98
114
Fuel-olioa (74)Elektrizitatea (98)Gas botila (7)Bestelakoak (114)

Aparkalekua eta ibilgailuak

216aparkalekua
138ibilgailu 1
131ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 421 biztanleetatik 256 aktibo ziren (% 60,8), horietako 230 lanean (% 54,6) eta 26 langabezian (aktiboen % 10,2).

42115-64 urteko biztanle
% 60,8aktibo
% 54,6lanean
% 10,2langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 35,3
25-54 urte% 71,4
55-64 urte% 48,3
Gizonak% 57,1
Emakumeak% 65,1

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 0,0
BEPC, brebeta% 33,3
CAP-BEP% 15,3
Batxilergoa% 5,5
Goi-mailako +2% 6,2
Goi-mailako +3/4% 5,8
Goi-mailako +5% 13,9

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 10,2). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

164 ez-aktibotik 27 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 16,5), 30 erretiraturik zeuden (% 18,3) eta 107 bestelako ez-aktibo ziren (% 65,2).

Ez-aktiboak

% 16
% 18
% 65
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 3]

% 17
% 21
% 25
% 11
% 19
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 217 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 230 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 4]

217enplegu udalerrian
% 77,0soldatapeko
% 23,0ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 21.650 eurokoa zen.

21.650 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 24.150 €

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 39 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 janari enpresak ziren, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 10 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 5 zerbitzu enpresak ziren, 5 administrazio publikoko enpresak ziren eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[11]

2009an zeuden norbanakoentzako 8 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 igeltseroa, 1 zurgina, 1 iturgina, 1 ile apaindegia eta 3 jatetxeak.[12]

2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 1 okindegia zen.[13]

2000. urtean Bourdeilles udalerrian 25 nekazaritza-ustiategi zeuden, 944 hektarea erabiltzen.[14]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra psikiatriko zen.

2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

  1. ↑ Estazioko erregistroak 2004ko urriaren 1an eta 2025ko urriaren 2an artekoak dira.
  2. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  3. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  4. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Coulounieix », fiche climatologique. .
  6. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  7. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  8. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  9. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  10. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  12. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  13. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
  14. ↑ Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]