Edukira joan

Périgueux

Périgueux
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Akitania Berria
Departamendua Dordoina
AlkateaHaije v.d Meer (en) Itzuli
Izen ofizialaPérigueux
Posta kodea24000
Geografia
Koordenatuak45°11′03″N 0°43′05″E / 45.1842°N 0.7181°E / 45.1842; 0.7181
Mapa
Azalera9,82 km²
Altitudea101 m, 75 m, 189 m eta 110 m
MugakideakChampcevinel, Chancelade, Château-l'Évêque, Coulounieix-Chamiers, Marsac-sur-l'Isle, Sanilhac, Trélissac, Boulazac Isle Manoire, Boulazac eta Notre-Dame-de-Sanilhac
Demografia
Biztanleria29.055 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 15.981 (%53,5) (%46,5) 13.892 alt_right
Dentsitatea2.959 bizt/km²
Informazio gehigarria
Hiri senidetuakAmberg
perigueux.fr

Périgueux frantsesez edo Perigüers okzitanieraz Frantziako hego-mendebaldean eta barrualdean dagoen hiria da, Dordoinako departamenduan eta Akitania Berriako eskualdean kokatutakoa. Departamenduko prefektura dauka eta 29.516 biztanle zituen 2021ean.

Isle ibaiak hiria zeharkatzen du eta Périgord blanc delakoaren erdigunea da.

Saint-Fronteko katedrala, Pont des Barris zubitik ikusita.

Vesunna antzinako hiri erromatarraren gainean eraikitakoa da Périgueux, eta gaur egun haren ondar batzuek zutik diraute, ondare horren zati bat museo baten barruan ikusgai dagoelarik. Aipatzekoa da Arte eta Arkeologia museoa halaber.

Bestela, Saint-Fronteko katedral erromanikoa azpimarratzekoa da, eta estilo berekoa da Saint-Étienne eliza, hiriko lehendabiziko katedrala izandakoa.

Bestelako jaialdien artean nabarmena da "Festival Sinfonia en Périgord" izenekoa, 1990etik abuztuan antolatzen dutena eta musika barrokoari dedikatutakoa.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Champcevinel, Chancelade, Château-l'Évêque, Coulounieix-Chamiers, Marsac-sur-l'Isle, Sanilhac, Trélissac, Boulazac Isle Manoire, Boulazac eta Notre-Dame-de-Sanilhac.

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima ozeaniko aldatua du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfa motakoa da: klima epela, uda beroa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima ozeaniko aldatua du, eta Akitania eta Gaskoiniako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio ugariak udaberrian; uda beroa (19,5 °C); haize ahulak; ekaitzak maiz udan)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 12,4 °C-koa da, 15,3 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 900 mm-koa da, urtarrilean 11,8 euri-egun eta uztailean 6,9 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Coulounieix-Chamiers udalerrian dago, 4,3 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 13,1 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 912,2 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 41,1 °C-koa da, 2025ko abuztuaren 11an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -13,8 °C-koa da, 2012ko otsailaren 9an lortua[oh 1][5].

BiztanleriaUrtea010.00020.00030.00040.00050.0001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 13.892 gizon, 15.981 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.23
 
95+
 
0.89
0.75
 
90-94
 
2.66
2.02
 
85-89
 
3.37
2.38
 
80-84
 
3.98
3.30
 
75-79
 
4.90
4.74
 
70-74
 
6.88
5.00
 
65-69
 
5.87
5.86
 
60-64
 
6.24
5.77
 
55-59
 
6.22
6.27
 
50-54
 
6.75
5.87
 
45-49
 
5.55
6.05
 
40-44
 
4.84
5.25
 
35-39
 
4.57
7.23
 
30-34
 
5.29
7.67
 
25-29
 
5.13
9.88
 
20-24
 
8.36
7.95
 
15-19
 
7.90
4.98
 
10-14
 
3.65
4.21
 
5-9
 
3.22
4.60
 
0-4
 
3.73
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[6].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Périgueux udalerrian 27.575 biztanle zeuden eta 17.097 elkarbizitza unitate[oh 2], hau da, 1,61 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 60,9), Frantzia metropolitarreko batez bestekoaren gainetik (% 39,2).[8]

27.575biztanle
17.097elkarbizitza-unitate
1,61lagun elkarbizitza-unitateko
6.407familia
Udalerria
% 10
% 17
% 10
% 61
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 6.407 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (2.994). Guraso bakarreko 1.679 familietatik 1.431etan ama zen guraso bakarra. 3.377 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 1.789k seme-alaba bakarra zuten etxean, 871k bi, eta 370k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 1.734 bikoteetatik 275tan (% 15,9) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[8]

2.994
1.734
1.679
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean3.377
Seme-alaba bat1.789
Bi seme-alaba871
Hiru seme-alaba298
Lau edo gehiago72

15 urte edo gehiago zituzten 25.758 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 35,6 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 51,9. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 65-79 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 47,9). 80 urte edo gehiagoko 2.565 biztanleetatik 2.229 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 336 kolektibitateren batean.[8]

Bakarrik bizi da
15-24% 36
25-39% 34
40-54% 34
55-64% 45
65-79% 47
80 +% 52
Bikotean bizi da
15-24% 16
25-39% 47
40-54% 47
55-64% 45
65-79% 48
80 +% 32

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 25,1 ezkonduta zegoen, eta beste % 15,7 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 11,7 izatezko bikotean eta % 3,9 PACS bidez lotuta). % 39,4 ezkongabeak ziren, % 8,8 alargunak eta % 11,0 dibortziatuak.[8]

Ezkongabea% 39,4
Ezkonduta% 25,1
Izatezko bikotean% 11,7
Dibortziatuta% 11,0
Alarguna% 8,8
PACS bidez lotuta% 3,9

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 31,0), enplegatuak (% 18,3), erdi-mailako lanbideak (% 15,0), bestelakoak (% 11,8). Talde nagusia (erretiratuak, % 31,0) Dordoina departamenduko batez bestekoaren (% 40,6) azpitik dago. 10 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 0,1).[8]

Udalerria
% 9
% 15
% 18
% 11
% 31
% 12
Dordoina
% 12
% 15
% 13
% 41
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 20.771 etxebizitza zeuden. Horietatik 17.084 egoitza nagusi ziren, 1.130 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 2.557 hutsik zeuden. Apartamentuak ziren nagusi (14.727), etxeak baino gehiago (5.917). Egoitza nagusietatik 6.006 beren jabearen bizilekuak ziren, 10.639 alokairuan zeuden, 2.933 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 438 doan lagata.[9]

20.771etxebizitza
17.084egoitza nagusi
5.917etxe
14.727apartamentu

Etxebizitza multzoa

17.084
2.557
Egoitza nagusia (17.084)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (1.130)Hutsik (2.557)

Etxe mota

5.917
14.727
Etxea (5.917)Apartamentua (14.727)

Jabetza egoera

6.006
10.639
2.933
Jabeak (6.006)Alokairuan (10.639)HLM (2.933)Doan lagata (438)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (4.376).[9]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik2.480
1919-19452.547
1946-19704.375
1971-19904.376
1991-20051.744
2006-20201.516

Egoitza nagusien artean gehienek 3 gela zituzten (4.594). Gas sarea zen berogailu mota nagusia (10.104 etxebizitzatan). 7.343 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 9.604 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 2.763tan bi edo gehiago.[9]

Gela kopurua

1 gela1.638
2 gela3.942
3 gela4.594
4 gela3.537
5 gela edo gehiago3.372

Berogailu mota

10.104
6.189
Gas sarea (10.104)Fuel-olioa (213)Elektrizitatea (6.189)Gas botila (75)Bestelakoak (503)

Aparkalekua eta ibilgailuak

7.343aparkalekua
9.604ibilgailu 1
2.763ibilgailu 2+

Hiri aglomerazioa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2006an 64.441 biztanle zituen hiri-aglomerazioak, eta bederatzi udalerrik osatzen du Périgueux berarekin batera: Champcevinel, Chancelade, Coulounieix-Chamiers, Marsac-sur-l'Isle, Notre-Dame-de-Sanilhac, Trélissac, Bassillac eta Boulazac.

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 18.391 biztanleetatik 13.441 aktibo ziren (% 73,1), horietako 11.251 lanean (% 61,2) eta 2.189 langabezian (aktiboen % 16,3).

18.39115-64 urteko biztanle
% 73,1aktibo
% 61,2lanean
% 16,3langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 55,1
25-54 urte% 85,8
55-64 urte% 60,3
Gizonak% 74,5
Emakumeak% 71,7

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 36,7
BEPC, brebeta% 27,2
CAP-BEP% 23,0
Batxilergoa% 15,8
Goi-mailako +2% 10,6
Goi-mailako +3/4% 7,7
Goi-mailako +5% 4,6

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 16,3). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

4.951 ez-aktibotik 1.924 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 38,9), 884 erretiraturik zeuden (% 17,9) eta 2.143 bestelako ez-aktibo ziren (% 43,3).

Ez-aktiboak

% 39
% 18
% 43
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 3]

% 16
% 28
% 32
% 17
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 22.146 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerrian bertan bizi eta lan egiten zutenak 11.251 ziren, beraz udalerria langile-erakarlea da.[oh 4]

22.146enplegu udalerrian
% 87,8soldatapeko
% 12,2ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 23.070 eurokoa zen, eta biztanleen % 23 pobrezian bizi zen (bizimoduaren medianaren % 60tik behera).

23.070 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 24.150 €
% 23,0pobrezia-tasa▲ Dep.: % 17,1

Herri eta hiri senidetuak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. Estazioko erregistroak 2004ko urriaren 1an eta 2025ko urriaren 2an artekoak dira.
  2. INSEEren "ménage" kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon ala ez. "Famille" kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  3. Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  4. Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Coulounieix », fiche climatologique. .
  6. «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  7. (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: Txantiloi:Gaurko data).
  8. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  9. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]