تبادل بدن

تبادل بدن که با نام‌های دیگری مانند تبادل ذهن، تبادل روح یا تبادل مغز نیز شناخته می‌شود، یک شگرد روایی در داستان‌پردازی است که در گونه‌های مختلف علمی‌تخیلی و داستان‌های فراطبیعی دیده می‌شود. در این شگرد، دو انسان یا موجود هوشمند، ذهن یا هویت آگاهانهٔ خود را با یکدیگر جابه‌جا می‌کنند و هر کدام در بدن دیگری قرار می‌گیرد.

دانشنامهٔ علمی‌تخیلی این شگرد را با عنوان مبادلهٔ هویت معرفی می‌کند و آن را گونه‌ای از انتقال هویت می‌داند.

توصیف

تبادل بدن می‌تواند به شیوه‌های گوناگونی رخ دهد. در روایت‌هایی که مبتنی بر فناوری نیستند، این جابه‌جایی ممکن است بر اثر اشیای جادویی مانند تعویذها، آرزوهای پرقدرت، یا رویدادهای نامعمول در ساختار جهان داستان اتفاق بیفتد. در بسیاری از این روایت‌ها، پس از آن‌که شخصیت‌ها دیدگاه گسترده‌تری نسبت به زندگی پیدا می‌کنند و به درک عمیق‌تری از مشکلات یکدیگر می‌رسند، وضعیت به حالت اولیه بازمی‌گردد. این روند اغلب با عناصر کمدی موقعیت یا فانتزی همراه است.

از نمونه‌های کلاسیک این نوع روایت می‌توان به رمان وایس ورسا نوشتهٔ اف. انستی که در سال ۱۸۸۲ منتشر شد اشاره کرد. همچنین رمان جمعهٔ عجیب که نخستین بار در سال ۱۹۷۲ منتشر شد و اقتباس‌های سینمایی آن، از نمونه‌های شناخته‌شدهٔ این شگرد هستند.

در روایت‌هایی که تبادل بدن به‌وسیلهٔ فناوری انجام می‌شود، این فرایند معمولا به دانشمندان دیوانه یا دستگاه‌های آزمایشی نسبت داده می‌شود. این ابزارها اغلب به‌صورت ماشین‌هایی با کابل‌ها، کلاه‌خودها یا سامانه‌های پیچیده تصویر می‌شوند که پیش از بازگرداندن وضعیت اولیه دچار نقص یا خطا می‌شوند. در برخی داستان‌ها، این جابه‌جایی از طریق پیوند مغز یا انتقال کامل بدن انجام می‌شود و می‌تواند جنبه‌هایی از وحشت یا اروتیسم داشته باشد.

تبادل بدن یکی از سازوکارهای رایج در روایت‌های سفر تصادفی در داستان است.

همچنین ببینید

• پیوند مغز
• پیوند سر
• تناسخ

کتابشناسی

• Langford، David. «Identity Exchange». The Encyclopedia of Science Fiction (ویراست چهارم). دریافت‌شده در ۳۰ مارس ۲۰۲۴.{{cite encyclopedia}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
• «6 staples of sci-fi and fantasy television». Den of Geek. ۲۵ نوامبر ۲۰۱۰. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۵ مارس ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۱۶ دسامبر ۲۰۲۵. {{cite web}}: بیش از یک پارامتر |تاریخ بایگانی= و |archive-date= داده‌شده است (کمک); بیش از یک پارامتر |تاریخ دسترسی= و |بازبینی= داده‌شده است (کمک); بیش از یک پارامتر |پیوند بایگانی= و |archive-url= داده‌شده است (کمک)نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
• Jose، Michael JR. «Vice Versa by F. Anstey Detailed Book Review». بایگانی‌شده از اصلی در ۸ آوریل ۲۰۱۱. دریافت‌شده در ۲۴ نوامبر ۲۰۱۰.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
• King، Robert (۴ فوریهٔ ۲۰۰۱). «The mother versus the author». St. Petersburg Times. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۳ مه ۲۰۱۱. دریافت‌شده در ۲۴ نوامبر ۲۰۱۰.{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)