Didong
Didong iyâ arèya sala sèttong kabhângkèdhân maghârsarè Gayo sè nyamburraghi unsur-unsur tanḍâ', vokal, bi'sastra.[1] Didong èmolaè sajjhâk jhâman pamarènta'an Reje Linge XIII.[2] Sala sèttong jhuru sè ngabdhiyaghi kaoḍi'ânna ka'angghuy èjâp ka sala sèttong kabhângkèdhân rèya Abdul Kadir To'et. Kabhângkèdhân Didong lebbi èkasennengngè bi' orèng Takèngon bi' Bener Meriah.
Artè
[beccè' | beccè' sombher]Bâḍâ sè ngoca' jhâ’ oca’ didong iyâ arèya semma’ ḍâ’ artèna ka oca’ “denang” otabâ “donang,” sè artèna “nyanyèyan sambi alako otabâ ka'angghuy mabhunga atè otaba areng-bhâreng bi' nyi-munyiyan". Bâḍâ kèya sè ngoca' jhâ’ Didong sokklana ḍâri oca’ “din” bi' “dong.” "Din" artèna aghâma bi' "dong" sè artè Ḍa'wah.[3]
Fungsi
[beccè' | beccè' sombher]Awwâlla didong èghuna'aghi mènangka sarana ka'angghuy manyalambher aghâma Islam lebât si'ir. Para jhuru kabhângkèdhân didong bânnè coma maḍâpa' narasi sè èkasennengngè panonton, namong ètojjuwaghi kèya ka'angghuy abhânto panontonna ngartè artèna kaoḍi'ân sè ècocokkaghi bi' kanyata'an kaoḍi'ânna para Nabi bi' tokoh-tokoh aghâma Islam. È ḍâlem didong aèssè nilai-nilai aghâma, ka'asrèyan, kareng-bhârengngan, bi' salaènna. Ḍâri ḍinna', è ḍâlem ngalakonè didong, ceh otabâ jhuru kabhângkèdhân didong bânnè coma kodhu tao kalabân ta-carèta aghâma namong kodhu bisa kèya as'ir, anḍi' sowara sè nyaman, bân partèngka sè saè. Kènḍâ'na, kasorang ceh rèya jhuru kabhângkèdhân sè jhujhur, sè anḍi' kaponjhulân è sakabbhina aspèk sè anḍi kaè'an kalabân peranna è ḍâlem manyalambher ajhârân aghâma Islam. Didong salanjhângnga èkalako è rè-arè aghâma Islam sè rajâ.
Parkembangan
[beccè' | beccè' sombher]È ḍâlem parkembanganna, didong laaobâ, ta' pèra' èkalako è rè-arè rajâ Islam, namong è pacara-pacara traḍisional akadhi akabin, asonnat, majhâghâ roma, molong asèl tanè, nyambhut tamoy, bi' salaènna. È ḍâlem ngalakonè didong, orèng sè ngaton lomrana mèlè tèma sè cocok ghâbây pacara sè èkalako. Contona, è bâkto akabin, orèng sè adidong bhâkâl maḍâpa' bhâk-tebbhâghân sè èposerraghi ḍâ' atoran adhât akabin. Mèlana, orèng sè adidong kodhu anḍi' pangatawoan sè samporna ḍâ' sakabbhina bhâb adhât kabin. Kalabân ḍâ'iyâ, pangataowan maghârsarè ḍâ’ kabiyasa’an ḍâ'iyâ bisa terros èromat. Para ceh bhâkal nyarè polè nilai-nilai sè ampon para' èlangnga ka'angghuy kaparlowan didong.[4]
Sombher
[beccè' | beccè' sombher]- ↑ Panji Prayitno. "Lebih Dekat dengan Didong: Simfoni Budaya Gayo dalam Syair, Musik, dan Gerakan". Liputan 6. 2025-08-24. Aksès 2025-12-28.
- ↑ Fitriyani Puspa. "Tari yang Berasal dari Aceh adalah Cerminan Budaya Masyarakatnya, Simak Apa Saja". Liputan 6. 2023-05-05. Aksès 2025-12-28.
- ↑ "Didong, Syiar Dalam Syair dari Tanah Rencong". Liputan 6. 2014-08-12. Aksès 2025-12-28.
- ↑ Dini Daniswari. "Mengenal Didong, Kesenian dari Gayo: Pengertian, Sejarah, dan Tujuan". Kompas. 2024-12-25. Aksès 2025-12-28.
