Fréjus

Fréjus
	Franza
	; Lua error in mw.lua at line 656: invalid value (nil) at index 1 in table for 'concat'.
Amministrazzjoni
Stat sovran	Franza
Administrative territorial entity of France	Franza metropolitana
Region of France	Provence-Alpes-Côte d'Azur
Dipartimenti ta' Franza	Var (en)
Kap tal-Gvern	David Rachline (mul)
Isem uffiċjali	Fréjus
Ismijiet oriġinali	Fréjus
Kodiċi postali	83600u 83370
Ġeografija
Koordinati	43°25′59″N 6°44′08″E / 43.4331°N 6.7356°EKoordinati: 43°25′59″N 6°44′08″E / 43.4331°N 6.7356°E
	Fréjus Fréjus (France)
Superfiċjenti	102.27 kilometru kwadru
Għoli	8 m, 0 m, 616 mu 128 m
Fruntieri ma'	Mandelieu-la-Napoule (mul) , Les Adrets-de-l'Estérel (mul) , Bagnols-en-Forêt (mul) , Puget-sur-Argens (mul) , Roquebrune-sur-Argens (mul) , Saint-Raphaël (mul) u Tanneron (mul)
Demografija
Popolazzjoni	59,719 abitanti (1 Jannar 2023)
Informazzjoni oħra
bliet ġemellati	Fredericksburg (en) , Bazeilles (en) , Dumbéa (mul) , Paola, Pieve di Teco (en) , Tabarka (en) u Triberg im Schwarzwald (en)
	ville-frejus.fru ville-frejus.fr

Fréjus (ippronunzjata [f ʁ e ʒ y s] Fr-Paris--Fréjus.ogg (għajnuna·info) li tinsab fid- dipartiment ta' Var, fir -reġjun ta' Provence-Alpes-Côte d'Azur .

Li tinsab fuq ix-xtut tal- Baħar Mediterran, fil-bokka tax-xmajjar Argens u Reyran, hija l- belt kapitali tal- kanton ta' Fréjus, is-sede assoċjata tad- djoċesi, resort turistiku u max-xatt fuq ir- Riviera Franċiża, belt tal-arti u l-istorja, u l-ko-fundatriċi tal-" Assoċjazzjoni tal-Bliet u l-Artiġjanat ».

Oriġinarjament imsejjaħ Forum Julii, il- pjazza pubblika ta’ Julius (li tfisser Caesar), belt Rumana mwaqqfa fl--49 biex jopponi l-omnipotenza ta' Massilia, li dak iż-żmien kienet kolonja mixtieqa minn Awgustu fi-27 taħt l-isem Colonia Octavanorum biex jakkomoda l-veterani tal -Legio VIII Augusta . Mgħammar taħt Tiberju, dan iddeterjora Mudell:S-, data tal-kostituzzjoni tal- isqof . Belt li ospitat it-trijonf ta' Karlu V fl-1536, ċentru agrikolu fir-reġjun ta' Var sa mill- Medju Evu, u belt ta' gwarniġjon mis- Mudell:S-, bażi tal-ajru navali li minnha telaq Roland Garros fl-1913, milquta fl-1959 mill-katakliżmu tad -diga ta' Malpasset, Fréjus tinsab mal-komun ta' Saint-Raphaël, iċ-ċentru ekonomiku, kulturali u turistiku tal-Lvant ta' Var u s-sit tal-akbar konċentrazzjoni ta' fdalijiet antiki fi Franza wara Arles .

L-abitanti tagħha jissejħu Fréjusiens jew Forojuliens.

Ġeografija

Fréjus tinsab fl-iktar punt tal-Lvant tad-dipartiment ta' Var, fil-pjanura alluvjali maqsuma mix-xmajjar Argens u Reyran, bejn il-massif ta' Maures fil-punent u l-massif ta' Esterel fil-lvant. Tmiss mal-Golf ta' Fréjus fuq il-Baħar Mediterran mill-punent għall-lvant. Il-belt tinsab f'forma ta' nofs qamar orjentat mil-lbiċ għall-grigal madwar il-golf u Saint-Raphaël, li jidħol f'rettangolu li jkejjel 17 u 12-il km fuq kull naħa.

Klima

Fl-2020, Météo-France ppubblikat tipoloġija tal-klimi ta’ Franza fejn il-muniċipalità hija esposta għal klima Mediterranja u tinsab fir-reġjun klimatiku ta’ Var, Alpes-Maritimes, ikkaratterizzata minn xita abbundanti fil-ħarifa u fix-xitwa (250 sa 300 mm fil-ħarifa), xemx tajba ħafna fis-sajf (frazzjoni ta’ xemx > 75%), xitwa ħafifa (8 °C) u ftit ċpar.

Storja

L-oriġini tal-insedjament ta’ Fréjus jistgħu jmorru lura għan-nies Celto-Liguri li kienu jokkupaw il-port naturali ta’ Ægytna aktar fil-lvant. Fdalijiet ta’ ħajt difensiv għadhom viżibbli fuq il-Muntanja Auriasque u f’Bonnet de Capelan. Dak iż-żmien, il-pajsaġġ kien differenti; il-Baħar Mediterran kien jestendi żewġ mitt metru aktar ’il ġewwa, u l-għolja ta’ Fréjus kienet separata minnu minn art mistagħdra li kienet testendi sal-konfluwenza tax-xmajjar Reyran u Argens.

Antikità

Is-sit ta’ Fréjus offra bosta vantaġġi: l-għolja vasta pproteġietu mill-għargħar mix-Xmara Reyran u minn attakki potenzjali tal-għadu; l-ilma kien faċilment aċċessibbli; il-Baħar Mediterran kien fil-qrib; u n-netwerk ta’ rotot ta’ komunikazzjoni ffurmati mill-Via Julia Augusta mill-Italja sar-Rhône, il-Via Domitia li tinżel minn Segustero, u t-triq Għarbija għamluh salib it-toroq importanti. Barra minn hekk, filwaqt li l-Foċeani kienu preżenti f’Agathon u Athenopolis, ma kinux jokkupaw il-Wied ta’ Argens. Għalkemm ftit traċċi jibqgħu tal-okkupazzjoni Oxybiana fir-reġjun, megħluba mir-Rumani fil-154 QK, iż-żona żgur li kienet abitata, peress li l-poeta Cornelius Gallus twieled fi Fréjus fis-67 QK^[1].

It-twaqqif ta’ Forum Julii, ikkummissjonat minn Julius Caesar biex jieħu post Massalia, seħħ f’data inċerta. Il-belt eżistiet mill-inqas sa mill-43 QK, peress li tidher fil-korrispondenza bejn Plancus u Cicero. Id-data tad-49 QK hija ġeneralment aċċettata, b’konnessjoni mal-assedju ta’ Marsilja.

Kien fil-Forum Julii li Ottavian ġab lura l-galijiet maqbuda mingħand Mark Antony fil-Battalja ta’ Actium fit-31 QK.

Bejn id-29 u s-27 QK, Forum Julii saret kolonja taħt l-isem Colonia Octavanorum u minn dakinhar ’il quddiem laqgħet veterani tat-Tmien Leġjun. Imbagħad trasformata f’suq importanti għal prodotti artiġjanali u agrikoli. Kienet imsaħħa b’ħajt prestiġjuż, twil 3.7 kilometri, li pproteġa żona żgħira ta’ 35 ettaru.

Matul ir-renju ta’ Awgustu, il-belt saret Forum Iulii Octavanorum colonia, quae Pacensis appellatur et Classica, il-belt kapitali tal-provinċja prokonsulari l-ġdida ta’ Gallia Narbonensis fis-sena 22 QK. Minn dan iż-żmien ’il quddiem, bdiet l-iżvilupp tagħha; il-port tagħha kien l-unika bażi navali għall-flotta militari Rumana fil-Gallja u t-tieni l-akbar wara Ostia. Aktar tard, matul ir-renju ta’ Tiberju, inbniet l-infrastruttura ewlenija kollha li l-fdalijiet tagħha għadhom jeżistu sal-lum: l-anfiteatru, l-akwedott, il-fanal, il-banjijiet, u t-teatru^[2].

It-territorju tal-belt, iċ-civitas forojuliensis, imbagħad estenda minn Cabasse fil-punent, sa Fayence u Mons fit-tramuntana, minn fejn oriġina l-akwedott, sax-Xmara Siagne fil-lvant, li sseparatha minn Antipolis. Kellha kurja u sitt elef abitant. L-agrikoltura ġiet żviluppata b’villae rusticae f’Villepey jew Saint-Raphaël, operazzjonijiet tal-minjieri ta’ ġebla ramlija ħadra u porfirju blu u s-sajd fil-pixxini tal-ħut żguraw ekonomija li tiffjorixxi.

Fis-sena 40 AD, Gnaeus Julius Agricola twieled f'Forum Julii. Ir-raġel tiegħu, l-istoriku Tacitus, irrakkonta ħajtu. Huwa jsemmi fil-qosor lil Forum Julii fil-bidu bħala "kolonja antika u illustri." Il-belt ġiet iċċitata wkoll diversi drabi fil-kitbiet ta' Strabo u Plinju x-Xiħ^[3].

Fis-seklu 4 ġie stabbilit l-isqof ta' Fréjus, it-tieni wieħed fi Franza wara dak ta' Lyon. Il-kostruzzjoni tal-ewwel knisja hija attestata fis-sena 374 bl-elezzjoni tal-Isqof Acceptus. Fl-400, San Leontius ħa postu, li, bħala vigarju appostoliku, isaltan fuq parti kbira ta' Provence^[4].

Medju Evu

Minkejja t-twaqqif tal-isqof, it-tbajja’ tal-port wassal għad-deklin ta’ Fréjus. Fl-572, il-Lombardi, li kienu invadew l-Italja (568), daħlu fil-Gallja u ħarbtu l-belt, segwiti fl-574 mill-alleati Sassoni tagħhom. Fl-896, is-Saraċeni attakkaw sa Apt. Ir-Re Raoul ikkonferma fid-924 il-pussessi tal-Abbazija ta’ Saint-Martin ta’ Autun fi Fréjus, Vaison-la-Romaine, u r-reġjun ta’ Viennois. Sa tmiem is-seklu 9, il-belt kienet kompletament meqruda; l-abitanti kienu ħarbu lejn l-intern, u s-Saraċeni stabbilew ruħhom fi Fraxinetum. Din is-sitwazzjoni damet sal-973 meta ġew megħluba minn William I ta’ Provence fuq l-art u l-Biżantini fuq il-baħar. Fid-990, biex jirkupra l-pussessi tiegħu, l-Isqof Riculf, magħruf ukoll bħala Riculfe, Abbati ta’ Montmajour, kiseb mingħand il-Konti ta’ Provence il-belt u l-port ta’ Fréjus. Huwa bena l-Katidral ta’ Saint-Léonce u saħħaħ il-belt^[5].

Fl-1138, il-port ta’ Fréjus offra kenn lill-baħrin Ġenwini li kienu jiġu hemm regolarment għal xi fiera. Fl-1235, ġie stabbilit il-bailwick ta’ Fréjus, li estenda minn Gonfaron sa Cotignac u minn Artignosc-sur-Verdon sal-fruntiera Taljana ta’ dak iż-żmien. Iżda matul ir-renju ta’ Karlu I ta’ Sqallija, dan tnaqqas fid-daqs u s-sede ġiet trasferita għal Draguignan. Erba’ fieri saru f’Fréjus, fir-raba’ Ħadd wara l-Għid, fl-10 ta’ Awwissu, fil-21 ta’ Settembru, u fid-29 ta’ Settembru. Fl-1299, Jacques Duèze, mill-familja Duèze ta’ Cahors, inħatar Isqof ta’ Fréjus, imbagħad ġie elett Papa fl-1316, u ħa l-isem ta’ Ġwanni XXII. Fl-1347, il-Mewt l-Iswed ħakmet lil Provence, inkluża Fréjus.

Fl-1471, il-belt kellha 266 dar abitati. Invażjoni ġdida ta’ pirati Barbariċi fl-1475 għal darb’oħra qerdet l-isforzi ta’ rikostruzzjoni. Imbagħad, fl-1482, meta l-belt kienet mhedda mill-pesta għal darb'oħra, Franġisku ta' Paola intervjena u pproteġieha mirakolożament. Minn dakinhar 'il quddiem, sar il-qaddis patrun tal-belt. Kien ukoll minn din id-data li l-kontroll tar-re Franċiż fuq Provence u t-twaqqif tal-parlament f'Aix-en-Provence wasslu biex Fréjus titlef ħafna mill-indipendenza tagħha u d-drittijiet sinjurijali tal-isqfijiet^[6]^[7].

Mir-Rinaxximent sal-Imperu

Fil-bidu tas-seklu 16, Fréjus kien ċentru importanti għall-produzzjoni u l-kummerċ tal-qamħ. Id-dwieli, is-sajd, it-trobbija tan-nagħaġ, u l-fuħħar irrappreżentaw il-pilastri l-oħra tal-ekonomija lokali. Din il-prosperità relattiva ppermettiet lil Fréjus tesperjenza tkabbir fil-popolazzjoni, minkejja l-invażjonijiet tal-1524 u l-1536 u l-Gwerer tar-Reliġjon mill-1561 sal-1563. Il-belt kellha aktar minn sitt elef abitant madwar l-1580. Kienet ukoll l-oġġett ta’ regħba u tilwim bejn l-isqfijiet u r-rejiet ta’ Franza.

Fl-1526 u l-1565, l-isqfijiet tilfu gradwalment il-privileġġi tagħhom lill-komunità. Kien fl-1536, waqt waħda mill-gwerer li qabblu lir-Re Franġisku I ta’ Franza mal-Imperatur Ruman Imqaddes u r-Re ta’ Spanja, Karlu V, għal ħamsa u għoxrin sena, li dan tal-aħħar orkestra d-dħul trijonfanti tiegħu f’Fréjus, billi semmieha mill-ġdid “Charleville” u stabbilixxaha bħala dukat. Huwa rritorna hemm fl-1537 għall-iffirmar tal-Paċi ta’ Nizza biex jerġa’ jimla l-galijiet tiegħu. Matul ir-renju ta’ Enriku II, il-belt saret ammiragliata.

Fid-9 ta' Ottubru 1799, il-Ġeneral Bonaparte, waqt li kien qed jirritorna mill-kampanja tal-Eġittu, niżel f'Saint-Raphaël u qagħad f'lukanda fi Fréjus. F'din l-okkażjoni, il-komunità għażlet stemma ġdida, inqas rjalista u klerikali mill-ewwel waħda. Aktar tard, fl-1808, l-Imperatur ħataf l-Istati Papali u ordna t-trasferiment ta' Piju VII. Fil-vjaġġ tar-ritorn tiegħu lejn Savona, il-Papa qagħad f'lukanda fil-belt. Huwa rritorna hemm fl-1814 waqt il-vjaġġ tiegħu minn Savona għal Fontainebleau. Fl-1814, Napuljun reġa' qagħad fi Fréjus qabel ma telaq minn Saint-Raphaël għall-gżira ta' Elba.

L-era kontemporanja

Fl-1860, il-muniċipalità ddeċidiet li tbattal il-marsa ta' Grand Escat, li tinsab bejn il-belt il-qadima u l-baħar. Ladarba dan twettaq, fl-1882 il-belt kriet l-art lis-sajjieda li bnew barrakki tal-injam hemmhekk. Matul l-istess perjodu, ir-resort kostali ta' Saint-Aygulf żviluppa, notevolment taħt l-influwenza ta' Carolus-Duran, li bena villa hemmhekk u żejjen diversi bini, inkluża l-knisja, u permezz tal-isforzi tas-Soċjetà Kostali. Fil-bidu tas-seklu 20, turisti Brittaniċi bnew vilel u lukandi f'Valescure. Din iż-żona issa hija d-distrett ta' Valescure, separata mix-Xmara Pédégal bejn Fréjus u Saint-Raphaël.

Fl-1905, it-tradizzjoni l-ġdida tal-ġlied tat-torri għamlet lil Fréjus l-aktar belt tal-ġlied tat-torri tal-Lvant fuq ix-Xmara Rhône, 'il bogħod mir-reġjun ta' Camargue. Fis-26 ta' Ottubru 1911, ġie deċiż il-ħolqien tal-bażi tal-ajru navali. Fit-23 ta' Settembru 1913, Roland Garros kiseb fama dejjiema billi temm l-ewwel titjira madwar il-Mediterran bejn Fréjus u Bizerte fit-Tuneżija. Imbagħad, fl-1915, il-Ġeneral Gallieni, resident tal-belt u l-Ministru tal-Gwerra l-ġdid, stabbilixxa reġimenti kolonjali hemmhekk f'kampijiet ta' "tranżizzjoni klimatika". Dawn l-installazzjonijiet militari komplew jespandu sal-1920. Fl-istess ħin, mill-1920 'il quddiem, id-distrett ta' Fréjus-Plage ġie żviluppat mill-ġdid biex jakkomoda lit-turisti bil-bini ta' lukandi, każinò, u stabbilimenti tal-għawm. L-importanza tal-preżenza militari minn barra l-pajjiż kienet l-okkażjoni biex tinbena l-pagoda Hông Hiên Tu fl-1917 u l-moskea Missiri fl-1928. Fl-1926 u l-1932, il-bażi tal-ajru navali ġiet estiża, sakemm resqet lejn l-Argens fil-punent u l-linja ferrovjarja tat-Train des Pignes fit-tramuntana.

Fl-1942, hekk kif l-armata Ġermaniża qasmet il-linja ta’ demarkazzjoni fi Franza matul it-Tieni Gwerra Dinjija, it-Taljani għaddew minn Fréjus fit-12 ta’ Novembru 1942. Fis-27 ta’ Novembru, il-Luftwaffe okkupat il-bażi navali. Fit-22, it-23 u l-24 ta’ Jannar 1943, seħħet ir-restawr ta’ Marsilja, li matulu bejn għoxrin u ħamsa u għoxrin elf abitant tad-distrett tal-Port il-Qadim ġew deportati lejn il-kamp ta’ konċentrament imwaqqaf fi Fréjus fil-kamp militari ta’ Caïs. Fl-1944, xnigħat infirxu fil-belt: “Napuljun niżel hawn, l-Alleati jagħmlu l-istess,” xnigħat ikkonfermati minn messaġġ kodifikat imxandar fuq il-BBC: “Nancy għandha għonqha iebes.” Fil-fatt, fil-15 ta’ Awwissu 1944, bħala parti mill-iżbark tal-Alleati fi Provence, il-bajjiet ta’ Fréjus-Plage u Villepey raw l-iżbark tal-forzi Camel Red, magħmula mit-36 Diviżjoni tal-Infanterija tal-Istati Uniti. Il-belt ġiet ibbumbardjata ħafna, ħafna bini nqered, iżda sat-18 ta' Awwissu, il-belt ġiet illiberata, l-elettriku ġie restawrat għal ftit sigħat fit-22 ta' Awwissu, u l-operazzjonijiet ta' tindif bdew fi tmiem ix-xahar. Fl-1958, Fréjus tilfet is-sede tal-isqof lil Toulon iżda żammet il-kontroll tad-djoċesi.

Fl-1 ta' Jannar 1978, ir-4 Reġiment tal-Infanterija tal-Baħar kien stazzjonat hemm sal-1980, meta l-muniċipalità rkuprat xi art militari u l-21 Reġiment tal-Infanterija tal-Baħar mar fid-distrett ta' Caïs.

Fl-1992, il-belt ipparteċipat fil-ħolqien tan-netwerk tal-Bliet u l-Artiġjanat. Fl-1993, ospitat logħbiet tat-Tazza Davis. Waqt waħda minn dawn il-logħbiet, fis-16 ta' Lulju 1993, it-tim Indjan għeleb lil Franza fl-arena Rumana. Fl-1995, il-bażi tal-ajru navali ta' Fréjus-Saint Raphaël ġiet żarmata b'mod permanenti favur il-bażi ta' Hyères, u dan immarka t-tmiem tal-avjazzjoni fi Fréjus. Is-sit imbagħad ġie ttrasformat fil-Bażi tal-Ajru Navali ta' Fréjus-Saint Raphaël, spazju vast naturali, sportiv u ta' wirjiet.

Filgħodu tas-17 ta' Frar 2001, 908 migrant Kurdi mingħajr dokumenti nġarru fuq ix-xatt fuq il-bajjiet ta' Fréjus. Imqiegħda f'detenzjoni ħdejn il-bażi militari, tliet ġimgħat wara, ħames mitt minnhom kienu diġà ħarbu mis-sorveljanza tal-awtoritajiet.

Ekonomija

Fréjus hija belt turistika li tospita minn tlieta sa erba’ darbiet aktar nies milli jgħixu fiha matul is-sajf. Torganizza diversi fieri matul is-sena; hemm il-fiera tal-fuħħar u l-Bravade fost l-arkitettura Rumana u Gotika tagħha bis-soqfa tal-'madum antik' u l-ħitan skuri. Port Fréjus li għandu kapaċità ta’ 750 irmiġġ, huwa mdawwar minn bajjiet sbieħ bir-ramel fin.Hemm avveniment annwali tar-rota tal-muntanji 'Roc d'Azur'.

Trasport

L-istazzjon tal-ferrovija ta’ Fréjus joffri konnessjonijiet ma’ Saint-Raphaël, Les Arcs u Cannes u ftit destinazzjonijiet reġjonali oħra. Destinazzjonijiet fuq distanzi twal huma aċċessibbli mill-istazzjon fil-qrib ta’ Saint-Raphaël-Valescure. L-awtostrada A8 tgħaqqad Fréjus ma’ Aix-en-Provence u Nizza.