Benthos

Diastylis bradyi, een zeekomma, valt onder de macrobenthos en de endobenthos.

Benthos is, in de biologie, een verzamelnaam voor alle organismen die leven op, of rondom de bodem van zoete en zoute wateren, de zogeheten bentische zone. 98% van deze organismen op aarde leeft in zout water, en vormt daarmee een studieobject van de mariene biologie. Hun leefgebied strekt zich uit van getijdepoelen langs de kust, tot de abyssale zone in de dieptes van de oceanen. Benthos omvat zowel levensvormen die vastzitten aan de bodem, of aan andere vastzittende organismen (sessiel benthos), als organismen die zich kruipend of lopend over de bodem bewegen (vagiel benthos). Dierlijk benthos heet zoöbenthos en de plantaardige versie wordt fytobenthos genoemd. Benthos heeft zich aangepast aan het leven in zones met een hoge druk, zoals de abyssale zone, en kan niet in hogere delen, met een lagere waterdruk, van de waterkolom leven. Het meeste zonlicht is geabsorbeerd voordat het de bodem onderaan de waterkolom bereikt, wat fotosynthese daar uitsluit. Benthos voedt zich voornamelijk met organisch materiaal dat naar beneden valt, zogeheten zeesneeuw. Dit dode en verteerde materiaal voedt het benthische voedselweb. De meeste heterotrofe diepzeeorganismen zijn daarom verzamelaars en reducenten.

Een overzicht van de positie van benthos in verhouding met neuston (organismes die aan de oppervlakte van de waterkolom leven), plankton (organismes die met de stroming meedrijven) en nekton (organismes die tegen de stroming in kunnen zwemmen).

Categorieën

Benthos kan worden onderscheiden naar grootte:

• macrobenthos: organismen die met het blote oog te zien zijn. Ze hebben een grootte van ongeveer 1 mm of meer. Voorbeelden van groepen organismen binnen de macrobenthos zijn kreeftachtigen, tweekleppigen, zakpijpen, stekelhuidigen en trilhaarwormen.
• meiobenthos: organismen die net niet met het blote oog te zien zijn, tussen de 1 mm en 0,1 mm groot. Hier vallen kleine kreeftachtigen, zoals eenoogkreeftjes onder, maar ook rondwormen en beerdiertjes.
• microbenthos: organismen die kleiner zijn dan ongeveer 0,1 mm. In ondiepe wateren, zeegrasbedden, koraalriffen en kelpbossen worden vaak grote hoeveelheden microbenthos gevonden. Voorbeelden van microbenthos zijn bacteriën, ciliophora, amoebes, diatomeeën en flagellaten.

naar habitat:

• endobenthos: in de zeebodem (onder andere tweekleppigen)
• epibenthos: op de zeebodem (onder andere zee-egels)
• hyperbenthos: net boven de zeebodem (onder andere aasgarnalen)

naar gehanteerde voedingsstrategie. Individuele organismes kunnen echter meerdere strategieën gebruiken, afhankelijk van het voedselaanbod:

• verzamelaars: foerageren de bodem voor dode organismes, detriet en ander organisch materiaal
• grazers: hebben raspachtige mondvormen die algen en biofilm van rotsen en vegetatie af kunnen schrapen.
• shredder: bewegen zich voort over de bodem en scheuren bladeren af en versnipperen ze. Sommige larven maken zelfs omhulsels van de stukjes bladeren om in te leven.
• filter-voeder: zwemmen door de waterkolom of zitten vast op de bodem. Ze filteren het water dat langsstroomt voor eetbaar organisch materiaal. Dit zijn vaak kleine stukjes vegetatie die zijn losgescheurd door shredders, of stukjes biofilm die zijn losgemaakt door grazers.
• roofdier: waterorganismes die zich voeden met andere heterotrofe organismes, zoals waterinsecten, kikkervisjes en soms zelfs kleine vissen.

Etymologie

Benthos (bijvoeglijk naamwoord: 'benthisch') komt van het oud-Griekse woord βένθος (bénthos), letterlijk vertaald 'de dieptes (van de oceaan)'. De naam is bedacht door Ernst Haeckel in 1891.

Zie ook

• Mesopsammon
• Pelagische zone

Mediabestanden

Zie de categorie Benthos van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.