Kindermusical
Een kindermusical, jeugdmusical of jongerenmusical is een musical die is geschreven voor en wordt uitgevoerd door kinderen. Een musical (of: zangspel) is een theaterstuk met zang en dans.[1]
De musical kan door een groep kinderen worden ingestudeerd en uitgevoerd op bijvoorbeeld een school, bij een plaatselijke toneelvereniging voor kinderen, of door een kinderkoor. Soms gaat het om een gelegenheidsstuk, zoals een kerstmusical of een jeugdmusical ter gelegenheid van een jubileum.
Een bijzondere variant is de eindmusical, afscheidsmusical, zesde-klasmusical of groep 8-musical voor het laatste leerjaar van de basisschool. Uitvoeringen van musicals voor en door kinderen vallen onder het amateurtoneel.
Geschiedenis
[bewerken | brontekst bewerken]De musical kwam in Nederland op in de jaren 1950; de oudste kindermusicals gaan terug tot de jaren 1960, zoals: Meester Pennelik (1967) en Saartje en het smokkelpaardje (1969).
Kenmerkend voor de kindermusical is dat er een groot (en flexibel) aantal rollen te vergeven is, zodat alle kinderen van een koor, een theatergroep of een klas kunnen meespelen. De variatie in rollen is groot (veel of weinig tekst, wel of geen zang, solopartijen of enkel koorzang) en vaak is er een koor, zodat elk kind aan de uitvoering kan deelnemen.
Voor de opkomst van de kindermusical waren, sinds ongeveer halverwege de negentiende eeuw, de kindercantate en de kinderoperette in zwang. Bij elk van deze drie vormen van muziektheater door kinderen is er sprake van één doorlopend verhaal met zang. Bij een kindercantate wordt er echter geen toneel gespeeld; bij een kinderoperette zijn de kinderen doorgaans verkleed en spelen ze wel toneel.
Het laatste schooljaar van de lagere school of basisschool kan worden afgesloten met de uitvoering van een schoolmusical. De leerlingen zijn dan over het algemeen ongeveer 11 en 12 jaar oud. Deze traditie is in 1967 bedacht door (kinder)liedschrijver Benny Vreden, die een aantal afscheidsmusicals schreef, zoals Adieu Paris! (1971) en Radio Flierefluiter (1974). Het door hem opgerichte productiehuis brengt sinds 1970 elk jaar een eindmusical uit.[2]
In de decennia daarna ontwikkelde de afscheidsmusical zich van een eenvoudig schooltoneelstuk tot een uitgewerkt product. Waar scholen vroeger een cd, scriptboekjes en een handleiding kregen, is het aanbod sinds de jaren 2010 sterk geprofessionaliseerd: producenten leveren kant-en-klare pakketten met oefen-apps, karaokeclips en dansvideo's, en bieden zelfs externe repetitiecoaches aan.[3]
Producenten van afscheidsmusicals
[bewerken | brontekst bewerken]De eerste professionele afscheidsmusical, Meester Pennelik van producent Benny Vreden, verscheen in 1967; lange tijd was Benny Vreden de enige aanbieder.[4] Het door hem opgerichte productiehuis is sinds 2018 eigendom van Carlo Boszhard.[5] Vanaf de jaren tachtig kwamen er meer producenten bij; het veld telt inmiddels meer dan tien gespecialiseerde producenten, waarvan er volgens Trouw zo'n vijf à zes jaarlijks een nieuwe afscheidsmusical uitbrengen, elk met een eigen accent - zo baseert Het Verkeerde Beentje zijn musicals op kinderboeken en heeft Spotlight Musical Productions een meer christelijke inslag.[6][4] Andere producenten zijn onder meer Muzikantine, Waarvan Acte, QP Musicals en Rep en Roer Musicals.[7] Laatstgenoemde bedient jaarlijks zo'n duizend basisscholen.[8][6][4]
De meeste van de circa 6500 Nederlandse basisscholen sluiten groep 8 af met zo'n voorstelling; een musicalpakket kost ongeveer 200 euro, en naast de traditionele musical wint de eindfilm terrein.[6]
Lijst van Nederlandstalige kindermusicals
[bewerken | brontekst bewerken]De kindermusicals in onderstaande lijst staan op chronologische volgorde naar het jaar van verschijnen. Deze lijst is niet volledig.
- ca. 1965 – De vogels van Willem Wiedewiets (tekst en muziek: Herman Broekhuizen)
- ca. 1967 – Het land van de zingende mensen (tekst: Hans Andreus, muziek: Han Reiziger)
- ca. 1969 – Saartje en het smokkelpaardje (tekst: Max van Weegberg, muziek: Max van Doorn)
- ca. 1972 – Teun de speelman (Benny Vreden)
- ca. 1972 – Het Oinkbeest (tekst en muziek: Elly en Rikkert)
- ca. 1974 – De groene mannetjes, voor klas 1 en 2 (Thera Coppens, Hans Peters)
- ca. 1974 – Jan Klaassen in speelgoedland, jeugdmusical voor 4-8 jaar, (Benny Vreden)
- ca. 1980 – Het mooiste geschenk, kerstmusical (tekst: Thera Coppens, muziek: Hans Peters)
- ca. 1994 – In de Soete Suikerbol (verhaal: W.G. van de Hulst (1935), bewerking: Louis Lemaire, muziek: Ton Scherpenzeel)
- Eindmusicals
- 1967 – Meester Pennelik (Benny Vreden)
- 1970 – De wonderlijke machine van professor Knap (Hans Peters jr.)
- 1971 – Adieu Paris! (Benny Vreden)
- 1972 – Het koffertje van Meneer van Dalen (Hans Peters jr.)
- 1973 – De tovenaar van Alkmaar (Fons van Loosdrecht, arrangementen: Harry Bannink)
- 1974 – Radio Flierefluiter (Benny Vreden)
- 1975 – De allerlaatste nieuwsshow (Hans Peters jr.)
- 1977 – Koeken voor de koning (tekst: Gerrit den Braber, muziek: Joop Stokkermans)
- 1980 – Dokter Pompelmoes (tekst: Marly Bosma, muziek: Hans Peters jr.)
- 1985 – Spoken op Griezelsteyn (tekst: Thera Coppens, muziek: Paul Natte)
- 1991 – Net op tijd (Marian van Gog, Ton Kerkhof, Hans Peters)
- 2011 – Voor Kids Gaat De Zon Op (tekst: Dick van den Heuvel, muziek: Mark Kuypers)
- 2018 – De tent op z'n kop! (Carlo Boszhard)
- 2019 – Gewoon Super (Rep en Roer Musicals)
Een compleet overzicht van eindmusicals vanaf 1967 is te vinden op Benny Vreden Kinderproducties.
Lijst van anderstalige kindermusicals
[bewerken | brontekst bewerken]- Duits
- 1986 – Strubbeltatz (Wolfgang König, Veronika te Reh)
- 1989 – Der kleine Mombotz (Wolfgang König, Veronika te Reh)
- 1994-2023 – Ritter Rost-serie (Jörg Hilbert, Felix Janosa)
- 1998 – Die Zauberharfe (Wolfgang König, Veronika te Reh)
- 2000 – Geisterstunde auf Schloss Eulenstein (Peter Schindler)
- 2006 – Amadeus legt los (Thekla und Lutz Schäfer)
- 2006 – Heidi (Claus Martin)
- 2006 – Weihnachten fällt aus (Peter Schindler)
- 2008 – König Keks (Peter Schindler)
- 2024 – Die kleine Hexe (Wolfgang König, Veronika te Reh, naar het gelijknamige boek van Otfried Preußler)
- Engels
- 2001 – The Dream Dealer (Marita Phillips, Harriet Petherick Bushman)
- 2018 – Last Stop on Market Street (Cheryl West, naar het gelijknamige kinderboek uit 2015)
Musicals voor kinderen door professionele theatergezelschappen
[bewerken | brontekst bewerken]Een kindermusical voor en door kinderen valt onder kindertheater en amateurtoneel. Er zijn ook professionele theatergezelschappen, bestaande uit volwassenen, die musicals op de planken brengen gericht op een publiek van kinderen; deze worden ook als kindermusical (theatervoorstelling) aangeduid. Voorbeelden zijn Nijntje, de musical; Doornroosje; De kleine zeemeermin en Kruimeltje de musical.
Zie ook
[bewerken | brontekst bewerken]- ↑ Musical (theaterstuk met zang en dans), in etymologiebank.nl.
- ↑ Benny Vreden, Droom, op bennyvreden.nl. Hierin: "Benny Vreden, bedenker van de afscheidsmusical, heeft in 1964 een droom: hij wil alle kinderen aan het einde van hun basisschooltijd een mooie, creatieve en feestelijke afsluiting geven. Zijn droom wordt in 1967 verwezenlijkt, hij schrijft dan met ‘Meester Pennelik’ de allereerste musical voor het basisonderwijs. Vandaag de dag wordt de droom van Vreden nog steeds voortgezet. Elk jaar wordt er (...) weer een gloednieuwe afscheidsmusical geproduceerd".
- ↑ Jette Pellemans, Van oefenvideo's tot repetitiecoach: de groep 8-musical professionaliseert, Trouw, 24 juni 2022.
- 1 2 3 Van oefenvideo’s tot repetitiecoach: de groep 8- musical professionaliseert. Geraadpleegd op 12 juni 2026.
- ↑ Benny Vreden, op musicalopschool.nl.
- 1 2 3 Richard Smit en Arjan Veering, Voor een paar honderd euro een groep 8-musical of eindfilm, met app en dansvideo's, Het Financieele Dagblad, 9 juni 2025.
- ↑ Afscheidsmusicals groep 8, op musicalopschool.nl.
- ↑ Gidi Heesakkers, In een groep 8-musical moet ieder kind kunnen stralen, ook als standbeeld, de Volkskrant, 26 juni 2022.
