Pan van Persijn

Ingang Pan van Persijn, met informatiebord

Oud boswachtershuisje, Panbos

De Pan van Persijn, in de volksmond het Panbos, is een 48 hectare groot landgoed en recreatiegebied in een bebost duingebied in de Zuid-Hollandse gemeenten Katwijk en Wassenaar, nabij de Katwijkse buurtschap De Pan. Het Panbos is grotendeels eigendom van de gemeente Katwijk en maakt deel uit van het natuurgebied Berkheide.

Geschiedenis

Het gebied is ontstaan door het verstuiven van zand, zo ontstond een vochtige vallei, een duinpan. Het was ooit het jachtgebied van de heren van Persijn, wier kasteel in Wassenaar stond. De laatste telg van de familie, Sara Jacoba van Persijn (1799-1883), woonde in een boerderij vlakbij het Panbos. Vanaf 1900 is het landgoed voor verschillende doeleinden gebruikt, zoals weide- en teeltgrond.

In de Tweede Wereldoorlog was het gebied onderdeel van de Atlantikwall. Een stuk tankmuur dat nog aanwezig is maakt uit van het recreatiegebied. Het is vrij toegankelijk. Een kilometers lange tankmuur met bijbehorende bunkers en rijen drakentanden ligt achter de hekken van de Pan van Persijn. Hij loopt met enkele kleine onderbrekingen ononderbroken door tussen Katwijk en Wassenaar.

In 1955 werd het grootste deel van het verwaarloosde landgoed door de gemeente Katwijk gekocht van de familie Jochems, die ook eigenaar was van het Wassenaars landgoed Duindigt. Het gedeelte van het Panbos op Wassenaars grondgebied maakt nog deel uit van Duindigt en kreeg in 2007 de naam 'Meta's Duin', ter nagedachtenis aan Meta Jochems.

Recreatie

Een nog lang deel van de Atlantikwall, achter de Pan van Persijn, natuurmonument Berkheide.

In het Panbos kan men wandelen, recreëren, picknicken en sporten. Er zijn diverse speelweiden, vijvers en een hertenkamp. In 2010 is het 'Natuurontdekkingspad' voor kinderen geopend. Op hoogtijdagen kunnen er vele honderden bezoekers aanwezig zijn.

Men kan het Panbos wandelend bereiken via de Katwijkse Zuidduinen of via de hoofdingang aan de Wassenaarseweg. Voor toegang tot het Panbos moet betaald worden indien men het betreedt via de ingang aan de provinciale weg N441 (Wassenaarseweg).

Natuur

Een klein gedeelte van het gebied bestaat uit duingrasland en er zijn wat duindoornstruwelen. Verder is er vooral binnenduinbos met dennen. In het bos broeden onder meer grote bonte-, kleine bonte- en groene specht, buizerd, bosuil, boomklever en boomkruiper. Eekhoorns vinden er voldoende voedsel.

Buiten het recreatiegebied houden Schotse hooglanders de opslag in toom. Om ze te bereiken moet men eerst door een hekje waar de nodige informaties en waarschuwingen op staan. Aanbevolen wordt op afstand van de dieren te blijven en geen honden in het gebied mee te nemen.

Plannen

Waterwinbedrijf Dunea heeft anno 2025 plannen het Panbos te gaan gebruiken voor drinkwaterwinning. De verwaarloosde militaire barakken aan de Wassenaarseweg zouden daarvoor moeten wijken.

Bronnen, noten en/of referenties

Mediabestanden

Zie de categorie Pan van Persijn van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.