Thomas de stoomlocomotief

Thomas de Stoomlocomotief
Genre	Kinderserie, animatie
Speelduur per afl.	5 minuten, seizoen 1-7 7 minuten, seizoen 8-12 9 minuten, seizoen 13-24
Bedenker	Wilbert Vere Awdry Britt Allcroft
Voice-over	Erik de Zwart (1-11) Kas van Iersel (13) Michiel de Jong (14-20) Jürgen Theuns (22-24)
Regie	David Stoten Don Spencer Rob Silvestri
Scenario	Andrew Brenner
Muziek	Robert Hartshorne Peter Hartshorne Mike O'Donnell Junior Campbell
Land van oorsprong	Verenigd Koninkrijk
Taal	Engels Nederlands (nagesynchroniseerd)
Productie
Producent	Ian McCue Brian Lynch
Uitvoerend producent	Marion Edwards Karen Barnes Kallan Kagan Jeff Young Steven Hecht
Productie­bedrijf	Mattel Creations
Uitzendingen
Start	9 oktober 1984 12 juli 1997 (Engels), 11 mei 1998 (Nederlands)
Einde	20 januari 2021
Afleveringen	578 (2021), 20 films en specials (2021) (498 afleveringen zijn in Nederland uitgebracht)
Seizoenen	24
Netwerk of omroep	Cartoon Network (12 juli 1997-3 augustus 2001) Nickelodeon (1 september 2002-10 mei 2015) JimJam (1 april 2008-28 februari 2018) RTL Telekids (11 mei 2015-heden)
Officiële website
(en) IMDb-profiel
(mul) TMDb-profiel
Portaal    Televisie

Echte stoomlocomotieven, uitgedost als Thomas, Henry en Duck

Spoorlijnen op het fictieve eiland Sodor

Thomas de stoomlocomotief, in het Engels bekend als Thomas & Friends of Thomas the Tank Engine, is een Brits televisieprogramma van Britt Allcroft voor kinderen vanaf 4 jaar. De animatieserie is gebaseerd op de boeken The Railway Series van de Britse predikant Wilbert Vere Awdry en diens zoon Christopher Awdry.

Productie

De serie is vertaald in 26 talen, is in 130 landen te zien en wordt in Nederland uitgezonden door het digitale kanaal RTL Telekids en in Vlaanderen op VTM Kids Jr.. Elke aflevering duurt vijf à tien minuten. De originele Engelstalige Britse verhalen werden in de eerste twee seizoenen door Ringo Starr ingesproken. In de VS werden de eerste vier seizoenen ingesproken door George Carlin van 1991 tot en met 1995 (de eerste twee oorspronkelijk door Ringo Starr tussen 1989 en 1990) daarna sprak Alec Baldwin ze in van 1998 tot 2002, waarna Micheal Brandon het overnam tot en met 2012. Van 1991 tot en met 2012 was Micheal Angelis de verteller van de Britse series. Van 2013 tot en met 2017 vertelde Mark Moraghan beide Engelse versies, waarna Thomas (John Hasler in de Britse serie en Joseph May in de Amerikaanse serie) zelf de verhalen vertelde vanaf 2018. Erik de Zwart nam van 1998 tot 2010 de Nederlandstalige versie voor zijn rekening. In 2011 nam Kas van Iersel het over voor seizoen 13, daarna heeft Michiel de Jong het overgenomen tot en met 2017. Van 2018 tot 2020 was Thomas (Jürgen Theuns) zelf de verteller van de serie.

De eerste vijf series dateren uit de periode van 1984 tot 1998. Van 2002 tot en met 2020 werd er elk jaar een nieuwe serie gemaakt. Een serie bestaat uit 20 à 28 afleveringen. Van de serie zijn 578 afleveringen gemaakt en 20 films en specials. Hiervan zijn er 80 (seizoenen 12, 16, 21, twee afleveringen van seizoen 20 en het meeste van seizoen 17) nooit in Nederland verschenen.

De originele productie stopte in 2020 na 36 jaar, maar vanaf ergens in 2026 komt er een remake van de serie op de buis. In de tussentijd was wel de spin-off-serie Thomas de Stoomlocomotief: Alle Locomotieven Vooruit! te zien.

Verhaal

De serie gaat over de avonturen van een familie pratende treinen op het denkbeeldige eiland Sodor. Er zijn acht hoofdfiguren en talloze bijfiguren. De titelheld is de jonge hemelsblauwe stoomlocomotief Thomas. Hij komt vaak in de problemen, omdat hij zaken wil opknappen die beter door oudere treinen gedaan kunnen worden. De leerzame en lichtelijk moralistische verhaaltjes spelen zich doorgaans af volgens hetzelfde patroon. "De dikke controleur" (Meneer Hoogsmahoed), een buikige directeur met hoge hoed, komt een bijzondere opdracht ("a very special special") uitdelen. De locomotief die de opdracht krijgt is zeer vereerd en gaat zijn/haar best doen de taak zo goed mogelijk te vervullen. Door zijn/haar enthousiasme luistert hij/zij echter niet naar adviezen en waarschuwingen en dan gaat de opdracht fout, meestal tot drie keer toe. Dan komt het locomotiefje tot zelfinzicht: hij/zij weet nu wat hij/zij fout heeft gedaan en beseft dat dit zijn/haar eigen schuld was. Met hulp van anderen kan hij/zij de zaak nog net in orde brengen en iedereen is "very happy". Hij/Zij oogst de lof van de dikke controleur, die hem/haar vertelt hoe goed hij/zij de "very special special" heeft volbracht en dat hij/zij "very useful" (zeer nuttig) is geweest.

Seizoenen en afleveringen

Zie Lijst van afleveringen van Thomas de stoomlocomotief voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Voornaamste personages

Veel stoomlocomotieven, maar ook diesels en niet-railgebonden voertuigen spelen een rol in de afleveringen. Het merendeel van de voornaamste personages ("The Steam Team") draagt een nummer op de flanken:

1. Thomas, een hemelsblauwe drieassige tenderlocomotief (asindeling C), altijd goedgehumeurd en trots op de spoorlijn, vaak ondeugend en enthousiast, soms verstandig. Hij vormt meestal een trein met de spoorwegrijtuigen Anna (Engels: Annie) en Clarabel, waarmee hij passagiers vervoert over zijn eigen spoorlijn, van Knapford aan de kust, tot Ffarquhar in het binnenland. Bij het rangeren kan hij weleens ruw en brutaal overkomen, maar hij heeft een gouden hart en kan met iedereen goed opschieten.
2. Nia is een Keniaanse locomotief die bevriend raakte met Thomas tijdens zijn reis rond de wereld, waarbij ze hem de hele tijd heeft vergezeld. Ze is nu een permanente bewoner van de "North Western Railway". Nia is dol op dieren en is dan ook vaak te vinden bij de dierentuin. Haar 'voorganger' is Edward, de oudste locomotief op Sodor met een ijverig en vriendelijk karakter. Hij is een tenderlocomotief met asindeling 2B, geschilderd in blauw met rode strepen. Hij is wijs en zachtaardig en de andere locomotieven waarderen zijn kennis en ervaring. Hij heeft zijn eigen spoorlijn, die van Wellsworth naar de grote haven in Brendam loopt. Hij trekt zowel goederen- als passagierstreinen.
3. Rebecca is een grote, gestroomlijnde locomotief die afkomstig is van het vasteland (Engeland). Ze trekt meestal goederentreinen, in sommige gevallen helpt ze Gordon met de sneltrein, voornamelijk tijdens de drukke periodes. Altijd goedgemutst en vol vertrouwen, is ze bevriend met alle locomotieven. Haar toegeeflijkheid kan haar soms in de problemen brengen, maar ze heeft altijd goede bedoelingen. Haar 'voorganger' is Henry, een locomotief die groen is met rode strepen. Hij had speciale steenkool uit Wales nodig om goed te kunnen functioneren, maar na een bezoek aan de werkplaats was dat probleem verholpen. Hij trekt meestal goederentreinen, voornamelijk "The Flying Kipper", maar hij kan ook personentreinen trekken. Hij kan zich verwaand en humeurig gedragen, maar bindt uiteindelijk altijd in.
4. Gordon, blauw met rode strepen, is de grootste locomotief op het eiland Sodor. Hij is een van de drie locomotieven die als eerste werden geïntroduceerd in The Railway Stories, samen met zijn beste vrienden Edward en Henry, voor de introductie van Thomas. Hij is de vaste locomotief die de sneltrein trekt en voelt zich dan ook heel belangrijk, omdat hij een van de weinige locomotieven is die daar sterk genoeg voor is. Doorgaans ziet hij bijtijds in dat iedereen onmisbaar is binnen het team. In de eerste seizoenen komt hij soms wat knorrig, mopperig en opschepperig over, spreekt hij de meeste andere locomotieven steevast aan met "kleine (...)" en wijst hij anderen vaak ruw op hun fouten, terwijl hij er in latere seizoenen juist alles aan doet om kleinere locomotieven te helpen als ze in de problemen zitten, die laatste karaktereigenschap komt in latere seizoenen vaker voor dan de eerste.
5. James is rood met zwarte en gouden biezen en een gouden stoomdom. Hij is een tenderlocomotief met asindeling 1C. Hij trekt zowel goederen- als passagierstreinen. Hij is een middelgrote locomotief: zijn grootste wielen zijn niet zo groot als die van Gordon en Henry, maar ook niet zo klein als die van Thomas en Percy. Hij is buitengewoon trots op zijn rode kleur en daarom schept hij nogal eens op, maar anderen, meestal Thomas of de dikke controleur, zetten hem gauw op zijn plaats. James komt soms met ideeën die hem steevast in de nesten brengen, maar uiteindelijk wordt het allemaal weer opgelost.
6. Percy trekt doorgaans de posttrein, anderszins werkt hij op de spoorlijn van zijn beste vriend Thomas waar hij goederenwagons trekt. Hij is een groene zadeltanklocomotief met rode strepen en met asindeling B. Hij haalt vaak grapjes uit, waardoor hij soms in de problemen komt, maar hij heeft een groot hart en is heel leergierig. Percy is een van de jongste en kleinste locomotieven op het eiland Sodor.
7. Toby is een bruine, vierkante stoomtramlocomotief met een koeienvanger. Hij vervoert stenen uit de groeve over de spoorlijn van Thomas en hij heeft ook een rijtuig genaamd Henrietta (Engels: Henriette) om de werkmannen van en naar de groeve te brengen en om toeristen te vervoeren. Hij wordt soms geplaagd met zijn vreemde uiterlijk, maar daar kan hij wel tegen sinds hij werkt voor de dikke controleur. Omdat hij wijs en voorzichtig is, maakt hij opmerkelijk minder ongelukken dan Thomas.
8. Emily is een donkergroene locomotief met gouden biezen, asindeling 2A1, die in de originele versie een klein beetje met een Schots accent spreekt. Ze heeft haar eigen rijtuigen die in dezelfde kleur zijn geverfd als Emily zelf. In de eerste seizoenen waarin ze verschijnt, kan ze soms bazig en kattig doen, maar meestal gedraagt ze zich zusterlijk en vriendelijk tegen de andere locomotieven, die laatste karaktereigenschap komt in latere seizoenen vaker voor dan de eerste. Van alle leden van het klassieke "Steam Team" is Emily de enige locomotief zonder nummer op de flanken.

Dit zijn lang niet de enige locomotieven op Sodor. Iedere zijlijn heeft zijn eigen locomotieven. Duck, Oliver en de Schotse tweeling Donald en Douglas rijden op de spoorlijn die langs de kust loopt. Bill en Ben zijn ondeugende tweeling-locomotieven die werken in de leemgroeve op de spoorlijn van Edward, daarnaast komen ze Salty vaak tegen in de haven van Brendam. Mavis werkt in de steengroeve op de spoorlijn van Thomas, in tegenstelling tot veel diesels in de serie zijn Mavis en Salty meestal vriendelijk en kunnen ze met veel stoomlocomotieven goed opschieten. Verder zijn er machines die geen vaste plek hebben, zoals de doortrapte diesellocomotief Diesel, Bertie de goedlachse bus en Harold de behulpzame helikopter. Er is ook een uitgebreid smalspoornet op Sodor, met zijn eigen locomotieven en wagons. De belangrijkste smalspoorlocomotieven zijn de stoomlocomotieven Skarloey, Rheneas, Peter Sam, Sir Handel en Duncan en diesellocomotief Rusty.

Alle locomotieven denken, handelen en hebben emoties als een mens. De meeste 'echte' mensen op Sodor hebben geen eigen karakter. De passagiers tonen hun (on)tevredenheid met de service. Het treinpersoneel (machinisten en stokers) is actief met rangeren, koppelen en het bijvullen van water en kolen zonder iets te zeggen, want de locomotieven beslissen zelf. Sommige mensen krijgen wat meer profiel, onder wie twee boeren langs de spoorlijn van Thomas (Farmer McColl en Farmer Trotter), die hulp krijgen van de locomotieven voor hun dieren; en een hertogelijk paar (The Duke and Duchess of Boxford) met hun eigen zilveren locomotief Spencer. Het meest uitgesproken als individueel denkend mens is de dikke controleur (Engels: The Fat Controller), bijnaam van meneer Hoogsmahoed (Engels: Sir Topham Hatt), hij is een nette en belangrijke heer en doorgaans in het zwart gekleed met een hoge hoed. Hij heeft de leiding over het hele spoorwegnet. Hij deelt opdrachten uit, wijst terecht als dat nodig is, maar prijst de locomotieven als het goed is gegaan. Hij is niet bang om streng te zijn indien nodig, maar is wel altijd trots als de locomotieven bijvoorbeeld hun eigen fouten rechtzetten. Zijn hoogste lof is dat ze "Really Useful" (bijzonder nuttig) zijn geweest. Hij reist af en toe met de sneltrein, maar verplaatst zich vaker in een blauwe auto, die op een Rover uit de jaren veertig lijkt. Hij wordt soms getoond met zijn vrouw, die simpelweg Lady Hatt wordt genoemd.

De moeder van de dikke controleur, Dowager Hatt, komt niet voor in de boeken, maar wel in de televisieserie. Zij bezoekt af en toe de spoorlijn en heeft een dalmatiër, waarmee ze meestal wordt gezien. Ze is van mening dat de spoorlijn "very useful" is en de dikke controleur zegt dat ze altijd gelijk heeft. Af en toe vertoont zich ook de dunne controleur (Engels: The Thin Controller), bijnaam van Sir Percival, die de leiding heeft over het smalspoornet.

Nederlandse stemmen

De Nederlandse nasynchronisatie werd opgenomen bij Cinemeta (seizoen 1-18) en Wim Pel Productions (seizoen 19-24), vertaald door John Tak, Judith Dekker, Veronique Overeijnder en Zita Veerman, geregisseerd door Stan Limburg (seizoen 1-11 en meerdere speelfilms), Hilde de Mildt (seizoen 12-18 en meerdere speelfilms) en Hein van Beem (seizoen 19-24).

Personage	Nederlandse stem
Verteller, Thomas de stoomlocomotief, en alle stemmen tot en met seizoen 11	Erik de Zwart

Belangrijke personages

Personage	Nederlandse stem
Verteller	Erik de Zwart, Kas van Iersel, Michiel de Jong en Jürgen Theuns
De dikke controleur	Maarten Wansink
De dunne controleur	Paul Disbergen

Stoomlocomotieven

Personage	Nederlandse stem
Thomas de stoomlocomotief	Jürgen Theuns
Edward	Reinder van der Naalt
Henry	Reinder van der Naalt
Gordon	Leo Richardson
James	Jeremy Luton
Percy	Reinder van der Naalt
Toby	Jürgen Theuns
Emily	Marjolein Algera
Rosie	Niki Romijn
Duck	Paul Disbergen
Donald & Douglas	Fred Meijer
Oliver	Finn Poncin
Bill & Ben	Reinder van der Naalt
Bertie de bus	Reinder van der Naalt
Diesel	Reinder van der Naalt

Trivia

• Bij Britse toeristische spoorwegen leidt de populariteit van Thomas de stoomlocomotief regelmatig tot 'live' stoomevenementen rondom de personages uit deze serie. Ook in Nederland bij de Veluwsche Stoomtrein Maatschappij (VSM), de Zuid-Limburgse Stoomtrein Maatschappij (ZLSM) en Het Spoorwegmuseum werden die enkele malen georganiseerd.

Externe link

• Officiële website

Bronnen, noten en/of referenties

Mediabestanden

Zie de categorie Thomas the Tank Engine and Friends van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.