Antoni Herliczka
| Data urodzenia |
ok. 1723-1724 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
14 marca 1808 |
| Dziedzina sztuki |
malarstwo |
Antoni Jan Herliczka (ur. ok. 1723-1724, zm. 14 marca 1808 w Haćkach[1]) – malarz czynny w Polsce w XVIII w.
Brak jest informacji nt. wczesnych etapów życia i nauki Herliczki[2]. Przypuszcza się, że pochodził prawdopodobnie z Czech[3][4]. Pierwsze źródłowe wzmianki o nim są z dokumentów z 1749 i informują, że był czeladnikiem malarza Jerzego Wilhelma Neunhertza w Warszawie[5] i w tym samym roku otrzymał pierwsze samodzielne zlecenie od Jana Klemensa Branickiego[6]. Z tym magnatem i jego rodziną związał się odtąd na stałe[7] (od 1753 umową jako malarz nadworny[8]), choć czasami, zwłaszcza po śmierci J.K. Branickiego przyjmował też zamówienia innych osób[9], w tym króla Stanisława Augusta Poniatowskiego[10]. Mieszkał w Białymstoku w domu miejskim należącym do Branickiego, który ostatecznie otrzymał na własność w 1771[11]. Pod koniec życia osiadł w Haćkach, gdzie już wcześniej dzierżawił wójtowstwo, a w 1780 otrzymał je na własność wraz z ziemią[12].
Ożenił się z mieszkanką Białegostoku Marianną z d. Paszkowską, ślub wzięli w 1754[4], miał 3 córki i pięciu synów. Najstarszy z nich, Józef Henryk, został malarzem[13].
A. Herliczka reprezentował sztukę późnego baroku[14]. Zdecydowaną większość prac malarskich stworzył w Białymstoku i jego okolicach. Wykonywał głównie malowidła naścienne, ale tworzył również portrety, obrazy religijne i pejzaże, także kopie obrazów innych artystów[15][16], a czasami malował pojazdy konne (karetę i kolaskę) Branickich[17].
Wybrane realizacje A. Herliczki
[edytuj | edytuj kod]- 1750 – malowidła naścienne w kościele św. Stanisława w Siedlcach[2]
- 1751 – freski w kościele w Białymstoku[2]
- 1754 – malowidła naścienne w pałacu Branickich w Warszawie, prawdopodobnie pracował tam już wcześniej, w okresie 1746-1748, ale pod kierunkiem Neunhertza[4]
- od 1754 – malowidła naścienne w kompleksie pałacowym Branickich w Białymstoku, malował tam kolejne pomieszczeniach z przerwami co najmniej do 1773[18].
- 1755 i 1766 – freski w pałacyku Braniewskich w Stołowaczu[19]
- 1756-1758 – freski w pałacu Branickich w Choroszczy i w kościele w tej miejscowości (pracował tam również w 1763 i 1764)[20]
- 1761 – freski w kościele św. Katarzyny i Świętej Trójcy w Tyczynie[21][22]
- 1774 – malowidła w dworze w Jordanowicach[23]
- 1776, 1777 malowidła naścienne w warszawskim Pałacu Myślewickim na terenie Łazienek Królewskich na zamówienia króla S. Poniatowskiego[24]
- malowidła na fasadach niektórych budynków w Białymstoku[25]
- 1792 – obrazy ołtarzowe dla kościoła św. Wawrzyńca w Dolistowie[26]
W starszej literaturze (np.[16]) twierdzono, że wszystkie prace Herliczki zostały zniszczone lub zaginęły, jednak w XXI w. wykazano, że część dorobku artysty przetrwała[27][28].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Romaniuk Z., 2016: Antoni Jan Herliczka – nowe fakty z biografii. Bielski Almanach Historyczny, 1, s. 134.
- 1 2 3 Nieciecki 2006, s. 235.
- ↑ Nieciecki 2006, s. 238.
- 1 2 3 Prószyńska 1979, s. 52.
- ↑ Nieciecki 2006, s. 235, 241.
- ↑ Nieciecki 2006, s. 262.
- ↑ Nieciecki 2006.
- ↑ Nieciecki 2006, s. 242, 243, 250, 262.
- ↑ Nieciecki 2006.
- ↑ Nieciecki 2006, s. 271, 274.
- ↑ Nieciecki 2006, s. 252.
- ↑ Romaniuk 2016, s. 132, 133.
- ↑ Nieciecki 2006, s. 246, 247.
- ↑ Nieciecki 2006, s. 227.
- ↑ Nieciecki 2006, s. 251, 270, 272, 274.
- 1 2 Prószyńska 1979, s. 53.
- ↑ Nieciecki 2006, s. 266, 273.
- ↑ Nieciecki 2006, s. 262, 263, 267.
- ↑ Nieciecki 2006, s. 263, 264.
- ↑ Nieciecki 2006, s. 264, 265, 268, 269.
- ↑ Nieciecki 2006, s. 267.
- ↑ Nieciecki J., 1998: Tyczyńskie malowidła Antoniego Herliczki, wybitnego malarza dworu Jana Klemensa Branickiego. W: Zielecki A. (red.): Z dziejów Tyczyna i regionu. Tyczyn, s. 373–401.
- ↑ Nieciecki 2006, s. 271, 286.
- ↑ Nieciecki 2006, s. 271, 272.
- ↑ Nieciecki 2006, s. 270.
- ↑ Nieciecki 2006, s. 228, 261, 274.
- ↑ Nieciecki 2006.
- ↑ Romaniuk 2016, s. 133.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Nieciecki J., 2006: Koleje życia Antoniego Herliczki, malarza polskiego XVIII wieku. Roczniki Humanistyczne, 54 (4), s. 225–290.
- Prószyńska Z., 1979: Herliczka Antoni. W: Bartnicka-Górska H. i in.: Słownik artystów polskich i obcych w Polsce działających, tom III. Zakład Narodowy im. Ossolińskich. Polska Akademia Nauk, s. 52, 53.
