Isabel Allende

Isabel Allende, Barcelona, 2008

Isabel Allende Llona (ur. 2 sierpnia 1942 w Limie) – chilijska pisarka.

Życiorys

Allende urodziła się w Limie (Peru) 2 sierpnia 1942 roku. Jej ojciec, Tomás Allende był sekretarzem ambasady Chile w Peru, a kuzyn ojca, Salvador Allende, prezydentem Chile. Jej matką była Francisca Llona Barros. Ojciec przyszłej pisarki opuścił rodzinę, kiedy Allende była jeszcze dzieckiem. Zamieszkała wtedy wraz z matką i rodzeństwem w domu swojej babki. W późniejszych latach odbywała wraz z rodziną podróże do Europy, do Chile wróciła w wieku lat 15. Po skończeniu szkoły pracowała dla Organizacji do spraw Wyżywienia i Rolnictwa. Pisywała też do czasopisma dla kobiet Paula. W 1962 wyszła za mąż za Miguela Fríasa, rok później urodziła się ich córka, Paula, a w 1966 syn Nicolás. W 1972 roku w Santiago wystawiono jej sztukę El embajador. W 1975 roku musiała wyemigrować z Chile, przeniosła się do Wenezueli. Pracowała tam jako nauczycielka i dziennikarka.

W 1981 roku, kiedy Allende dowiedziała się, że jej 99-letni dziadek jest umierający, zaczęła pisać do niego list, który później przekształcił się w rękopis książki Dom duchów (wydanej w 1982 roku). Motywem przewodnim tej powieści była chęć uwolnienia się od ducha dyktatury Pinocheta. Książka okazała się wielkim sukcesem, a jej autorkę zaliczono – podobnie jak Gabriela Garcię Márqueza – do nurtu realizmu magicznego. Dom Duchów był pierwszą zekranizowaną powieścią Allende. W filmie wystąpili m.in. Meryl Streep, Jeremy Irons, Antonio Banderas (polski tytuł filmu to Dom dusz).

Książki Allende stały się znane z powodu żywej narracji. Allende w swoich dziełach często ujmuje elementy post-Boom literatury, dlatego jej stylu nie można zawęzić do kategorii magicznego realizmu. Allende ma bardzo metodyczny system pracy. Pisze książki na komputerze i pracuje od poniedziałku do soboty, od 9:00 rano do 19:00. „Zawsze rozpoczyna się 8 stycznia”, jak twierdzi Allende; tradycję tę zapoczątkowała w 1981 roku, zaczynając pisać list do dziadka, który przerodził się w powieść.

Książka Paula (1995) to wspomnienia z dzieciństwa w Santiago, w Chile, i lat spędzonych na emigracji. Jest napisana w formie listu do córki Pauli. Paula, chora na porfirię, wadliwie leczona w szpitalu w Hiszpanii, zapadła w śpiączkę. Błąd w podaniu leku spowodował poważne uszkodzenie mózgu. Paula w trwałym stanie wegetatywnym przeniesiona została najpierw do szpitala w Kalifornii, potem do domu matki, gdzie zmarła 6 grudnia 1992 roku.

Powieści Isabel Allende zostały przetłumaczone na ponad 30 języków i sprzedane w ponad 56 milionach egzemplarzy. Obecnie powstają trzy filmy oparte na jej powieściach - m.in. Afrodyta i Eva Luna. W 2008 roku wydana została jej książka Suma naszych dni - to wspomnienia koncentrujące się na ostatnich latach życia rodziny Allende, często adresowane do nieżyjącej córki Pauli. Wiele miejsca poświęca najbliższym, w tym synowi Nicolásowi, drugiemu mężowi Williamowi Gordonowi i wnukom. Powieść Podmorska wyspa, której akcja toczy się w Nowym Orleanie, została opublikowana w 2010 r.

W 1988 Allende wyszła za Amerykanina, prawnika i pisarza Williama Gordona, z którym rozstała się w roku 2015. W 2006 Allende była jedną z sześciu kobiet, reprezentujących sześć kontynentów, które wnosiły flagę olimpijską podczas Zimowych Igrzysk Olimpijskich w Turynie. W 2008 roku otrzymała honorowy stopień doktora nauk humanistycznych San Francisco State University. Jest założycielką Fundacji Isabel Allende, celem której jest „wspieranie programów poświęconych promowaniu i ochronie podstawowych praw kobiet i dzieci”. Zalicza się ją do najpopularniejszych pisarek Ameryki Łacińskiej, a także do grona najpopularniejszych współczesnych pisarzy hiszpańskojęzycznych.

Twórczość

• Dom duchów (La casa de los espíritus, 1982 – wydanie polskie 1996)
• La gorda de porcelana, 1984
• Miłość i cienie (De amor y de sombra, 1985 – wydanie polskie 1992)
• Ewa Luna (Eva Luna, 1987 – wydanie polskie 1997)
• Opowieści Ewy Luny (Cuentos de Eva Luna, 1989)
• Dos Palabras, 1989
• Niezgłębiony zamysł (El plan infinito,1991)
• Paula (Paula, 1994)
• Afrodyta (Afrodita, 1997)
• Córka fortuny (Hija de la fortuna, 1999 – wydanie polskie 2000),
• Portret w sepii (Retrato en sepia, 2001)
• Miasto bestii (La Ciudad de las Bestias, 2002)
• Mi país inventado (2003)
• Królestwo złotego smoka (El reino del dragón de oro, 2003)
• Las Pigmejów (El bosque de los pigmeos, 2005)
• Zorro (El Zorro: Comienza la leyenda, 2005)
• Inés, pani mej duszy (Inés del alma mía, 2008) – poświęcona życiu Inés Suárez
• Suma naszych dni (La Suma de los Días, 2008)
• Podmorska wyspa (La isla bajo el mar, 2010 – wydanie polskie 2011)
• Dziennik Mai (El cuaderno de Maya, 2011 – wydanie polskie 2013)
• Ripper. Gra o życie (El juego de Ripper, 2014 – wydanie polskie 2014)
• Japoński kochanek (El amante japonés, 2016 – wydanie polskie 2016)
• W samym środku zimy (Mas alla del invierno, 2017 – wydanie polskie 2018)
• Długi płatek morza (Largo pétalo de mar, 2019 – wydanie polskie 2020)

Bibliografia

• Isabel Allende. Timeline.. [dostęp 2010-02-21]. (ang.).
• Diane Marting: Spanish American women writers: a bio-bibliographical source book. Greenwood Publishing Group, 1990. ISBN 0-313-25194-0.

Linki zewnętrzne

• Oficjalna strona internetowa. [dostęp 2010-02-21]. (ang.).