Jan Skoryna
 Jan Skoryna, płk | |
 pułkownik saperów | |
| Data i miejsce urodzenia |
5 czerwca 1888 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
11 lipca 1961 |
| Przebieg służby | |
| Lata służby |
1914–1935 |
| Siły zbrojne | |
| Formacja | |
| Jednostki | |
| Stanowiska |
dowódca brygady |
| Główne wojny i bitwy | |
| Odznaczenia | |
         | |
Jan Skoryna (ur. 24 maja?/5 czerwca 1888 w Andruszówce k. Żytomierza, zm. 11 lipca 1961 w Meksyku) – pułkownik saperów Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Urodził się 5 czerwca 1888 w Andruszówce k. Żytomierza, w rodzinie dziedzicznej szlachty warszawskiej Edmunda i Heleny z Chmurzyńskich[1][2][a]. Był wnukiem Konstantego Skoryny (ur. 1843), generała majora armii rosyjskiej i kuzynem Augustyna Skoryny (ur. 1883), majora kawalerii Wojska Polskiego[4]. Absolwent Włodzimierskiego Korpusu Kadetów w Kijowie[3].
1 sierpnia?/14 sierpnia 1906 wstąpił do armii rosyjskiej[3]. 15 czerwca?/28 czerwca 1908, po ukończeniu Aleksandrowskiej Szkoły Wojskowej w Moskwie, został mianowany podporucznikiem ze starszeństwem z 14 czerwca?/27 czerwca 1907 i wcielony do 3 batalionu saperów w Wilnie[3]. Od 1910 do 1913 wykładowca w Oficerskiej Szkole Saperów. 1 października?/14 października 1911 awansował na porucznika ze starszeństwem z 14 czerwca?/27 czerwca 1911[3]. W styczniu 1914 nadal pełnił służbę w 3 bsap. na stanowisku młodszego oficera 3 kompanii[3].
W czasie I wojny światowej, dowódca kompanii w 27 Dywizji Piechoty. Naczelnik kompanii reflektorów od 1914 do 1915. Instruktor budownictwa umocnień polowych 5 Dywizji Piechoty. W latach 1915–1917 dowódca kompanii drogowo-mostowej w 3 pułku inżynieryjnym, z którym brał udział w walkach z Niemcami i Austrią. Był jednym z 384 delegatów na I Ogólny Zjazd Związku Wojskowych Polaków, który odbywał się w Piotrogrodzie w dniach 7–22 czerwca 1917 roku. W 1917 roku wstąpił do I Korpusu Polskiego gen. Dowbor-Muśnickiego i został zastępcą dowódcy 1 pułku inżynieryjnego formowanego na bazie rosyjskiego 46 batalionu saperów. W tym samym roku został mianowany kapitanem[2]. W 1918 roku został dowódcą 1 pułku inżynieryjnego. Wyróżnił się w walkach o odbicie Twierdzy Bobrujskiej[5]. Po jej zajęciu został naczelnym inżynierem Twierdzy[1].
Z dniem 25 listopada 1918 został przyjęty do odrodzonego Wojska Polskiego z zatwierdzeniem posiadanego stopnia podpułkownika ze starszeństwem z dniem 28 maja 1916 i przydzielony do 1 pułku inżynieryjnego w Warszawie[6]. Podczas powstania wielkopolskiego wyznaczono go na stanowisko inspektora technicznego formacji wielkopolskich, gdzie sformował batalion saperów w Poznaniu. Od marca 1920[1] do 1921 pełnił funkcję zastępcy komisarza rządu Rzeczypospolitej Polskiej w Międzynarodowej Komisji wyznaczonej do ustalenia granicy polsko-niemieckiej. 20 stycznia 1920 brał udział w przejęciu od Niemców Bydgoszczy[2].
„Za postawę w I KP i skuteczne walki z bolszewikami zmierzającymi do zlikwidowania korpusu.”[1]. Został odznaczony Orderem Virtuti Militari[1].
W 1921 roku został dowódcą 1 pułku saperów. Następnie pełnił służbę w Wydziale Wojskowej Komisji Granicznej w Dowództwie Okręgu Korpusu Nr VII w Poznaniu. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu pułkownika ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 21. lokatą w korpusie oficerów inżynierii i saperów[7]. 13 lipca 1923 został przydzielony do Dowództwa Okręgu Korpusu Nr V w Krakowie na stanowisko szefa inżynierii i saperów[8]. W lipcu 1924 został przydzielony do Dowództwa Okręgu Korpusu Nr VIII w Toruniu na stanowisko szefa inżynierii i saperów[9]. Od 1926 był komendantem Oficerskiej Szkoły Inżynierii w Warszawie. W grudniu 1927 objął stanowisko szefa samodzielnego referatu rachunkowo-budżetowego Departamentu Inżynierii Ministerstwa Spraw Wojskowych w Warszawie. W latach 1927–1929 był redaktorem naczelnym „Przeglądu techniczno-wojskowego”, a w 1928 prezesem Rady Administracyjnej Państwowych Zakładów Inżynierii i członkiem Rady Administracyjnej Państwowej Wytwórni Aparatów Telegraficznych oraz Telefonicznych. 27 kwietnia 1929 został mianowany dowódcą 2 Brygady Saperów w Warszawie[10], a następnie dowódcą 1 Brygady Saperów. Z dniem 31 sierpnia 1935 został przeniesiony w stan spoczynku[11]. W celach handlowych i kulturalnych w czerwcu 1939 wyjechał jako przedstawiciel Rady Handlu Zagranicznego do Meksyku. Zawarł kilka ważnych kontraktów handlowych. Tam zastała go wojna. W czasie wojny współdziałał z Polonią Meksykańską m.in. przy organizowaniu pomocy dla Polaków przybyłych do Meksyku z Syberii[2].
W 1944 finansował wykonanie popiersia Ignacego Jana Paderewskiego, które dopiero po kilkudziesięciu latach (15 listopada 2001) staraniem syna Jerzego, postawiono jako pomnik w stolicy Meksyku. W tym kraju pozostał po wojnie na emigracji. W 1949 brał udział w organizacji uroczystości z okazji setnej rocznicy śmierci Fryderyka Chopina, podczas których ku czci kompozytora wmurowano w Audytorium sali Bolivara Narodowego Uniwersytetu Meksyku tablicę pamiątkową[2].
W 1924 ożenił się z Konstancją z Lipskich, z którą miał dwoje dzieci[1]: Jerzego (1926–2010).
Ordery i odznaczenia
[edytuj | edytuj kod]- Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 6690[5] (10 maja 1922)[1][12][13]
- Krzyż Niepodległości (17 marca 1932)[14][1][15]
- Krzyż Walecznych[1]
- Złoty Krzyż Zasługi (10 listopada 1928)[16][17]
- Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921
- Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości
- Odznaka Pamiątkowa I Korpusu Polskiego w Rosji
- Odznaka Honorowa Naczelnego Polskiego Komitetu Wojskowego „Nacz-Pol” Dziennik Rozkazów nr 41 z 1920 – za wybitne zasługi przy organizacji Wojska Polskiego na terenie byłej Rosji[18].
- Krzyż Komandorski Orderu Białego Orła (Królestwo Serbów, Chorwatów i Słoweńców)[19]
- Krzyż Oficerski Orderu Korony Włoch[20]
- Medal Zwycięstwa[21]
Uwagi
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Data urodzenia 24 maja 1888 jest datą starego stylu[3][4].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Polak (red.) 1991 ↓, s. 134.
- 1 2 3 4 5 Ryszard Żuchowski, Sylwetki saperów. następne pokolenie s. 40–41.
- 1 2 3 4 5 6 Скорына Иван Эдмундович. [w:] Список (по старшинству в чинах) генералам, штаб и обер-офицерам и классным чиновникам 3-го саперного батальона, с. 10 [on-line]. Управление Министерства обороны Российской Федерации по увековечению памяти погибших при защите Отечества, 1914-01-16. [dostęp 2026-01-09]. (ros.).
- 1 2 Скорына Иван Эдмундович. Офицеры русской императорской армии. [dostęp 2026-01-09]. (ros.).
- 1 2 Skorzyna Jan. [w:] Kolekcja Orderu Wojennego Virtuti Militari, sygn. I.482.108-11741 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2026-01-09].
- ↑ Dziennik Rozkazów Wojskowych Nr 7 z 30 listopada 1918 r., poz. 135. Dziennik Rozkazów Wojskowych Nr 10 z 11 grudnia 1918 r., poz. 236.
- ↑ Lista starszeństwa 1922 ↓, s. 227.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 47 z 13 lipca 1923, s. 463.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 69 z 23 lipca 1924, s. 399.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 27 kwietnia 1929 roku, s. 117.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 10 z 4 lipca 1935 roku, s. 85.
- ↑ Dziennik Personalny 1922.06.22 R.3 Nr17, „Biblioteka Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk”, 22 czerwca 1922, s. 457 [dostęp 2025-02-18] (pol.).
- ↑ Odznaczenia korpusów i oddziałów wschodnich., „Żołnierz Polski” (23 (302)), zbrojownia.cbw.wp.mil.pl, 4 czerwca 1922, s. 16 [dostęp 2025-11-13], Cytat: Skoryna Jan.
- ↑ M.P. z 1932 r. Nr 64, poz. 82 (ISAP) „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”.
- ↑ Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych Nr 8 z 4 lipiec 1932 r. s. 331.
- ↑ M.P. z 1928 r. nr 260, poz. 634 „w uznaniu zasług, położonych na polu pracy w poszczególnych działach wojskowości”.
- ↑ Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych Nr 15 z 11 listopada 1928 r. s. 403.
- ↑ Polska Zbrojna nr 128 z 12 maja 1923 r.
- ↑ Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych Nr 8 z 11 listopada 1931 r., s. 381.
- ↑ Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych Nr 3 z 11 stycznia 1925 r., s. 10.
- ↑ Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych Nr 44 z 20 kwietnia 1925 r., s. 210.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2016-02-15].
- Lista starszeństwa oficerów zawodowych. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1922.
- Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
- Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
- Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
- Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932.
- Bogusław Polak (red.): Kawalerowie Virtuti Militari 1792–1945. T. 2/1. Koszalin: Wydawnictwo Uczelniane Wyższej Szkoły Inżynierskiej w Koszalinie, 1991. ISBN 83-900510-0-1.
- Zdzisław Barszczewski, Władysław Jasieński: Sylwetki saperów. Warszawa: Dom Wydawniczy „Bellona”, 2001. ISBN 83-11-09287-7.
- Ryszard Żuchowski: Sylwetki saperów. Następne pokolenie. Koszalin: Stowarzyszenie Saperów Polskich, 2009. ISBN 978-83-929870-0-0.
- Absolwenci Aleksandrowskiej Szkoły Wojskowej
- Członkowie Związku Wojskowych Polaków
- Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita)
- Odznaczeni Krzyżem Walecznych (II Rzeczpospolita)
- Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości
- Odznaczeni Medalem Niepodległości
- Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921
- Odznaczeni odznaką pamiątkową I Korpusu Polskiego w Rosji
- Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita)
- Oficerowie 1 Batalionu Saperów Legionów
- Oficerowie 1 Pułku Inżynieryjnego (WP na Wschodzie)
- Polacy – oficerowie Imperium Rosyjskiego
- Polacy odznaczeni Medalem Zwycięstwa
- Polacy odznaczeni Orderem Korony Włoch
- Polacy odznaczeni Orderem Orła Białego (Serbia)
- Polacy w Meksyku
- Powstańcy wielkopolscy (1918–1919)
- Pułkownicy saperów II Rzeczypospolitej
- Urodzeni w 1888
- Zmarli w 1961
- Żołnierze Armii Wielkopolskiej
