Kantyk

Kantyk (łac. canticum pieśń) – śpiew liturgiczny w kościołach chrześcijańskich; pieśń zbliżona do psalmu, charakteryzująca się podniosłym tekstem zaczerpniętym z Biblii^[1].

Wśród najbardziej znanych kantyków są trzy o tekstach zaczerpniętych z Ewangelii Łukasza, które w obrządku rzymskim śpiewane są codziennie w trakcie godzin kanonicznych: kantyk Maryi (Magnificat) śpiewany na nieszporach, kantyk Zachariasza (Benedictus) na jutrzni oraz kantyk Symeona (Nunc dimittis) na komplecie^[2]^[3]. Kantyk Magnificat posiada bardzo wiele opracowań muzycznych, między innymi autorstwa Giovanniego Pierlugiego da Palestriny, Jana Sebastiana Bacha, czy Mikołaja Zieleńskiego^[4].

Tradycyjnie w liturgii rzymskiej używano kantyków ze Starego Testamentu, na przykład Pieśni Mojżesza (Cantemus Domino), Pieśni Trzech Młodzieńców (Benedicite omnia opera Domini Domino), czy Pieśni Habakuka (Domine audivi), które śpiewano podczas laudesów^[3]. W liturgii rzymskiej zreformowanej po Soborze Watykańskim II używa się również kantyków z Nowego Testamentu, które śpiewa się na nieszporach^[5]. Kantyki pojawiają się również w liturgii mszalnej, na przykład Pieśń Mojżesza wykonywana jest podczas wigilii paschalnej^[6].

W liturgii bizantyjskiej odpowiednikiem kantyków są ody, używane w czasie jutrzni^[7].

W liturgii koptyjskiej nazwą kantyku (ϩⲱⲥ) określa się wszystkie poetyckie utwory biblijne przyjęte w liturgii. W czasie oficjum nocnego(inne języki) wykonuje się cztery kantyki: Pieśń Mojżesza z Księgi Wyjścia (5, 1–18), Psalm 135, Pieśń Trzech Młodzieńców z Księgi Daniela (Dn 3, 52–90) oraz Psalmy 148–149–150^[8].

Zobacz też

Kantyczka

Przypisy

↑ kantyk – Słownik języka polskiego PWN [online], sjp.pwn.pl [dostęp 2024-06-15] (pol.).
↑ Ogólne Wprowadzenie do Liturgii Godzin 138
1 2 Antiphonale Sanctae Romanae Ecclesiae pro diurnis horis Ss. D. N. Pii X. Pontificis Maximi jussu restitutum et editum, Romae: Typis Polyglottis Vaticanis, 1912, XVII+776+[221]+98*+48 .
↑ AndrzejA. Chodkowski AndrzejA. (red.), Encyklopedia muzyki, Wydawnictwo Naukowe PWN, 1995, s. 1128, ISBN 83-01-11390-1 .
↑ JerzyJ. Stefański JerzyJ., Miejsce i rola kantyków w księdze Liturgii Godzin. Kwestie redakcyjne, „Teologia Praktyczna” (16), 2015, s. 187, DOI: 10.14746/tp.2015.16.13, ISSN 1642-6738 [dostęp 2026-06-26] .
↑ Officum Hebdomadae sanctae et octavae Paschae cum cantu iuxta ordinem Breviarii, Missalis et Pontificalis Romani. Editio typica, Typis Polyglottis Vaticanis, 1959, XXIII+736+31* .
↑ E.E. Mercenier E.E., F.F. Paris F.F., La prière des églises de rite byzantin. I: L’office divin, la liturgie, les sacrements, wyd. 2, Monastère de Chevetogne. 1948, XL+471 .
↑ Ϯⲯⲁⲗⲙⲟⲇⲓⲁ ⲉⲑⲟⲟⲩⲁⲃ – The Holy Psalmody, Coptic Orthodox Patriarchate, vi+563, ISBN 978-0-9953634-1-0 .

[1] kantyk – Słownik języka polskiego PWN [online], sjp.pwn.pl [dostęp 2024-06-15] (pol.).

[2] Ogólne Wprowadzenie do Liturgii Godzin 138

[Antiphonale-3] 1 2 Antiphonale Sanctae Romanae Ecclesiae pro diurnis horis Ss. D. N. Pii X. Pontificis Maximi jussu restitutum et editum, Romae: Typis Polyglottis Vaticanis, 1912, XVII+776+[221]+98*+48 .

[4] AndrzejA. Chodkowski AndrzejA. (red.), Encyklopedia muzyki, Wydawnictwo Naukowe PWN, 1995, s. 1128, ISBN 83-01-11390-1 .

[5] JerzyJ. Stefański JerzyJ., Miejsce i rola kantyków w księdze Liturgii Godzin. Kwestie redakcyjne, „Teologia Praktyczna” (16), 2015, s. 187, DOI: 10.14746/tp.2015.16.13, ISSN 1642-6738 [dostęp 2026-06-26] .

[:6-6] Officum Hebdomadae sanctae et octavae Paschae cum cantu iuxta ordinem Breviarii, Missalis et Pontificalis Romani. Editio typica, Typis Polyglottis Vaticanis, 1959, XXIII+736+31* .

[:1-7] E.E. Mercenier E.E., F.F. Paris F.F., La prière des églises de rite byzantin. I: L’office divin, la liturgie, les sacrements, wyd. 2, Monastère de Chevetogne. 1948, XL+471 .

[8] Ϯⲯⲁⲗⲙⲟⲇⲓⲁ ⲉⲑⲟⲟⲩⲁⲃ – The Holy Psalmody, Coptic Orthodox Patriarchate, vi+563, ISBN 978-0-9953634-1-0 .

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]