Manakin brodaty

Manakin brodaty
	Manacus manacus
	(Linnaeus, 1766)
	; Samiec (Trynidad)
	; Samica (stan São Paulo, Brazylia)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ptaki
Podgromada	Neornithes
Infragromada	ptaki neognatyczne
Rząd	wróblowe
Podrząd	tyrankowate
Rodzina	gorzykowate
Podrodzina	gorzyki
Plemię	Piprini
Rodzaj	Manacus; Brisson, 1760
Gatunek	manakin brodaty
Synonimy
	[Pipra] Manacus Linnaeus, 1766;
	[Pipra] Manacus Linnaeus, 1766;
Podgatunki
	zobacz opis w tekście
	zobacz opis w tekście
	Kategoria zagrożenia (CKGZ)
	; najmniejszej troski
	Zasięg występowania
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Manakin brodaty^[3] (Manacus manacus) – gatunek małego ptaka z podrodziny gorzyków (Piprinae) w rodzinie gorzykowatych (Pipridae).

Systematyka

Gatunek ten zaliczany jest do rodzaju Manacus. Autorzy Howard & Moore Complete Checklist of the Birds of the World oraz Kompletnej listy ptaków świata uznają ten rodzaj za monotypowy^[3]^[4]; w takim ujęciu systematycznym Manacus manacus liczy 21 podgatunków^[4]^[5]^[6]^[7]^[8]. Jednak większość autorów wydziela z M. manacus następujące gatunki: Manacus candei (manakin aztecki), Manacus vitellinus (manakin złotawy, z czterema podgatunkami) oraz Manacus aurantiacus (manakin pomarańczowy)^[5]^[6]^[7]^[8]^[9]; w tym ujęciu systematycznym M. manacus liczy 15 podgatunków^[5]^[6]^[7]^[8].

Zasięg występowania

Manakin brodaty występuje w zależności od podgatunku^[5]:

M. manacus abditivus Bangs, 1899 – północna Kolumbia
M. manacus flaveolus Cassin, 1852 – środkowa Kolumbia
M. manacus bangsi Chapman, 1914 – południowo-zachodnia Kolumbia i północno-zachodni Ekwador
M. manacus interior Chapman, 1914 – wschodnia Kolumbia, północno-zachodnia i południowo-środkowa Wenezuela, wschodni Ekwador, północne Peru i północno-zachodnia Brazylia
M. manacus trinitatis (Hartert, 1912) – Trynidad
M. manacus umbrosus Friedmann, 1944 – środkowa Amazonia (południowa Wenezuela)
M. manacus manacus (Linnaeus, 1766) – manakin brodaty – południowa Wenezuela, region Gujana i północno-wschodnia Brazylia
M. manacus leucochlamys Chapman, 1914 – północno-zachodni Ekwador
M. manacus maximus Chapman, 1924 – południowo-zachodni Ekwador
M. manacus expectatus Gyldenstolpe, 1941 – północno-wschodnie Peru i zachodnia Brazylia
M. manacus longibarbatus J.T. Zimmer, 1936 – północno-wschodnia Brazylia na południe od Amazonki
M. manacus purissimus Todd, 1928 – wschodnia Brazylia
M. manacus gutturosus (Desmarest, 1806) – południowo-wschodnia Brazylia, wschodni Paragwaj i północno-wschodnia Argentyna
M. manacus purus Bangs, 1899 – północno-środkowa Brazylia na południe od Amazonki
M. manacus subpurus Cherrie & Reichenberger, 1923 – południowo-środkowa Brazylia
M. manacus candei (Parzudaki, 1841) – manakin aztecki – południowo-wschodni Meksyk do zachodniej Panamy
M. manacus vitellinus (Gould, 1843) – manakin złotawy – wschodnia Panama i północno-zachodnia Kolumbia
M. manacus amitinus Wetmore, 1959 – wyspa Escudo de Veraguas (północna Panama)
M. manacus milleri Chapman, 1915 – północna Kolumbia
M. manacus viridiventris Griscom, 1929 – zachodnia Kolumbia
M. manacus aurantiacus (Salvin, 1870) – manakin pomarańczowy – Kostaryka i Panama.

Morfologia

Długość ciała 9,5–12 cm; masa ciała 14,8–20,9 g^[10].

Samiec manakina brodatego (Trynidad)
Samiec manakina azteckiego
Samiec manakina złotawego
Samiec manakina pomarańczowego

Status zagrożenia

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje manakiny brodatego, azteckiego, złotawego i pomarańczowego za odrębne gatunki i wszystkie zalicza do kategorii najmniejszej troski (LC, Least Concern). Trend liczebności populacji tych taksonów uznawany jest za spadkowy^[2]^[11]^[12]^[13].

Przypisy

↑ Manacus manacus, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
1 2 BirdLife International, Manacus manacus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2016, wersja 2025-2 [dostęp 2026-03-05] (ang.).
1 2 Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Piprini Rafinesque, 1815 (wersja: 2023-12-31). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-03-05].
1 2 E.C.E.C. Dickinson E.C.E.C., L.L. Christidis L.L. (red.), The Howard & Moore Complete Checklist of the Birds of the World, wyd. 4, t. 2: Passerines, Eastbourne, UK: Aves Press, 2014, ISBN 978-0-9568611-2-2 (ang.).
1 2 3 4 F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.), IOC World Bird List (v15.1) [online] [dostęp 2026-03-05] (ang.).
1 2 3 Clements i inni, The eBird/Clements Checklist of Birds of the World: v2025 [online], 2025 [dostęp 2026-03-05] (ang.).
1 2 3 HBW and BirdLife International, Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world. Version 10 [online], październik 2025 [dostęp 2026-03-05] .
1 2 3 AviList Core Team, AviList: The Global Avian Checklist, v2025, 2025, DOI: 10.2173/avilist.v2025 (ang.).
↑ J.H. Boyd III: Pipridae: Manakins. [w:] Aves—A Taxonomy in Flux 2.9 Introduction [on-line]. John Boyd's Home Page. [dostęp 2018-09-01]. (ang.).
↑ del Hoyo, J., Elliot, A. & Christie, D.A. (red.), Handbook of the Birds of the World, t. 9. Cotingas to Pipits and Wagtails, Barcelona: Lynx Edicions, 2004, s. 156–157, ISBN 84-87334-69-5 .
↑ BirdLife International, Manacus candei, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2016, wersja 2025-2 [dostęp 2026-03-05] (ang.).
↑ BirdLife International, Manacus vitellinus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2016, wersja 2025-2 [dostęp 2026-03-05] (ang.).
↑ BirdLife International, Manacus aurantiacus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2016, wersja 2025-2 [dostęp 2026-03-05] (ang.).

Linki zewnętrzne

Zdjęcia i nagrania audiowizualne – manakin brodaty. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).
Zdjęcia i nagrania audiowizualne – manakin aztecki. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).
Zdjęcia i nagrania audiowizualne – manakin złotawy. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).
Zdjęcia i nagrania audiowizualne – manakin pomarańczowy. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).

[itis-1] Manacus manacus, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).

[iucn-2] 1 2 BirdLife International, Manacus manacus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2016, wersja 2025-2 [dostęp 2026-03-05] (ang.).

[Mielczarek&Kuziemko-3] 1 2 Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Piprini Rafinesque, 1815 (wersja: 2023-12-31). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-03-05].

[hm-4] 1 2 E.C.E.C. Dickinson E.C.E.C., L.L. Christidis L.L. (red.), The Howard & Moore Complete Checklist of the Birds of the World, wyd. 4, t. 2: Passerines, Eastbourne, UK: Aves Press, 2014, ISBN 978-0-9568611-2-2 (ang.).

[ioc-5] 1 2 3 4 F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.), IOC World Bird List (v15.1) [online] [dostęp 2026-03-05] (ang.).

[clements-6] 1 2 3 Clements i inni, The eBird/Clements Checklist of Birds of the World: v2025 [online], 2025 [dostęp 2026-03-05] (ang.).

[hbwcheck-7] 1 2 3 HBW and BirdLife International, Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world. Version 10 [online], październik 2025 [dostęp 2026-03-05] .

[avilist-8] 1 2 3 AviList Core Team, AviList: The Global Avian Checklist, v2025, 2025, DOI: 10.2173/avilist.v2025 (ang.).

[tif-9] J.H. Boyd III: Pipridae: Manakins. [w:] Aves—A Taxonomy in Flux 2.9 Introduction [on-line]. John Boyd's Home Page. [dostęp 2018-09-01]. (ang.).

[HBW9-10] Hoyo, J., Elliot, A. & Christie, D.A. (red.), Handbook of the Birds of the World, t. 9. Cotingas to Pipits and Wagtails, Barcelona: Lynx Edicions, 2004, s. 156–157, ISBN 84-87334-69-5 .

[iucn2-11] BirdLife International, Manacus candei, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2016, wersja 2025-2 [dostęp 2026-03-05] (ang.).

[iucn3-12] BirdLife International, Manacus vitellinus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2016, wersja 2025-2 [dostęp 2026-03-05] (ang.).

[iucn4-13] BirdLife International, Manacus aurantiacus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2016, wersja 2025-2 [dostęp 2026-03-05] (ang.).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]