Beta vulgaris ssp. maritima, bete. Foto frå: Stavsøre, Helgenæs, Jylland, Danmark
Beta vulgaris ssp. cicla (Bright light), bete. Foto frå: Den Økologiske Have
Bete er ei slekt av plantar i amarantfamilien. Arten strandbete er av stor økonomisk og kulturell betydning då han er stamforma for dyrka bete som sukkerbete, fôrbete, raudbete og mangold.
bete
I Europa og middelhavsområdet veks tolv artar i slekta. Hit høyrer strandbete, med det latinske namnet Beta vulgaris maritima, som er stamforma for dyrka bete (sjå sukkerbete, fôrbete, raudbete og mangold). Den er ein meterhøg én- eller toårig urt med tynn pelerot og store, hjarteforma blad med små, usjålege blomar i store blomestandar.
Strandbete veks vill i middelhavsområdet og på den europeiske vestkysten mot nord til Bohuslän. Arten har tidlegare berre blitt funnen forvilla langs sørlandskysten og i nærleiken av møllar. Frå 1991 har arten blitt funne i Noreg etter naturleg spreiing med havstraumar sørfrå. Den kan etter alt å døme danne stabile populasjonar over tid med endra klima, men reknast framleis som ustabil i harde vintrar og fekk status sårbar (VU) i Norsk raudliste for artar 2021.
| Nivå | Vitenskapelig navn | Norsk navn |
|---|---|---|
| Rike | Plantae | planteriket |
| Rekke | Magnoliophyta | blomsterplanter, dekkfrøingar, dekkfrøete planter |
| Klasse | Eudicots | tofrøbladete planter |
| Orden | Caryophyllales | nellikordenen |
| Familie | Amaranthaceae | amarantfamilien, meldefamilien |
| Slekt | Beta | beteslekta |
Systematikken følger Artsdatabankens inndeling (2024).
Beta vulgaris ssp. vulgaris var. altissima, bete. Foto frå: Hvilsager
Beta vulgaris ssp. conditiva, bete. Foto frå: Randers, Danmark
Beta vulgaris ssp. conditiva, bete. Foto frå: Randers, Danmark
Beta vulgaris ssp. maritima, bete. Foto frå: Besser Rev, Samsø
Beta vulgaris ssp. maritima, bete. Foto frå: Stavsøre, Helgenæs, Jylland, Danmark
Beta vulgaris ssp. cicla (Bright light), bete. Foto frå: Den Økologiske Have
Beta vulgaris ssp. vulgaris var. altissima, bete. Foto frå: Hvilsager
Beta vulgaris ssp. conditiva, bete. Foto frå: Randers, Danmark
Beta vulgaris ssp. conditiva, bete. Foto frå: Randers, Danmark
Beta vulgaris ssp. maritima, bete. Foto frå: Vosnæs Pynt, Jylland, Danmark
Beta vulgaris ssp. maritima, bete. Foto frå: Stavsøre, Helgenæs, Jylland, Danmark
Beta vulgaris ssp. cicla (Bright light), bete. Foto frå: Den Økologiske Have
Beta vulgaris ssp. vulgaris var. altissima, bete. Foto frå: Hvilsager
Beta vulgaris ssp. conditiva, bete. Foto frå: Randers, Danmark
Beta vulgaris ssp. vulgaris var. altissima, bete. Foto frå: Hvilsager
Beta vulgaris ssp. conditiva, bete. Foto frå: Randers, Danmark
Beta vulgaris ssp. maritima, bete. Foto frå: Kalø Slotsruin v dæmningen mod ruinen, Danmark
Beta vulgaris ssp. cicla (Feurio), bete. Foto frå: Den Økologiske Have
Beta vulgaris ssp. maritima, bete. Foto frå: Odsherred, Danmark
Beta vulgaris ssp. vulgaris var. altissima, bete. Foto frå: Hvilsager
Beta vulgaris ssp. conditiva, bete. Foto frå: Randers, Danmark
Beta vulgaris ssp. maritima, bete. Foto frå: Mårup Havn, Samsø
Beta vulgaris ssp. conditiva, bete. Foto frå: Randers, Danmark
Beta vulgaris ssp. maritima, bete. Foto frå: Stavsøre, Helgenæs, Jylland, Danmark
Beta vulgaris ssp. vulgaris var. altissima, bete. Foto frå: Hvilsager
Beta vulgaris ssp. conditiva, bete. Foto frå: Randers, Danmark
Beta vulgaris ssp. conditiva, bete. Foto frå: Randers, Danmark
Beta vulgaris ssp. maritima, bete. Foto frå: Besser Rev, Samsø
Kommentarar
Kommentarar til artikkelen blir synleg for alle. Ikkje skriv inn sensitive opplysningar, for eksempel helseopplysningar. Fagansvarleg eller redaktør svarar når dei kan. Det kan ta tid før du får svar.
Du må vere logga inn for å kommentere.