Shko te përmbajtja

Grosseto

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Grosseto
Grosseto
Komunë
Comune di Grosseto
Pamje e Grossetos
Pamje e Grossetos
Flag of Grosseto
Flamuri
Coat of arms of Grosseto
Coat of arms
Grosseto ndodhet në Italia
Grosseto
Grosseto
Vendndodhja në Itali
Koordinatat: 42°46′18″N 11°06′04″E / 42.77167°N 11.10111°E / 42.77167; 11.10111
ShtetiItalia
RajoniToskana
ProvincaGrosseto (GR)
Qeverisja
 • KryetariAntonfrancesco Vivarelli Colonna
Sipërfaqja
 • Total
473.55 km2 (182.84 sq mi)
Lartësia
10 m (33 ft)
Popullsia
 (31 dhjetor 2024)[1]
 • Total
81.264
Emërtimi i banorëvegrossetanë
Zona kohoreUTC+1 (CET)
 • Verë (DST)UTC+2 (CEST)
Kodi postar
58100
Kodi telefonik0564
Shenjti mbrojtësShën Lorenci
Dita festive10 gusht
Faqja zyrtarewww.comune.grosseto.it

Grosseto është një qytet dhe komunë në Italinë qendrore, në rajonin e Toskanës, kryeqendra e provincës së Grossetos. Qyteti është qendra kryesore urbane e Maremmas dhe një nga nyjat administrative, kulturore dhe territoriale më të rëndësishme të Toskanës jugore.[2][3]

Gjeografia

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Grosseto ndodhet në fushën e përshkuar nga lumi Ombrone, pak kilometra larg bregdetit tirrenik. Territori i tij përfshin si qendrën historike ashtu edhe zona të njohura si Marina di Grosseto, Principina a Mare dhe Roselle.[3][4][5]

Territori komunal ka një sipërfaqe prej 473,55 km² dhe është ndër më të mëdhenjtë në Itali për nga shtrirja.[4]

Historia

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Zhvillimi i Grossetos është më i vonshëm se ai i shumë qendrave të tjera të Maremmas. Qyteti u formua në vitin 935, pasi Roselle u shkatërrua dhe humbi gradualisht rolin e saj qendror.[3]

Në shekujt e mëvonshëm Grosseto u bë qendra më e rëndësishme e Maremmas. Pamja e sotme e qendrës historike lidhet sidomos me periudhën medicee, kur u rindërtuan dhe u forcuan muret e qytetit në gjysmën e dytë të shekullit XVI.[6]

Demografia

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Grosseto kishte 81.264 banorë më 31 dhjetor 2024.[1]

Qyteti mbetet qendra kryesore administrative e provincës dhe pika më e rëndësishme urbane e Maremmas toskane.[1][4]

Ekonomia

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Ekonomia e Grossetos mbështetet kryesisht në shërbimet, administratën, tregtinë, turizmin dhe në funksionet e lidhura me territorin e Maremmas. Qyteti luan një rol të rëndësishëm edhe në promovimin e turizmit të qëndrueshëm dhe të trashëgimisë natyrore e kulturore të zonës.[3][7]

Një pjesë e rëndësishme e ekonomisë lokale lidhet edhe me bregdetin, me plazhet e Marina di Grosseto dhe Principina a Mare, si dhe me afërsinë me Parkun Natyror të Maremmas.[5]

Monumentet dhe kultura

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Simboli më i njohur i qytetit janë muret medicee, që rrethojnë qendrën historike dhe ruajnë një nga shembujt më të plotë të fortifikimeve renesansiste në Toskanë.[6]

Ndër monumentet më të rëndësishme të Grossetos janë Katedralja e San Lorenzos, Piazza Dante, Palazzo Aldobrandeschi, Muzeu Arkeologjik dhe i Artit i Maremmas dhe qendra kulturore Le Clarisse.[8][9][10][5]

Në territorin komunal ndodhet edhe zona arkeologjike e Roselles, një nga sitet më të rëndësishme etrusko-romake të Toskanës jugore.[11]

Arsimi dhe kërkimi shkencor

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Në Grosseto ndodhet Polo Universitario Grossetano, që nga viti 1998 me seli në qendrën historike të qytetit. Ai organizon dhe mbështet veprimtari universitare dhe kërkimore, në bashkëpunim veçanërisht me Universiteti i Sienës.[12][13]

Oferta formuese e qytetit është zgjeruar edhe më tej në vitet e fundit me shtimin e kurseve të reja universitare.[14]

Transporti

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Transporti publik urban dhe ndërurban i qytetit menaxhohet nga Autolinee Toscane, që operon linjat e Grossetos dhe lidhjet me territorin përreth, përfshirë edhe bregdetin.[15][16]

Stacioni hekurudhor i Grossetos ka 5 binarë për shërbimin e udhëtarëve.[17]

Sporti

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Sporti zë një vend të rëndësishëm në jetën qytetare të Grossetos. Komuna menaxhon impiantet sportive, organizimin e ngjarjeve dhe marrëdhëniet me shoqëritë sportive të territorit.[18][19]

Klubi më i njohur i futbollit i qytetit është U.S. Grosseto 1912, ndërsa impianti sportiv kryesor është Stadio comunale olimpico Carlo Zecchini.[20][21]

Feja dhe traditat qytetare

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Shenjti mbrojtës i qytetit është Shën Lorenci, dhe festa e tij kremtohet më 10 gusht.[22][23]

Festimet laurenciane përbëjnë një nga momentet më të rëndësishme të jetës qytetare, me ceremoni publike dhe ngjarje kulturore në qendrën historike.[24]

Shih edhe

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Referime

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]
  1. 1 2 3 "Popolazione Grosseto 2001-2024" (në italisht). Tuttitalia. Marrë më 10 prill 2026.
  2. ↑ "Grosseto" (në anglisht). Encyclopaedia Britannica. Marrë më 10 prill 2026.
  3. 1 2 3 4 "Grosseto" (në anglisht). Visit Tuscany. Marrë më 10 prill 2026.
  4. 1 2 3 "Piano Integrato di Attività e Organizzazione (PIAO) 2025" (PDF) (në italisht). Comune di Grosseto. Marrë më 10 prill 2026.[lidhje e vdekur]
  5. 1 2 3 "Le "100 Meraviglie (+1)" che rendono unica Grosseto" (në italisht). Comune di Grosseto. Marrë më 10 prill 2026.[lidhje e vdekur]
  6. 1 2 "The Walls of Grosseto" (në anglisht). Visit Tuscany. Marrë më 10 prill 2026.
  7. ↑ "Grosseto EU Green Pioneer 2024" (në anglisht). Visit Tuscany. Marrë më 10 prill 2026.
  8. ↑ "The Cathedral of Grosseto" (në anglisht). Visit Tuscany. Marrë më 10 prill 2026.
  9. ↑ "Piazza Dante in Grosseto" (në anglisht). Visit Tuscany. Marrë më 10 prill 2026.
  10. ↑ "The Museum of Maremma Archaeology and Art" (në anglisht). Visit Tuscany. Marrë më 10 prill 2026.
  11. ↑ "Follow the Etruscans in Grosseto and surroundings" (në anglisht). Visit Tuscany. Marrë më 10 prill 2026.
  12. ↑ "Fondazione Polo Universitario Grossetano" (në italisht). Comune di Grosseto. Marrë më 10 prill 2026.[lidhje e vdekur]
  13. ↑ "Polo Universitario grossetano" (në italisht). Università degli Studi di Siena. Marrë më 10 prill 2026.
  14. ↑ "La Fondazione Polo Universitario Grossetano presenta l'offerta formativa per il nuovo anno" (në italisht). Comune di Grosseto. Marrë më 10 prill 2026.[lidhje e vdekur]
  15. ↑ "Grosseto" (në italisht). Autolinee Toscane. Marrë më 10 prill 2026.
  16. ↑ "Linee e orari Grosseto" (në italisht). Autolinee Toscane. Marrë më 10 prill 2026.
  17. ↑ "Grosseto" (në italisht). Rete Ferroviaria Italiana. Marrë më 10 prill 2026.
  18. ↑ "Ufficio sport" (në italisht). Comune di Grosseto. Marrë më 10 prill 2026.[lidhje e vdekur]
  19. ↑ "Elenco degli impianti sportivi e delle palestre scolastiche" (në italisht). Comune di Grosseto. Marrë më 10 prill 2026.[lidhje e vdekur]
  20. ↑ "Sostegno all'us Grosseto 1912 per la Viareggio cup" (në italisht). Comune di Grosseto. Marrë më 10 prill 2026.[lidhje e vdekur]
  21. ↑ "STADIO COMUNALE OLIMPICO CARLO ZECCHINI e campo di alleggerimento Nilo Palazzoli" (PDF) (në italisht). Comune di Grosseto. Marrë më 10 prill 2026.[lidhje e vdekur]
  22. ↑ "San Lorenzo, si entra nel vivo delle feste per il patrono" (në italisht). Comune di Grosseto. Marrë më 10 prill 2026.[lidhje e vdekur]
  23. ↑ "Ad Elisabetta Geppetti il Grifone d'oro" (në italisht). Comune di Grosseto. Marrë më 10 prill 2026.[lidhje e vdekur]
  24. ↑ "Festività laurenziane: gli eventi nel centro storico" (në italisht). Comune di Grosseto. Marrë më 10 prill 2026.[lidhje e vdekur]

Lidhje të jashtme

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]
Marrë nga "https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Grosseto&oldid=2975685"