1500'ler
| Binyıllar: | 2. binyıl |
|---|---|
| Yüzyıllar: | |
| Onyıllar: | |
| Yıllar: |
1500'ler 1 Ocak 1500 günü başlayıp 31 Aralık 1509 günü sona eren Jülyen Takvimi'nin on yılıdır.
Olaylar
1500
- 26 Ocak – İspanyol denizci Vicente Yáñez Pinzón Brezilya'nın kuzey kıyılarına ulaştı.[1]
- 9 Mart – Portekizli denizci Pedro Álvares Cabral, 13 gemilik filosuyla Yeni Dünya'ya gitmek üzere Portekiz'den ayrıldı.[2]
- 22 Nisan – Portekizli denizci Pedro Álvares Cabral ve 13 gemilik filosu Brezilya'ya ulaştı ve Monte Pascoal'da demir attı. Portekiz Krallığı adına fethettiği bu ülkeye Vera Cruz adını verdi.
- 1 Mayıs – Pedro Álvares Cabral'ın seferinde bulunan tarihçi Pero Vaz de Caminha, Portekizlilerin Brezilya'yı keşfinin tarihçesini yazmayı tamamladı.
- 3 Mayıs – Pedro Álvares Cabral ve filosu Brezilya'dan ayrılıp doğuya Afrika'ya doğru yelken açtı ve Hindistan'a doğru yolculuklarına devam etti.
- 29 Mayıs – Brezilya'dan doğuya doğru seyahat eden Pedro Álvares Cabral ve filosu, Ümit Burnu yakınlarındaki Afrika kıyılarında bir fırtınaya yakalandı ve 13 gemiden dördünü kaybetti. Denizci Bartolomeu Dias da ölenler arasındaydı.
- tarihi bilinmeyen
- Osmanlı Donanması, Kemal Reis komutasında Venediklileri Lepanto Savaşı'nda mağlup etti.
- Buhara Hanlığı kuruldu (dağılışı 1785).
- Augsburg Diyeti ile İmparatorluk Reformu'nun bir parçası olarak altı imparatorluk çemberi kuruldu: Bavyera, Svabya, Yukarı Ren, Aşağı Ren-Vestfalya, Frankonya ve Sakson çemberleri.
- Leonardo da Vinci ilk helikopter modelini çizdi.
1501
- 25 Mart – Portekizli denizci João da Nova, Ascension Adası'nı keşfetti. Ada, 20 Mayıs 1503'te Afonso de Albuquerque tarafından kesin olarak görülmüş ve adlandırılmıştır.
- 21 Temmuz - Portekizli kâşif Pedro Álvares Cabral ve 13 gemiden oluşan ilk filosundan geri kalan yedi gemiyle, Hindistan'a yaptıkları 15 aylık bir keşif gezisinin sonunda Lizbon'a geri döndü. Cabral, seferi sonucunda Portekiz Krallığı'na sefer için yatırdığı bedelin dokuz katını kazandırdı.
- Safevî Devleti kuruldu (dağılışı 1736).
1502
- 12 Şubat - Vasco da Gama, Lizbon'dan Hindistan'a doğru ikinci yolculuğuna çıktı.
- Altın Orda Devleti dağıldı (kuruluşu 1242).
- Doğu ve batıdaki Portekiz coğrafi keşiflerini gösteren ve günümüze kadar gelebilmiş en eski dünya haritası olan Cantino Haritası hazırlandı.
1503
- İspanyol İmparatorluğu bünyesinde, tüm İspanyol keşifleri ve sömürgelerine dair faaliyetleri kontrol eden bir devlet kurumu olan Casa de Contratación kuruldu.
- Feodal Alman beylerinin savaşı olan Bavyera Savaşı başladı.
- Oruç Bey, Osmanlı tarihini konu edinen Tevârîh-i Âl-i Osman adlı eserini tamamladı.
- Leonardo da Vinci, 1503 veya 1504 yılında Mona Lisa tablosuna başladı.
1504
- 1 Mart - Gün batımında Amerika'da, gece vakitleri boyunca Avrupa ve Afrika'da, gün doğumunda ise Asya'da gözüken tam zamanlı bir ay tutulması gerçekleşti.
- 8 Eylül - Michelangelo'nun Davut heykeli Floransa'da açıldı.
- Feodal Alman beylerinin savaşı olan Bavyera Savaşı sona erdi.
- Babür Şah, 20.000 kişilik bir kuvvetle Kâbil'i zaptetti. İleride Babür İmparatorluğu'nu kuracağı Hindistan'a ilerlemeye başladı.
1505
- 15 Ağustos – Portekiz Krallığı'nın Kalküta'taki Bijapur Sultanlığı topraklarını ele geçirmesinin ardından, günümüzde Kerala eyaletinde Portekiz Hindistanı kuruldu.
1506
- Papa II. Julius, İsviçreli Muhafızları işe aldı.
- Vatikan Müzeleri kuruldu.
1507
- Timur İmparatorluğu yıkıldı (kuruluşu 1370).
- İtalyan rönesans sanatçısı Rafael, Güzel Bahçıvan Kız adlı eserini tamamladı.
- Alman kartograf Martin Waldseemüller, Waldseemüller Haritası'nı hazırladı.
1508
- 13 Mart – Avrupa'nın en eski yıllık koşu yarışı olan "Red Hose Race", İskoçya'da Lanarkshire'daki Carnwath'ta ilk kez düzenlendi.
- Akkoyunlular, Safevi hükümdarı I. İsmail tarafından yıkıldı (kuruluşu 1378).
- Çeşme Kalesi inşa edildi.
1509
- 10 Eylül - "Küçük Kıyamet" olarak da adlandırılan 1509 Büyük İstanbul Depremi gerçekleşti.
- 21 Nisan - VIII. Henry, İngiltere Kralı olarak tahta geçti.
Doğumlar
1500
- 6 Ocak - Ávilalı Yuhanna, İspanyol vaiz ve mistik (ö. 1569).[3]
- 24 Şubat - V. Karl, Kutsal Roma İmparatoru, İspanya Kralı, Habsburg Hollandası Lordu ve Burgonya Kontu (ö. 1558)
- tarihi bilinmeyen
- Damat Rüstem Paşa, Osmanlı sadrazamı (ö. 1561)
- Jan Mandijn, Hollanda Rönesansı ressamı (ö. y. 1560)
- Kılıç Ali Paşa, Osmanlı Kaptan-ı deryası (ö. 1587)
- Mahidevran Sultan, Osmanlı Padişahı I. Süleyman'ın hasekisi, Şehzade Mustafa'nın annesi (ö. 1581)
- Niccolò Tribolo, İtalyan maniyerist sanatçı (ö. 1550)
- Paris Bordone, Venedikli Rönesans ressamı (ö. 1571)
- Sir William Carey, Mary Boleyn'in ilk kocası (ö. 1528)
1501
- 17 Ocak - Leonhart Fuchs, Alman doktor ve botanikçi (ö. 1566)
- 6 Mayıs - II. Marcellus, papa (ö. 1555)
- 24 Eylül - Gerolamo Cardano ya da Jerome Cardan, İtalyan matematikçi, fizikçi, astrolog ve hekim (ö. 1576)
- 16 Aralık - Anne Boleyn, Kral VIII. Henry'nin ikinci karısı, Kraliçe I. Elizabeth'in annesi (ö. 1536) (Doğumu bazı kaynaklarda 1507 olarak geçer)
- tarihi bilinmeyen
- I. Sahib Giray, Kırım Hanı (ö. 1551)
- Garcia de Orta, Rönesans döneminden Portekizli Yahudi bir hekim ve natüralist, tropik tıbbın öncülerinden (d. 1568)
1502
- 7 Ocak - XIII. Gregorius, papa (ö. 1585)
- 14 Ağustos - Pieter Coecke van Aelst, Flaman ressam, gravür sanatçısı, desinatör ve mimarlık kuramcısı (ö. 1550)
- tarihi bilinmeyen
- Francesco Laurana, Dalmaçya doğumlu heykeltıraş ve madalyoncu (d. y. 1430)
- Pedro Nunes, Portekizli matematikçi ve profesör (ö. 1578)
1503
- 2 Şubat - Katherine Tudor, VII. Henry ve Yorklu Elizabeth'in son çocuğu (ö. 1503])
- 10 Mart - I. Ferdinand, Habsburg Hanedanı'ndan olan Kutsal Roma Cermen İmparatoru (ö. 1564)
- 12 Ağustos - III. Christian, Danimarka ve Norveç kralı (ö. 1559)
- 17 Kasım - Agnolo Bronzino, İtalyan maniyerist üslubunda yağlı boya resim üzerinde çalışmalar yapmış ressam (ö. 1572)
- 14 Aralık - Nostradamus, Fransız hekim, eczacı, kâhin ve astrolog (ö. 1566)
- tarihi bilinmeyen
- Sir Thomas Wyatt, İngiliz diplomat ve lirik şair (ö. 1542)
1504
- 17 Ocak - V. Pius, papa (ö. 1572)
- 31 Mart - Guru Angad, on Sih gurusundan ikincisi (ö. 1552)
- 29 Ekim - Shin Saimdang, Koreli filozof, sanatçı, ressam, yazar, şair (ö. 1551)
- tarihi bilinmeyen
- I. Gazi Giray, Kırım Hanı (ö. 1524)
- George Boleyn, İngiltere Kralı VIII. Henry'nin ikinci karısı olan Anne Boleyn'in kardeşi (ö. 1536)
- Hürrem Sultan, Avrupa'da bilinen adıyla Roxelana, Osmanlı padişahı Kanuni Sultan Süleyman'ın nikahlı eşi, sonraki padişah II. Selim'in annesi, Haseki sultan (ö. 1558)
- John Dudley, Northumberland Dükü, İngiliz siyasetçi ve asker (ö. 1553)
1505
- Sokollu Mehmed Paşa ya da Sokullu Mehmet Paşa, Osmanlı sadrazamı ve kaptan-ı deryası (ö. 1579)
1506
- 7 Nisan - Franciscus Xaverius, Asya'da Hristiyan misyonerliğini başlatan ve Cizvitler'in kurucularından olan Hristiyan aziz (ö. 1552)
- 13 Nisan - Pierre Favre, Savoie asıllı katolik din adamı - Cizvitler'in tarikatının kurucularındandı (ö. 1546)
- 1 Temmuz - II. Lajos, Macaristan, Hırvatistan ve Bohemya kralı (ö. 1526)
1507
- 16 Eylül - İmparator Jiajing, Çin'in Ming Hanedanı'nın 11. imparatoru (ö. 1567)
- 26 Ekim - I. Alvise Mocenigo, Venedik Cumhuriyeti'ne "Doçe" unvanı ile devlet başkanlığı yapan 85. Venedik dükası (ö. 1577)
- tarihi bilinmeyen
- Johannes Aal, İsviçreli yazar ve ilahiyatçı, Solothurn Katolik kilisesinin sözcüsü (ö. 1551)
- Pieter Aertsen, Hollandalı tarih ressamı (ö. 1575)
1508
- 6 Mart - Hümâyun Şah, 2. Babür İmparatoru (ö. 1556)
- 30 Kasım - Andrea Palladio, İtalyan mimar (ö. 1580)
- tarihi bilinmeyen
- Abdürreşid Han, Yarkand Hanlığı hanı (ö. 1560)
- Jane Seymour, Kral VIII. Henry'nin Anne Boleyn'in idamından sonra evlendiği 3. karısı (ö. 1537)
- Nikola Šubić Zrinski, Hırvat asil, Habsburg Monarşisi hizmetinde general, Hırvatistan ban'ı ve soylu Zrinski ailesi üyesi (ö. 1566)
1509
- 27 Mayıs - Pasquale Cicogna, Venedik Cumhuriyeti'nde "Doçe" unvanı ile devlet başkanlığı yapan 88. düka (ö. 1595)
- 10 Temmuz - Jean Calvin, Fransız din reformcusu, Kalvinizm mezhebinin kurucusu (ö. 1564)
- tarihi bilinmeyen
- Leone Leoni, Floransalı heykeltıraş, kuyumcu ve madalyon yapımcısı (ö. 1590)
Ölümler
1500
- 29 Mayıs - Bartolomeu Dias, Portekizli denizci ve kâşif, Afrika kıtasının güney ucu olan Ümit Burnu'nu ilk kez gemiyle dolaşan kişi (d. y. 1450)
- 19 Haziran - Edmund Tudor, Kral VII. Henry ve Yorklu Elizabeth'in oğlu (d. 1499)
- 21 Ekim - İmparator Go-Tsuchimikado, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 103. imparatoru (d. 1442)
1501
- 3 Ocak - Ali Şîr Nevaî, Özbek şairi (d. 1441)
- 17 Haziran - I. John Albert, Polonya kralı (d. 1459)
- tarihi bilinmeyen
- Malik Eşref Canbulat, Mısır Memlûk Sultanı (d. 1455)
- Mesih Paşa, Osmanlı Sadrazamı
1502
- 2 Nisan - Arthur Tudor, İngiltere Kralı VII. Henry ve Yorklu Elizabeth'in ilk çocuğu (d. 1486)
- 31 Aralık - Oliverotto Euffreducci, İtalyan condottieri ve Marche bölgesindeki Fermo hükümdarı (d. 1475)
- tarihi bilinmeyen
- Francesco di Giorgio Martini, Siena Ekolü'nden İtalyan ressam, heykeltıraş, mimar, teorisyen, askeri mühendis (d. 1439)
1503
- 2 Şubat - Katherine Tudor, VII. Henry ve Yorklu Elizabeth'in son çocuğu (d. 1503])
- 11 Şubat - Yorklu Elizabeth, VII. Henry'nin karısı, VIII. Henry'nin annesi, IV. Edward'ın kızı, III. Richard'ın yeğeni ve V. Edward'ın kızkardeşi (d. 1466)
- Şubat - Efdalzade Hamîdüddin Efendi, Osmanlı şeyhülislamı
- 7 Nisan - Zoi Palaiologina, Paleologos Hanedanı ailesi üyesi Bizans prensesi, III. İvan'ın karısı (d. 1455)
- 30 Haziran - Pierre d'Aubusson, Osmanlı İmparatorluğunun hararetli düşmanı ve Cem Sultan'ı Anadolu dan kaçırıp Rodos'a götüren bir Rodos şövalyesi (d. 1423)
- 18 Ağustos - VI. Alexander, papa (d. 1431)
- 18 Ekim - III. Pius, papa (d. y. 1439)
- tarihi bilinmeyen
- Hamdullah Hamdi, Türk divan şairi, mutasavvıf (ö. 1449)
- Nur Devlet Giray, Kırım Hanı
- Şehzade Alemşah, II. Bayezid'in oğlu, Yavuz Sultan Selim'in kardeşi, Osmanlı şehzadesi
1504
- 20 Nisan - Filippino Lippi, İtalyan ressam (d. 1457)
- 2 Temmuz - III. Ştefan, Boğdan Prensi ve Muşat Hanedanı'nın en yüksek temsilcisi (d. 1433)
- 26 Kasım - I. Isabel, Kastilya ve Aragon kraliçesi (d. 1451)
1505
- 8 Haziran - İmparator Hongzhi, Çin'in Ming Hanedanı'nın dokuzuncu imparatoru (d. 1470)
- 27 Ekim - III. İvan, Moskova Büyük Prensi (d. 1440)
- tarihi bilinmeyen
- I. Ayşe Hatun, II. Bayezid'in eşi ve Yavuz Sultan Selim'in manevi annesi (ö. 1453)
- Kara Nişancı Davud Paşa, Osmanlı Kaptan-ı deryası
- Celâleddîn Süyûtî, Mısırlı muhaddis, müfessir, mutasavvıf ve filozof (d. 1445)
1506
- 19 Nisan - Marcus Antonius Coccius Sabellicus, Enneades sive Rhapsodia historiarum isimli Dünya tarihi kitabıyla tanınan Venedikli tarihçi (d. 1436)
- 4 Mayıs - Hüseyin Baykara, Timur İmparatorluğu hükümdarı ve şair (d. 1438)
- 20 Mayıs - Kristof Kolomb, Cenovalı kaşif, gezgin ve sömürgeci, Amerika kıtasına ulaşan ilk kâşif (d. 1451)
- 19 Ağustos - I. Alexander Jagiellon, Litvanya Büyük Dükası, Polonya kralı (d. 1461)
- 13 Eylül - Andrea Mantegna, İtalyan gravürcü ve Rönesans ressamı (d. 1431)
- 20 Kasım - Yeonsangun, Joseon Krallığı'nın 10. kralı (d. 1476)
- tarihi bilinmeyen
- İskender Paşa ya da Mihaloğlu İskender Paşa, akıncı kumandanı, Bosna Beylerbeyi, Rumeli Beylerbeyi
- Mihrî Hatun, ilk Türk kadın şairlerinden (d. 1460 / 1461)
1507
- 23 Şubat - Gentile Bellini, Rönesans döneminde Venedik'te yaşamış, Venedik Cumhuriyeti tarafından Fatih Sultan Mehmet'in portresini yapmak üzere İstanbul'a gönderilmiş İtalyan ressam (d. 1429)
- 12 Mart - Cesare Borgia, Rönesans İtalyası'nda asker ve siyasetçi (d. 1475)
- tarihi bilinmeyen
- Albertus Pictor, en tanınmış son dönem Orta Çağ ressamı (d. 1440)
- Mihaloğlu Ali Bey, Fatih Sulltan Mehmed ve II. Bayezid dönemlerinin önemli komutanlarından (d. 1425)
- Şehzade Mahmud, Osmanlı Padişahı II. Bayezid'ın oğlu, Yavuz Sultan Selim'in kardeşi (d. 1475)
1508
- Michelotto Corella, Valensiyalı condottieri
1509
- 21 Nisan - VII. Henry, Kral III. Richard'ı öldürüp yerine geçen İngiltere Kralı, Tudor Hanedanı'nı yöneten ilk kişi (d. 1457)
- 29 Haziran - Leydi Margaret Beaufort, VII. Henry'nin annesi (d. 1443)
- tarihi bilinmeyen
- Necâtî, Türk divan edebiyatı şairi
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ "Pinzon discovers Brazil". HISTORY (İngilizce). 2 Mart 2010. 1 Ekim 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Ekim 2019.
- ^ Abreu, João Capistrano de (10 Aralık 1998). Chapters of Brazil's Colonial History 1500-1800 (İngilizce). Oxford University Press. s. 23. ISBN 978-0-19-802631-0. 14 Haziran 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Haziran 2023.
- ^ Raphaël Louis Oechslin (1962). Louis of Granada. Herder. s. 24. 30 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Nisan 2021.
