gerçek

Ayrıca bakınız: Gerçek, hakiki

Türkçe

Köken

Osmanlı Türkçesi كرچك‎ sözcüğünden nakledildi, o da Eski Anadolu Türkçesi girçek‎ (“doğru”) sözcüğünden nakledildi, girtü‎ (“doğru”), o da Ana Türkçe *kẹr-tü (“doğru”) sözcüğünden.^[1] Moğolca гэрээ (geree, “anlaşma”) , гэрч (gerç, “şahit”) ile kıyaslanabilir.

Söyleniş

IPA^(anahtar): /ɟeɾˈt͡ʃec/
Heceleme: ger‧çek
dinle (dosya)

Ad

gerçek (belirtme hâli gerçeği, çoğulu gerçekler)

Yalan olmayan, doğru olan şey.
- eş anlamlıları: çın, ciddi, hakikat
- "Esasen bizim için millî varlık ile istiklal ve hürriyet aynı gerçeğin çeşitli cepheleridir." - Mehmet Kaplan
gerçeklik kelimesinin eş anlamlısı.
- "Her hâlde o gün imparatorluğun ölümü apaçık bir gerçekti." - Halide Edip Adıvar
doğruluk kelimesinin eş anlamlısı.
- "Bu laflarda gerçek payı ne kadar çoksa duygu payı da ondan az değildir." - Burhan Felek

Çekimleme

gerçeğin çekimlemesi

hâl	tekil	çoğul
yalın	gerçek	gerçekler
belirtme	gerçeği	gerçekleri
yönelme	gerçeğe	gerçeklere
bulunma	gerçekte	gerçeklerde
ayrılma	gerçekten	gerçeklerden
tamlayan	gerçeğin	gerçeklerin

iyelik ekleriyle

kişi	tekil	çoğul
1. tekil (benim)
yalın	gerçeğim	gerçeklerim
belirtme	gerçeğimi	gerçeklerimi
yönelme	gerçeğime	gerçeklerime
bulunma	gerçeğimde	gerçeklerimde
ayrılma	gerçeğimden	gerçeklerimden
tamlayan	gerçeğimin	gerçeklerimin
2. tekil (senin)
yalın	gerçeğin	gerçeklerin
belirtme	gerçeğini	gerçeklerini
yönelme	gerçeğine	gerçeklerine
bulunma	gerçeğinde	gerçeklerinde
ayrılma	gerçeğinden	gerçeklerinden
tamlayan	gerçeğinin	gerçeklerinin
3. tekil (onun)
yalın	gerçeği	gerçekleri
belirtme	gerçeğini	gerçeklerini
yönelme	gerçeğine	gerçeklerine
bulunma	gerçeğinde	gerçeklerinde
ayrılma	gerçeğinden	gerçeklerinden
tamlayan	gerçeğinin	gerçeklerinin
1. çoğul (bizim)
yalın	gerçeğimiz	gerçeklerimiz
belirtme	gerçeğimizi	gerçeklerimizi
yönelme	gerçeğimize	gerçeklerimize
bulunma	gerçeğimizde	gerçeklerimizde
ayrılma	gerçeğimizden	gerçeklerimizden
tamlayan	gerçeğimizin	gerçeklerimizin
2. çoğul (sizin)
yalın	gerçeğiniz	gerçekleriniz
belirtme	gerçeğinizi	gerçeklerinizi
yönelme	gerçeğinize	gerçeklerinize
bulunma	gerçeğinizde	gerçeklerinizde
ayrılma	gerçeğinizden	gerçeklerinizden
tamlayan	gerçeğinizin	gerçeklerinizin
3. çoğul (onların)
yalın	gerçeği	gerçekleri
belirtme	gerçeğini	gerçeklerini
yönelme	gerçeğine	gerçeklerine
bulunma	gerçeğinde	gerçeklerinde
ayrılma	gerçeğinden	gerçeklerinden
tamlayan	gerçeğinin	gerçeklerinin

Ön ad

gerçek

Yalan olmayan.
- "O yürekler acısı fukara kafile, yüzlerinden gerçek acı aka aka ölü arkadaşlarının namazını kıldılar." - Halikarnas Balıkçısı
Bir durum, bir nesne veya bir nitelik olarak var olan, varlığı inkâr edilemeyen, olgu durumunda olan.
- eş anlamlıları: özbeöz, hakiki, reel
- Kâğıt paranın saymaca değeri varsa da gerçek değeri yoktur.
Aslına uygun nitelikler taşıyan, sahici.
- Gerçek elmas. Gerçek hikâye.
Temel, başlıca, asıl.
- "Bir kişinin ahlaklı olması için, o benim dediğim gerçek ahlaka erişebilmesi için bir iç âlemi olmalıdır." - Nurullah Ataç
Doğadaki gibi olan, doğayı olduğu gibi yansıtan.
Yapay olmayan.
#(felsefe) Düşünülen, tasarımlanan, imgelenen şeylere karşıt olarak var olan.

Atasözleri

Türetilmiş kavramlar

gerçek dışı, gerçek kişi, gerçek mantarlar, gerçek sayı, gerçeküstü, gerçeğe aykırı, gerçeğe uygun, acı gerçek

Çeviriler

doğru olan şey

Afrikanca: waarheid (af)
Almanca: Wahrheit (de) d, Treue (de) d
İsviçre Almancası: Wahrheit (de) d, Treue (de) d
Aragonca: verdat (an)
Arnavutça: vërtetë (sq)
Asturyasça: verdá (ast)
Aşağı Almanca: Woored (nds) d, Treue (nds) d
Azerice: doğru (az), düz (az), gərçək (az), real (az)
Baskça: egia (eu)
Beyaz Rusça: ісціна (be) (iscina)
Bulgarca: истина (bg) (istina), правда (bg) (pravda) [pravda], унэн (bg) (unэn)
Çekçe: pravda (cs) d, skutečnost (cs) d
Danca: sandhed (da)
Endonezce: kebenaran (id)
Esperanto dili: vero (eo)
Felemenkçe: waarheid (nl)
Fince: totuus (fi), todellisuus (fi), tosiasia (fi)
Fransızca: vérité (fr) d
Galce: gwirionedd (cy)
Hintçe: सच (hi) e (sac) [sac]
İbranice: אמת‎ (he)
İdo dili: verajo (io)
İngilizce: truth (en)
İnterlingua dili: veritate (ia)
İspanyolca: verdad (es) d
İsveççe: sanning (sv), sannfärdighet (sv)
İtalyanca: verità (it)
İzlandaca: sannleiki (is)
Karaçay-Balkarca: kerti (krc)
Katalanca: veritat (ca)
Kazakça: мәңгілік ақикат (kk) (mäñgĭlĭk aqikat)
Kırgızca: чындык (ky) (çındık)
Korsikaca: verità (co)
Kürtçe: rastî (ku)
Lao dili: ຄວາມເປັນຈິງ (lo) (khuām pen ching)
Latince: veritas (la) *Lehçe: prawda (pl)
Letonca: patiesība (lv)
Limburgca: waorheid (li)
Litvanca: tiesa (lt)
Macarca: igazság (hu)
Maltaca: verità (mt)
Norveççe: sanning (no), sannhet (no)
Oksitanca: vertat (oc)
Portekizce: verdade (pt) d
Rumence: adevăr (ro) n
Rusça: истина (ru) d (istina) [ístina], правда (ru) (pravda) [pravda]
Sırp-Hırvatça: istina (sh)
Slovakça: pravda (sk)
Slovence: pravda (sl)
Tatarca: xaq (tt)
Kırım Tatarcası: aqiqiy (crh), kerçek (crh)
Türkçe:
Osmanlı Türkçesi: كرچك‎ (ota)
Ukraynaca: істина (uk) (istına), правда (uk) (pravda)
Yunanca:
Modern Yunanca: αλήθεια (el) (alítheia)

ön ad

Almanca: real (de), wahr (de)
Arnavutça: vërtetë (sq)
Azerice: həqiqi (az)
Bulgarca: истински (bg) (istinski)
Estonca: tõeline (et), tegelik (et), reaalne (et)
Felemenkçe: waar (nl), echt (nl)
Fince: tosi (fi), todellinen (fi)
Fransızca: réel (fr), {{ç|fr|vrai, véritable (fr)
Hintçe: सत्य (hi) (satya)
İngilizce: real (en), true (en), veritable (en)
İspanyolca: real (es) verdadero (es)
İsveççe: verklig (sv), faktisk (sv)
İtalyanca: vero (it)
Karaçay Balkarca: çıng (krc)
Kırım Tatarcası: Eğer biliyorsanız lütfen bir çeviri ekleyiniz.
Kürtçe: bera (ku)
Lehçe: faktyczny (pl)
Macarca: igaz (hu), igazi (hu), tényleges (hu)
Özbekçe: hakikiy (uz), haqiqiy (uz)
Portekizce: real (pt), verdadeiro (pt)
Rumence: veritabil (ro)
Rusça: реальный (ru) (realʹnıy), истинный (ru) (istinnıy), настоящий (ru) (nastoyaşçiy), действительный (ru) (deystvitelʹnıy)

Kaynakça

TDK Türkçe Sözlük'te: "gerçek".
TDK Özel Sözlük'te: gerçek"

Kubbealtı Lugatı'nda "GERÇEK :"
{{KYK:Nişanyan}

Gagavuzca

Köken

Eski Türkçe kärtü‎ (kärtü)

Ön ad

gerçek

gerçek

Türkmence

Ad

gerçek

babayiğit, cesur, yiğit

↑

[1] ↑

[1]