Ineni
Ineni (baʼzan Anena shaklida transliteratsiya qilinadi) — Qadimgi Misrning XVIII sulolasi davrida yashagan meʼmor va davlat amaldori. U firʼavnlar Amenxotep I, Tutmos I, Tutmos II, shuningdek, Xatshepsut va Tutmos III ning qoʻshma hukmronligi davrida yirik qurilish loyihalariga masʼul boʻlgan. Ineni bir qator yuqori lavozimlarni, jumladan, omborlar nazoratchisi, qirollik binolari nazoratchisi va Karnak xazinalaridagi ishchilar nazoratchisi lavozimlarini egallagan[1].
Faoliyati
[tahrir | manbasini tahrirlash]Ineni zodagon oiladan chiqqan boʻlib, meʼmor sifatidagi faoliyatini tahminan Amenxotep I hukmronligi davrida boshlagan. Amenxotep I Ineniga Karnak ibodatxonasini kengaytirish ishlarini topshirgan. Kengaytirish loyihasi Amonning muqaddas qayiq ibodatxonasi va yangi xazina binosini oʻz ichiga olgan.
Ineni Amenxotep I maqbarasi va uning dafn ibodatxonasi qurilishini ham nazorat qilgan. Dafn ibodatxonasi ilk bor haqiqiy maqbaradan alohida qurilgan boʻlib, buning maqsadi dafn joyiga ortiqcha eʼtibor jalb qilmaslik boʻlgan deb taxmin qilinadi. Amenxotep I xazina qurilishi yakunlanishidan oldin vafot etgan, biroq uning vorisi Tutmos I Inenini oʻz lavozimida qoldirgan.
Tutmos I davridagi qurilishlar
[tahrir | manbasini tahrirlash]Faol bunyodkor sifatida tanilgan Tutmos I hukmronligi davrida koʻplab qurilish loyihalarini amalga oshirgan. Ular orasida Shohlar vodiysida qoyaga oʻyib ishlangan dastlabki maqbara ham bor edi. Uning koʻplab loyihalari Karnak ibodatxonasida amalga oshirilgan va Ineni nazorati ostida boʻlgan. Ushbu ishlar quyidagilarni oʻz ichiga olgan:
- toʻrtinchi va beshinchi pilonlar;
- koʻplab hovlilar va haykallar;
- Amenxotep I davrida boshlangan xazina kengaytmasini yakunlash;
- Tutmos I ning giksoslar ustidan qozongan gʻalabasini xotirlash maqsadida Karnakda Livan kedri yogʻochidan qurilgan gipostil zal.
Xatshepsut davridagi faoliyati
[tahrir | manbasini tahrirlash]Tutmos I vafotidan keyin Ineni qirollik oilasi xizmatida qolgan. Xatshepsut hukmronligi davrida yangi meʼmor — Senmut yirik buyurtmalarni qoʻlga kirita boshlagan. Ularning eng mashhuri Xatshepsutning Dayr al-Bahridagi dafn ibodatxonasi qurilishi edi.
Shunga qaramay, Ineni Xatshepsut tomonidan buyurtma qilingan bir qancha inshootlar qurilishini nazorat qilishda davom etgan va boshqa koʻplab loyihalar boʻyicha ham maslahat bergan. Zamondoshlari uni Xatshepsut saroyidagi yaqin kishilardan biri deb hisoblashgan. Inenining maqbarasi devorlaridagi stela yozuvlarida Xatshepsut haqida iliq fikrlar bildirilgan.
Ineni Xatshepsut hukmronligi davrida, Tutmos III Xatshepsutning 22-hukmronlik yilida taxtni mustaqil ravishda egallashidan oldin vafot etgan. Uning maqbarasi Xatshepsut nomi oʻyib tashlanmagan yoki boshqa nom bilan almashtirilmagan kam sonli yodgorliklardan biri boʻlib, bu holat katta ehtimol Ineniga boʻlgan hurmat bilan izohlanadi.
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ Weigall, Arthur. A Guide to the Antiquities of Upper Egypt. London: Mentheun & Co, 1910 — 133–137-bet. ISBN 1-4253-3806-2.
Qoʻshimcha adabiyotlar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- J. H. Breasted. Ancient Records of Egypt, ikkinchi qism, 43 va undan keyingi hamda 99 va undan keyingi boʻlimlar — Ineni tarjimai holi.
