chết

Tiếng Việt

Từ nguyên

Từ tiếng Việt-Mường nguyên thủy *k-ceːt, từ tiếng Nam Á nguyên thủy *kceːt (“chết”).

Cách phát âm

IPA theo giọng

Hà Nội	Huế		Sài Gòn
ʨet˧˥	ʨḛt˩˧		ʨəːt˧˥
Vinh	Thanh Chương		Hà Tĩnh
ʨet˩˩			ʨḛt˩˧

Động từ

chết

1. Không sống nữa, khi các chức năng sinh lý ngừng hẳn.

   Khóc như cha chết. (tục ngữ)

   Con tằm đến chết hãy còn vương tơ. (Truyện Kiều)

   Chó chết hết chuyện. (tục ngữ)

2. Gây khổ cực cho người khác.

   Tham nhũng thế thì chết dân.

3. Nói máy móc dừng lại.

   Đồng hồ chết.

4. Đã biến chất, không dùng được nữa.

   Mực chết.

   Màu chết.

5. Ở trong thế nguy khốn.

   Làm dở thế thì chết.

Đồng nghĩa

không sống nữa

• chết đuối
• bị mất
• qua đời
• bị thiệt mạng
• từ trần

Dịch

không sống nữa

• Tiếng Anh: to die, to pass away
• Tiếng Hà Lan: sterven, doodgaan, overlijden

• Tiếng Nga: умирать (umirát’) chưa hoàn thành, умереть (uméret’) hoàn thành
• Tiếng Pháp: mourir, décéder
• Tiếng Tây Ban Nha: morir

Từ dẫn xuất

• chết đuối

Trái nghĩa

không sống nữa

• sống
• sinh ra

Phó từ

chết

1. Đến mức độ cao.

   Chán chết.

Tính từ

chết

1. Không dùng đến trong công việc thường ngày.

   Tranh thủ thời giờ chết mà học thêm văn hóa. (Nguyễn Tuân)

Dịch

• Tiếng Anh: dead, deceased, late
• Tiếng Hà Lan: dood

• Tiếng Pháp: mort
• Tiếng Tây Ban Nha: muerto gđ, muerta gc, difunto gđ, difunta gc

Thán từ

chết

1. Nói lên sự lo sợ, sự dè chừng một mối nguy.

   Chết sao lại rờ vào dây điện.

Tham khảo

• Hồ Ngọc Đức (biên tập) (2003), “chết”, trong Việt–Việt‎ (DICT), Leipzig: Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí (chi tiết)

Tiếng Tay Dọ

Số từ

chết

1. bảy.

Tham khảo

• Sầm Văn Bình (2018), Từ điển Thái–Việt (Tiếng Thái Nghệ An)‎, Nghệ An: Nhà xuất bản Nghệ An

Tiếng Thổ

Động từ

chết

1. chết.