Indie
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Indie (hindi: भारत, Bhārat, pò anielskù: India) to państwò w pôłniowi Azëji, na Indijsczim półostrówie.
- Stolëca: Nowé Delhi - kòl 0,312 mln lëdztwa
- Inne wiôldżé garde: Mumbaj (przódë jakno Bómbôj) - 12,6 mln lëdztwa, Delhi (dôwnô stolëca.) - 10,4 mln, Kòlkôta (przódë jakno Kalkuta), Chennai (przódë jakno: Madras), Bangalore, Hajdarabad, Ahmadabad, Kanpur.
- wiéchrzëzna: 3.287.590 km²
Historiô
[edicëjô | editëjë zdrój]Indie to barzo stôrô cywilizacëjô. Pòwstała ok. 3300 p.n.e. w dolënie Indusu[1]. Jej wôżnymi zwënégami sã kanalizacëjô, systema miar i wôg czy kòłowi transpòrt. Jãzëkã bëł Sanskrit Bëło też tam wiele religijów, nôstarszô je wedizm (pòtemù braminizm i hinduizm), Indie sã także tatczëznã bùddizmu, chtërën narodzëł sã w VI stalata p.n.e.[2]
W 320 p.n.e. indijscze garde-państwa òstały zjednóne pòd wòdzã Czandragupti z dinastëji Maurjów, chtërna stwòrzëła stolemne jimperium, zmòcnione pòtemù przez Aśokę. Rozkwit Indji miał mol za rzãdów dinastëji Gùptów (ok. 320–ok. 540) w jich czasach bëło rozszérzenié greńc państwa[3]. Jimperium ùstało jistniec z przëczëne nôjôzdu Hunów. VII-XII st miały mol nôjôzdi mùzułmónów.
W 1526 pòwstało państwo wiôldżich Mogołów, chtërne w XIX stalata stało sã britijskô kòloniã (Britijsczi Indie)[4]. 15 zélnika 1947 Indie zwëskały samòstójnotã[5]. 26 stëcznika Indie stały sã repùblikã[6] (do 1950 przédnikã kraju bëł król britijsczi).
Demografiô
[edicëjô | editëjë zdrój]W 2025 Indie bëłë nôbarzi zalëdzônym krajem swiata. Lëdztwo je 1 463 865 525[7] mieszkańców, w tim: : 39% to Hindusë, 8% Telugòwie, 8% Bengalczëcë, 7% Marathowie, 7% Tamilowie, 5% Gùdzaratowie, 4% Kannadowie, 4% Keralczëcë (18% jinsze miészëznë).
Nôwikszô religijô to hinduizm, chtërnego w 2011 wëznawało 79.8%, na drëdzim molu islam, zaòstałë chrzescëjanizna 2.3%, sikhizm 1.7% a jinsze niesprecyzowône 2%[8].
Przëpisë
[edicëjô | editëjë zdrój]- ↑ Indus Valley Civilization Begins in South Asia EBSCO
- ↑ Starożytne Indie – życie, kultura i osiągnięcia w starożytnych Indiach
- ↑ Guptowie Encyklopedia PWN
- ↑ INDIE Encyklopedia Interia
- ↑ India's Independence National Geographic Education
- ↑ Republic of India Know India
- ↑ India Population Worldometer
- ↑ India The World Factbook
Bùtnowé lënczi
[edicëjô | editëjë zdrój]
Commons: Indie – Zbiérk òdjimków na Wikimedia Commons
| Państwa w Azëji | |
|---|---|
| Afganistón | Armenijô | Azerbejdżan | Bahrajn | Bangladesz | Bhutan | Brunejô | Chinë | Cyper | Filipinë | Grëzóńskô | Indie | Iran | Irak | Izrael | Japòńskô | Jemen | Jindonezjô | Jordaniô | Kambòdżô | Katar | Kazachstan | Kirgistan | Półniowò Kòreja | Nordowô Kòreja | Kùwejt | Laòs | Liban | Malediwë | Malezjô | Mòngolskô | Myanmar (dôwni Birma) | Nepal | Òman | Pakistan | Ruskô | Saudëjskô Arabijô | Singapùr | Sri Lanka | Syrëjô | Tadżikistan | Tajlandiô | Tajwan | Pòrënkòwi Timor | Tëreckô | Turkmenistan | Ùzbekistan | Wietnam | Zjednóné Arabsczé Emiratë | |
| Zanôléżné teritoria: Palestinskô | Makaù | Tibet | |
| Nëuznoné teritoria: Kurdistón | Nordowy Cyper | |
| Teritoria państwów butén Azëji: Austr: Òstrów Gòdów ë Kòkòsowe Òstrowë | Egipt: Synaj | Greckô: òstrowë Sporadë, Chijos ë Lesbos | |
To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.
- ISNI: 0000000123312734
- VIAF: 135375457
- LCCN: n80125948
- GND: 4026722-2
- NDL: 00564071
- LIBRIS: mkz10nf529zbmt7
- BnF: 11934238p, 15323040r, 11882652q
- SUDOC: 080728499
- NLA: 35219734
- NKC: ge129384
- BNE: XX451208
- BIBSYS: 90577766
- CiNii: DA01135694
- NUKAT: n2012020730
- J9U: 987007559777805171
- PTBNP: 108885
- BNC: 000028091
- BLBNB: 000070579
- WorldCat: E39PBJmdx47cDXrRhBXHtbvPwC