Edukira joan

Basusarri

Wikipedia, Entziklopedia askea
Basusarri
 Lapurdi, Euskal Herria
San Bartolome eliza.


Armarria

Kokapena
Herrialdea Euskal Herria
Lurraldea Lapurdi
Administrazioa
Estatua Frantzia
Eskualdea Akitania Berria
Departamendua Pirinio Atlantikoak
ElkargoaEuskal Hirigune Elkargoa
BarrutiaBaiona
KantonamenduaUztaritze-Errobi eta Urdazuri ibarrak
Izen ofiziala  Bassussarry
AuzapezaPaul BaudryPaul Baudry (2008-2014)
Posta kodea64200
INSEE kodea64100
Herritarrabasusartar
Geografia
Koordenatuak43°26′44″N 1°30′31″W / 43.44567°N 1.5085°W / 43.44567; -1.5085
Mapa
Azalera6,51 km²
Garaiera2-85 metro
Demografia
Biztanleria3.179 (2018:  97)
alt_left 1.623 (%48,9) (%51,1) 1.694 alt_right
Dentsitatea524,42 biztanle/km²
Zahartzea[1]% 14,46
Ugalkortasuna[1]‰ 33,24
Ekonomia
Jarduera[1]% 70,74 (2011)
Desberdintasuna[1]% 6,23 (2011)
Langabezia[1]% 5,59 (2013)
Euskara
Euskaldunak% 16,93 (2010)
Erabilera% 1,69 (2011)
Datu gehigarriak
Webguneahttp://www.bassussarry.fr www.bassussarry.fr

Basusarri Lapurdiko erdialdeko udalerri bat da, Lapurdi Erdialdea eskualdekoa.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ingurune naturala

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Errobi ibaiak udalerria zeharkatzen du,[2] bai eta haren ibaiadar den Urdaintz errekak eta azken horretara isurtzen den Harrieta errekastoak ere.

Sarbideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Basusarri RD-254, RD-755 eta RD-932 errepideek zeharkatua da.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Mapa
Basusarri eta ondoko udalerrien arteko muga administratiboak.

Etxeak eta auzoak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Auzoak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  • Eliza;
  • Urdaintz.

Etxeak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima ozeaniko aldatua du[4]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[5]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Pirinio Atlantikoetako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio handiak (>1200 mm/urte) urte osoan; negu oso epela (7,5 °C lautadan), haize ahulak)[6]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago[7].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 13,9 °C-koa da, 12,6 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1369 mm-koa da, urtarrilean 13,4 euri-egun eta uztailean 8,3 egun izanik[4]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Anglet udalerrian dago, 3,4 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 14,5 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1473,6 mm-koa delarik[8]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 42,9 °C-koa da, 2022ko ekainaren 18an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -12,7 °C-koa da, 1985ko urtarrilaren 16an lortua[oh 1][8].

Toponimia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Basusarri toponimoak itxura hauek izan ditu historian:

Historia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1813. urteko abenduaren 13an, Basusarrin, Iberiar Penintsulako Gerrako gudua jazo zen, Suchet jeneralaren soldaduak eta tropa hispano-ingelesak borrokatu zutelarik.

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

300-400 biztanle inguruko herrixka txikia izan zen Basusarri XIX. mendean eta ia XX. mende osoan zehar. Haatik, Euskal Kosta-Aturri aglomeraziotik hurbil egonik, 1960ko hamarkadatik aurrera hazkunde nabarmena izan zuen eta 2010eko hamarkadan 2.000 biztanleen maila gainditu zuen.

BiztanleriaUrtea05001000150020002500300035001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 1.694 gizon, 1.623 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.65
 
95+
 
0.00
0.30
 
90-94
 
1.29
1.30
 
85-89
 
1.91
2.13
 
80-84
 
1.60
3.78
 
75-79
 
3.27
5.31
 
70-74
 
5.48
5.31
 
65-69
 
7.46
5.25
 
60-64
 
6.22
9.56
 
55-59
 
8.50
8.80
 
50-54
 
7.64
5.19
 
45-49
 
8.44
6.85
 
40-44
 
7.21
6.55
 
35-39
 
9.12
4.60
 
30-34
 
4.37
4.55
 
25-29
 
6.41
2.66
 
20-24
 
2.53
5.31
 
15-19
 
4.56
7.79
 
10-14
 
3.39
7.02
 
5-9
 
6.04
7.08
 
0-4
 
4.56
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[13].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Bassussarry udalerrian 3.373 biztanle zeuden eta 1.520 elkarbizitza unitate[oh 2], hau da, 2,22 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren (% 33,5). Kide bakarreko elkarbizitza-unitateak % 30,5 ziren, Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[15]

3.373biztanle
1.520elkarbizitza-unitate
2,22lagun elkarbizitza-unitateko
1.043familia
Udalerria
% 26
% 33
% 8
% 30
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 1.043 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (513). Guraso bakarreko 128 familietatik 90etan ama zen guraso bakarra. 580 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 200k seme-alaba bakarra zuten etxean, 204k bi, eta 59k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 402 bikoteetatik 20tan (% 5,0) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[15]

513
402
128
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean580
Seme-alaba bat200
Bi seme-alaba204
Hiru seme-alaba54
Lau edo gehiago5

15 urte edo gehiago zituzten 2.822 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 6,4 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 31,3. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 55-64 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 78,5). 80 urte edo gehiagoko 179 biztanleetatik 146 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 33 kolektibitateren batean.[15]

Bakarrik bizi da
15-24% 6
25-39% 18
40-54% 13
55-64% 17
65-79% 18
80 +% 31
Bikotean bizi da
15-24% 8
25-39% 68
40-54% 74
55-64% 78
65-79% 78
80 +% 44

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 47,7 ezkonduta zegoen, eta beste % 19,5 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 8,8 izatezko bikotean eta % 10,7 PACS bidez lotuta). % 21,7 ezkongabeak ziren, % 5,0 alargunak eta % 6,1 dibortziatuak.[15]

Ezkonduta% 47,7
Ezkongabea% 21,7
PACS bidez lotuta% 10,7
Izatezko bikotean% 8,8
Dibortziatuta% 6,1
Alarguna% 5,0

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 28,9), erdi-mailako lanbideak (% 21,2), goi-mailako langileak (% 16,5), enplegatuak (% 15,2). Talde nagusia (erretiratuak, % 28,9) Pirinio Atlantikoak departamenduko batez bestekoaren (% 34,1) azpitik dago. Ez zen nekazaririk erregistratu erreferentziazko pertsona gisa.[15]

Udalerria
% 17
% 21
% 15
% 29
Pirinio Atlantikoak
% 11
% 16
% 15
% 12
% 34
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, udalerrian 1.766 etxebizitza zeuden. Horietatik 1.509 egoitza nagusi ziren, 147 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 109 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (1.140), eta apartamentuak gutxi ziren (625). Egoitza nagusietatik 1.074 beren jabearen bizilekuak ziren, 406 alokairuan zeuden, 118 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 30 doan lagata.[16]

1.766etxebizitza
1.509egoitza nagusi
1.140etxe
625apartamentu

Etxebizitza multzoa

1.509
147
Egoitza nagusia (1.509)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (147)Hutsik (109)

Etxe mota

1.140
625
Etxea (1.140)Apartamentua (625)

Jabetza egoera

1.074
406
Jabeak (1.074)Alokairuan (406)HLM (118)Doan lagata (30)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 2006-2020 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (550).[16]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik37
1919-19456
1946-197064
1971-1990229
1991-2005514
2006-2020550

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (793). Gas sarea zen berogailu mota nagusia (757 etxebizitzatan). 1.348 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 605 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 859tan bi edo gehiago.[16]

Gela kopurua

1 gela22
2 gela197
3 gela238
4 gela260
5 gela edo gehiago793

Berogailu mota

757
584
135
Gas sarea (757)Fuel-olioa (27)Elektrizitatea (584)Gas botila (6)Bestelakoak (135)

Aparkalekua eta ibilgailuak

1.348aparkalekua
605ibilgailu 1
859ibilgailu 2+

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 2.042 biztanleetatik 1.642 aktibo ziren (% 80,4), horietako 1.540 lanean (% 75,4) eta 103 langabezian (aktiboen % 6,3).

2.04215-64 urteko biztanle
% 80,4aktibo
% 75,4lanean
% 6,3langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 37,9
25-54 urte% 95,9
55-64 urte% 64,0
Gizonak% 81,2
Emakumeak% 79,7

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 7,7
BEPC, brebeta% 14,3
CAP-BEP% 8,8
Batxilergoa% 7,1
Goi-mailako +2% 6,8
Goi-mailako +3/4% 5,5
Goi-mailako +5% 4,1

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 6,3). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

400 ez-aktibotik 164 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 41,0), 137 erretiraturik zeuden (% 34,2) eta 98 bestelako ez-aktibo ziren (% 24,5).

Ez-aktiboak

% 41
% 34
% 24
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 3]

% 10
% 26
% 30
% 23
% 12
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 1.042 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 1.540 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 4]

1.042enplegu udalerrian
% 82,7soldatapeko
% 17,3ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 32.170 eurokoa zen, eta biztanleen % 7 pobrezian bizi zen (bizimoduaren medianaren % 60tik behera).

32.170 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 26.300 €
% 7,0pobrezia-tasa▼ Dep.: % 13,3

Politika

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Alkateak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
AlkateaAgintaldiaAlderdia
Paul Baudry1995-2001
2001-2008
2008-2014

Kultura

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Basusartar ospetsuak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Argazki galeria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Estazioko erregistroak 1956ko urtarrilaren 1an eta 2025ko urriaren 2an artekoak dira.
  2. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  3. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  4. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 3 4 5 Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.
  2. ↑ Sandre datu-basea[Betiko hautsitako esteka]
  3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 Géoportail - Institut géographique national (France). (2019). Géoportail. (kontsulta data: 2019/04/21).
  4. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  5. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  6. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  7. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  8. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Biarritz-Pays-Basque », fiche climatologique. .
  9. 1 2 Paul Raymond, "Dictionnaire topographique Béarn-Pays basque"
  10. ↑ Baionako eskutitzak edo Livre d'Or - XIV. mendeko eskuizkribua - Archives départementales des Pyrénées-Atlantiques
  11. ↑ Jean-Baptiste Orpustan, "Nouvelle toponymie basque" Presses universitaires de Bordeaux 2006, ISBN 2-86781-396-4
  12. ↑ XVII. eta XVIII. mendeetako eskuizkribuak - Archives départementales des Pyrénées-Atlantiques
  13. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  14. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: Txantiloi:Gaurko data).
  15. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  16. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  17. ↑ Mérimée datu-basea
  18. ↑ Le Journal du Pays Basque: "Moi qui ai grandi à Bassussarry ..." (2009-01-24).
  19. ↑ «'Egunkaria' itxi zela-eta Frantziako kazetariak isilik geratu izana salatu dute», Berria.

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Basusarri&oldid=11311906"(e)tik eskuratuta