Kareliera
| Kareliera | |
|---|---|
| karjalan kieli | |
 Karelieraren hedapena | |
| Datu orokorrak | |
| Lurralde eremua |   Errusia |
| Hiztunak | 80.000 (2002) |
| Ofizialtasuna |  Karelia |
| UNESCO sailkapena | 3: arriskuan |
| Hizkuntza sailkapena | |
| giza hizkuntza uraldar hizkuntzak Ugrofinlandiar hizkuntzak Fino-permiar hizkuntzak Fino-volgaitar hizkuntzak hizkuntza fino-samiak hizkuntza baltiar-finlandiarrak Northern Finnic (en)  | |
| Informazio filologikoa | |
| Hizkuntza-tipologia | subjektu aditza objektua eta hizkuntza eranskaria |
| Alfabetoa | latindar alfabetoa |
| Hizkuntza kodeak | |
| ISO 639-2 | krl |
| ISO 639-3 | krl |
| Ethnologue | krl |
| Glottolog | kare1335 |
| Wikipedia | krl |
| UNESCO | 1518 |
| IETF | krl |
| Endangered Languages Project | 2368 |
Kareliera[1] (karjala, karjal edo kariela) uraldar familiaren hizkuntza bat da. Kareliarrek hitz egiten dute eskualde zabal batean, Finlandiako golkotik Itsaso Zurira arte, Errusian eta Finlandian beraz.
Kareliako Errepublikan hizkuntza ofiziala da, Finlandian aldiz finlandieraren dialektoa kontsideratzen da.[2]
Historia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Aurretik finlandieraren dialekto bat bezala sailkatu zen, baina gaur egun hizkuntza ofizialtzat hartzen da.[3] Errusiako Karelia ekualdean du jatorria, Bigarren Mundu Gerran ordea kareliar errefuxiatu ugarik Finlandiara egin zuen ihes eta komunitate horiek dira Finlandian karelieraz hitzegiten dutenak.
Gaur egun iraungitzeko arriskuan dago, hiztunen %45a 65 urtetik gorakoa baita eta %1a soilik 15 urtetik beherakoa.
Ezaugarriak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Azpibanaketak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Hiru multzotan banatzen da kareliera:
- Benetako Kareliera, 40.000 biztanlek hitzegiten dutenak.
- Olónetseko kareliera, livio ere deitua, 30.000 hiztun dituena. Batzuetan hizkuntza bereizi gisa hartzen da.
- Ludiarra, bepsaeratik oso hurbil dagoena, 5.000 biztanlek hitzegiten dute.
Idazkera
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Errusiar hizkuntzetan gertatzen ez den bezala, kareliera idazteko latindar alfabetoa erabiltzen da 1989an idazkera zirilikoa ordekatu zuenetik.[2]
Hizkiak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Zortzi bokal ditu, fonemaren luzera kontutan hartuta 11 dira. 20 kontsonante ditu eta hauetako bi hizki bikoitzez errepresentatzen dira, ts eta dž.
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ Berria. Kareliako Errepublika. in: Estilo Liburua..
- 1 2 «Karelian language, alphabet and pronunciation» www.omniglot.com (kontsulta data: 2025-03-17).
- ↑ FINLEX - Asetus alueellisia kieliä tai vähemmistökieliä koskevan eurooppalaisen peruskirjan voimaansaattamisesta. .
Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Datuak: Q33557
Multimedia: Karelian language / Q33557
 |
Artikulu hau hizkuntzei buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
