پرش به محتوا

ادوارد ویلسون

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
ادوارد ویلسون
در سال ۲۰۰۳
نام هنگام تولدادوارد آسبورن ویلسون
زادهٔ۱۰ ژوئن ۱۹۲۹
برمینگم، آلاباما
درگذشت۲۶ دسامبر ۲۰۲۱ (۹۲ سال)
برلینگتون، ماساچوست
ملیتایالات متحده آمریکا
جوایزنشان ملی علوم زیستی (۱۹۷۶)
جایزه پولیتزر (۱۹۷۹)
جایزه کرافورد (۱۹۹۰)
جایزه کیستلر (۲۰۰۰)
جایزه نیرنبرگ (۲۰۰۱)
جایزه زیست‌شناسی دولت ژاپن
پیشینه علمی
شاخه(ها)زیست‌شناسی؛ به‌طور خاص حشره‌شناسی، جغرافیای زیستی، تنوع زیستی و سوسیوبیولوژی
محل کاردانشگاه هاروارد، دانشگاه دوک
دانشجویان دکتریاستیون پینکر
تأثیر گرفته ازویلیام مورتون ویلر

ادوارد اُزبورن ویلسون (به انگلیسی: Edward Osborne Wilson)؛ (۱۰ ژوئن ۱۹۲۹ – ۲۶ دسامبر ۲۰۲۱) زیست‌شناس برجستهٔ آمریکایی، حشره‌شناس بزرگ و بنیان‌گذار علم زیست‌جامعه‌شناسی است. ادوارد ویلسون مورچه‌شناس بود و در شناخت زیست‌بوم تخصص داشت. از او با القاب "داروین جدید"، "وارث چارلز داروین"، و "داروین سده ۲۱" نام برده می‌شود.[۱]

زندگی حرفه‌ای

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

ادوارد ازبورن ویلسون در سال ۱۹۲۹ در برمینگم در ایالت آلاباما زاده شد. او به گفته خودش از دوران جوانی به طبیعت عشق و علاقه پیدا کرد.[۲] روزی هنگام ماهیگیری، باله یک ماهی به چشمش خورد. از آن پس دیدن اجسام دور برایش مشکل شد و به همین دلیل به بررسی موجودات کوچک روی آورد که می‌توانست آنها را از نزدیک بررسی کند. ادوارد ویلسون در دانشگاه آلاباما تحصیل کرد و دکترای خود را از دانشگاه هاروارد گرفت و چند دهه در همین دانشگاه به آموزش زیست‌شناسی پرداخت.[۳] او استاد دانشگاه دوک نیز بود.[۴]

ویلسون در ۱۳ سالگی نخستین مورچه‌هایی را که از خارج وارد آمریکا شده بودند شناسایی کرد. او بیش از ۴۰۰ گونه مورچه را کشف و ثابت کرد مورچه‌ها با ترشح موادی به نام فرومون با هم ارتباط برقرار می‌کنند.[۵][۶] او نتایج پژوهش‌های خود دربارهٔ مورچه‌ها را در موجودات دیگر از جمله انسان نیز به کار گرفت.

ویلسون در راه‌اندازی دانشنامه زندگی نقشی کلیدی داشت.[۷]

او باور داشت علم و دین باید برای نجات خلقت با یکدیگر همکاری کنند و نامه‌های به یک پیرو تخیلی کلیسا نوشت و خواستار این وحدت برای حفظ زیست‌بوم کره زمین شد.[۸]

ادوارد ویلسون در دهه ۱۹۷۰ با انتشار آثار بنیادین خود مانند زیست‌جامعه‌شناسی: تلفیق نوین تبیین دین را از حوزه الهیات و فلسفه به حوزه زیست‌شناسی تجربی منتقل کرد. او معتقد بود که تمایلات دینی نه محصول تصادف فرهنگی، بلکه نتیجه انتخاب طبیعی در سطح گروه‌های انسانی است. ادوارد ویلسون استدلال می‌کند که دین به عنوان یک «افسانه توانمند» عمل می‌کند که با ایجاد پایبندی به ارزش‌های مشترک، بقای گروه را تضمین می‌نماید. از نظر او، ذهن انسان دارای آمادگی‌های ژنتیکی برای پذیرش رهبری کاریزماتیک و مناسک جمعی است، زیرا این ویژگی‌ها در دوران پیش‌ازتاریخ باعث پیروزی گروه‌های منسجم بر گروه‌های متفرق می‌شد.<[۹]: ۱۶۹–۱۸۰ 

نقد اصلی به ویلسون این است که او وزنِ «وراثت فرهنگی» را دست‌کم گرفته و دین را صرفاً به یک پاسخ غریزی برای بقا تقلیل داده است. با این حال، او اولین کسی بود که مفهوم «فرگشت مشترک ژن-فرهنگ» را به صورت بدوی مطرح کرد و راه را برای نظریات پیچیده‌تر در دهه‌های بعد هموار ساخت.[۱۰]: ۱۵۰–۱۶۵ 

حفاظت از محیط زیست

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

ادوارد ویلسون برای حفاظت از محیط زیست مبارزه می‌کرد. او زمانی گفته بود تخریب جنگل‌های بارانی برای منافع اقتصادی مانند سوزاندن یک تابلوی نقاشی ارزشمند برای پختن غذا است.[۱۱] ویلسون برای جلوگیری از نابودی و انقراض جانوران و گیاهان تلاش می‌کرد. او در سال ۲۰۱۰ با نوشتن رمانی به نام لانه مورچه به زندگی پسری ساکن آلاباما پرداخت که تلاش می‌کند زمین‌های باتلاقی را نجات دهد.[۱۲]

کتاب‌ها

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

جوامع حشرات، مورچه‌ها، دربارهٔ طبیعت انسان، زیست‌جامعه‌شناسی: تلفیق نوین، نیمه زمین، مفهوم وجود انسان، نظریهٔ جغرافیای زیستی جزایر، زیست‌دوستی، گوناگونی حیات، و آیندهٔ حیات در زمرهٔ نوشته‌های ادوارد ویلسون هستند.[۱۳]

یکی از جنجالی‌ترین کتاب‌های او زیست‌جامعه‌شناسی (سوسیوبیولوژی): تلفیق نوین بود که در آن همه رفتارهای انسان را محصول ویژگی‌های ژنتیکی و نه فراگیری و تجربه می‌دانست. چاپ این کتاب در سال ۱۹۷۵ باعث انتقادهای فراوانی به او شد و بعضی او را به نژادپرستی و جنسیت‌زدگی متهم کردند.[۱۴]

کتاب دیگر او به نام طبعیت انسان در سال ۱۹۷۸ برنده جایزه پولیتزر شد. ویلسون در این کتاب رابطه وراثت و رفتار انسان را به تفصیل توضیح می‌دهد و به مباحث دیگری مانند جنسیت و اخلاقیات می‌پردازد.[۱۵][۱۶]

جوایز

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

از جملهٔ افتخارات ادوارد ویلسون می‌توان به دو بار دریافت جایزهٔ پولیتزر از دانشگاه کلمبیا (۱۹۷۹ و ۱۹۹۱)، جایزهٔ کرافورد از فرهنگستان سلطنتی علوم سوئد (۱۹۹۰)، جایزه کیستلر از بنیاد فردا (۲۰۰۰)، جایزه نیرنبرگ از مؤسسهٔ منابع اقیانوس‌نگاری (۲۰۰۱)، نشان ملی علوم دولت ایالات متحده آمریکا، جایزهٔ ممتاز انجمن علوم انسانی آمریکا، مدال طلای صندوق جهانی حیات وحش، جایزهٔ بین‌المللی زیست‌شناسی از دولت ژاپن، عهده‌داری کرسی فرانک بیرد در علوم و ریاست بخش حشره‌شناسی موزهٔ جانورشناسی تطبیقی دانشگاه هاروارد اشاره نمود.[۱۷]

پانویس

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
  1. ↑ «درگذشت ادوارد ویلسون؛ مورچه‌شناس برجسته و جنجالی که بود؟». BBC News فارسی. ۸ دی ۱۴۰۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۱۰-۱۲.{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  2. ↑ Zimmer, Carl (December 27, 2021). "E.O. Wilson, a pioneer of evolutionary biology, dies at 92". The New York Times (in American English). ISSN 0362-4331. Retrieved December 27, 2021.
  3. ↑ Wilson, Edward O. (2006). Naturalist. Washington, D.C.: Island Press [for] Shearwater Books. ISBN 1-59726-088-6. OCLC 69669557.
  4. ↑ "'Father of sociobiology' to teach at Nicholas School". Post Retirement. Duke University. December 2013. Archived from the original on July 25, 2015. Retrieved December 6, 2013.
  5. ↑ "E.O. Wilson Biodiversity Foundation " The Perfect Gift for E.O. Wilson" (in American English). Archived from the original on 3 مارس 2021. Retrieved December 27, 2020.
  6. ↑ "Evolving into community". The Christian Century (in English). Retrieved December 27, 2020.
  7. ↑ "E.O. Wilson founds the Encyclopedia of Life". www.ted.com (in English). Archived from the original on 15 ژانویه 2021. Retrieved December 27, 2020.
  8. ↑ "Naturalist E.O. Wilson is optimistic". Harvard Gazette. June 15, 2006. Archived from the original on March 24, 2008.
  9. ↑ Wilson, Edward O. (1978). On Human Nature (in English). Harvard University Press. ISBN 978-0674016385. Retrieved 10 فوریه 2026.
  10. ↑ Laland, Kevin N.; Brown, Gillian R. (2011). Sense and Nonsense: Evolutionary perspectives on human behaviour (in English). Oxford University Press. ISBN 978-0199586967. Retrieved 10 فوریه 2026.
  11. ↑ York, Reuters in New (December 27, 2021). "Edward O Wilson, naturalist known as a 'modern-day Darwin', dies aged 92". the Guardian (in English). Retrieved December 28, 2021. {{cite web}}: |first= نام عام دارد (کمک)
  12. ↑ "Chicago Humanities Festival". chicagohumanities.org. Archived from the original on November 5, 2013. Retrieved February 4, 2011.
  13. ↑ Edward O. Wilson-Curriculum Vita
  14. ↑ "Edward O. Wilson biography and interview". www.achievement.org. American Academy of Achievement.
  15. ↑ Wilson (1979), On Human Nature, p. 21.
  16. ↑ Walsh, Bryan (August 17, 2011). "All-Time 100 Nonfiction Books". Time. Archived from the original on 8 مه 2019. Retrieved January 2, 2018.
  17. ↑ «Chicago Humanities Festival | 2010 Chicago Tribune Heartland Prize-Winners: E.O. Wilson and Rebecca Skloot». بایگانی‌شده از اصلی در ۵ نوامبر ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۱۳ مه ۲۰۱۱.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)

پیوند به بیرون

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
برگرفته از «https://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=ادوارد_ویلسون&oldid=43878695»