Saltar ao contido

Baía, Brasil

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Baía, Brasil
 Nome curto
BA (pt)  
BA (pt-br)   Editar o valor en Wikidata
 Nome orixinal
    Bahia (pt)   Editar o valor en Wikidata
 Xentilicio
baiano (pt)  
baiane (it)  
baiano (pt-br)  
baianos (pt)  
baiani (it)  
baiano (it)  
baiana (it)  
baiana (pt)  
baianas (pt)   Editar o valor en Wikidata
Imaxe do escudo de armas
Imaxe da bandeira
Vista aérea
Imaxe
 Instancia de
 Parte de
 Epónimo
 Texto lema
Per ardua surgo Editar o valor en Wikidata
 Himno
Características
 Cultura
 Lingua oficial
 Economía
Implicados
 Xefe do goberno
 Órgano lexislativo
 Órgano executivo
 Máxima autoridade xudicial
Datas
 Fundación / creación
1889 Editar o valor en Wikidata
 Día festivo
Historia
 Historia
 Precedido por
provincia de Baía (1821 - 1891) Editar o valor en Wikidata
 Substitúe
provincia de Baía (1821 - 1891) Editar o valor en Wikidata
Localización
 Situado en
 Xeografía
 Capital
 Contén división administrativa
Ficheiro:Sen valor Andaraí (pt) Traducir
Barra do Choça (pt) Traducir
Rodelas
Belo Campo (pt) Traducir
Boa Nova (pt) Traducir
Caatiba (pt) Traducir
Anagé (pt) Traducir
Valente (pt) Traducir
Arataca (pt) Traducir
Rio de Contas (pt) Traducir
Camacan (pt) Traducir
Seabra (pt) Traducir
Lençóis (pt) Traducir
Piatã (pt) Traducir
Itaeté (pt) Traducir
Cândido Sales (pt) Traducir
Serrinha (pt) Traducir
Cotegipe (pt) Traducir
Luís Eduardo Magalhães (pt) Traducir
Paulo Afonso (pt) Traducir
Santa Rita de Cássia
Conceição do Coité (pt) Traducir
Teofilândia (pt) Traducir
Barreiras (pt) Traducir
Vitória da Conquista
Iguaí (pt) Traducir
Riachão do Jacuípe (pt) Traducir
Nova Canaã (pt) Traducir
Poções (pt) Traducir
Planalto (pt) Traducir
Tabocas do Brejo Velho (pt) Traducir
Canavieiras (pt) Traducir
Gandu (pt) Traducir
Itaquara (pt) Traducir
Itajuípe (pt) Traducir
Tucano (pt) Traducir
Jequié (pt) Traducir
Jaguaquara (pt) Traducir
Jiquiriçá (pt) Traducir
Itamari (pt) Traducir
Amargosa (pt) Traducir
Itarantim (pt) Traducir
Brejões (pt) Traducir
Macarani (pt) Traducir
Mascote (pt) Traducir
Barra da Estiva (pt) Traducir
Jitaúna (pt) Traducir
Ipiaú (pt) Traducir
Dom Basílio (pt) Traducir
Ubaíra (pt) Traducir
Livramento de Nossa Senhora (pt) Traducir
Rio do Pires (pt) Traducir
Paramirim (pt) Traducir
Itabuna
Santa Inês (pt) Traducir
Mutuípe (pt) Traducir
Ilhéus (pt) Traducir
Planaltino (pt) Traducir
Maracás (pt) Traducir
Ibirataia (pt) Traducir
Itapetinga (pt) Traducir
Cocos (pt) Traducir
Araci (pt) Traducir
Acajutiba
Cícero Dantas (pt) Traducir
Alagoinhas (pt) Traducir
Araçás (pt) Traducir
Aporá (pt) Traducir
Banzaê (pt) Traducir
Sapeaçu (pt) Traducir
São Felipe (pt) Traducir
Nazaré (pt) Traducir
Fátima (pt) Traducir
Heliópolis (pt) Traducir
Santo Antônio de Jesus (pt) Traducir
Santo Amaro (pt) Traducir
Muritiba (pt) Traducir
Crisópolis (pt) Traducir
Rio Real
Monte Santo (pt) Traducir
Euclides da Cunha (pt) Traducir
Nordestina (pt) Traducir
Jeremoabo (pt) Traducir
Queimadas (pt) Traducir
Adustina (pt) Traducir
Cansanção (pt) Traducir
Entre Rios (pt) Traducir
Sátiro Dias (pt) Traducir
Sítio do Quinto (pt) Traducir
Cardeal da Silva (pt) Traducir
Conde (pt) Traducir
Correntina (pt) Traducir
Itapicuru (pt) Traducir
Jaguaripe (pt) Traducir
São Sebastião do Passé (pt) Traducir
Pojuca (pt) Traducir
Paripiranga (pt) Traducir
Candeias (pt) Traducir
Camaçari (pt) Traducir
Dias d'Ávila (pt) Traducir
Ribeira do Pombal (pt) Traducir
Catu (pt) Traducir
Santa Maria da Vitória (pt) Traducir
Conceição do Jacuípe (pt) Traducir
Santana
Serra Dourada (pt) Traducir
São Félix do Coribe (pt) Traducir
Maragogipe (pt) Traducir
Itaparica
Madre de Deus
Conceição do Almeida (pt) Traducir
Nova Soure (pt) Traducir
Cruz das Almas (pt) Traducir
Governador Mangabeira (pt) Traducir
Dom Macedo Costa (pt) Traducir
Lauro de Freitas (pt) Traducir
Cachoeira (pt) Traducir
Vera Cruz (pt) Traducir
Salvador
Olindina (pt) Traducir
São Francisco do Conde (pt) Traducir
Simões Filho (pt) Traducir
Itambé (pt) Traducir
Itacaré
Coronel João Sá (pt) Traducir
Teodoro Sampaio (pt) Traducir
Campo Formoso (pt) Traducir
Mucuri (pt) Traducir
Medeiros Neto (pt) Traducir
Lajedão (pt) Traducir
Nova Viçosa
Várzea Nova (pt) Traducir
Porto Seguro
Serrolândia (pt) Traducir
Barra do Mendes (pt) Traducir
Barro Alto (pt) Traducir
Casa Nova (pt) Traducir
Itanhém (pt) Traducir
Ibiquera (pt) Traducir
Juazeiro
Ipupiara (pt) Traducir
Macaúbas (pt) Traducir
Senhor do Bonfim (pt) Traducir
São Gonçalo dos Campos (pt) Traducir
Brotas de Macaúbas (pt) Traducir
Itagimirim (pt) Traducir
Curaçá (pt) Traducir
Boquira (pt) Traducir
Pilão Arcado (pt) Traducir
Cafarnaum (pt) Traducir
Canarana (pt) Traducir
Morpará (pt) Traducir
Itaguaçu da Bahia (pt) Traducir
Tapiramutá (pt) Traducir
Piraí do Norte (pt) Traducir
Xique-Xique (pt) Traducir
Mundo Novo (pt) Traducir
Baixa Grande (pt) Traducir
Mairi (pt) Traducir
Barra (pt) Traducir
Valença (pt) Traducir
Santa Cruz Cabrália (pt) Traducir
Capim Grosso (pt) Traducir
Bom Jesus da Lapa
Teixeira de Freitas (pt) Traducir
Gentio do Ouro (pt) Traducir
Central
Jacobina (pt) Traducir
Ibititá (pt) Traducir
Irecê (pt) Traducir
Ponto Novo (pt) Traducir
Carinhanha (pt) Traducir
Morro do Chapéu (pt) Traducir
Sento Sé (pt) Traducir
Ibirapuã (pt) Traducir
Guaratinga (pt) Traducir
Igaporã (pt) Traducir
Ubaitaba (pt) Traducir
Jacaraci (pt) Traducir
Lagoa Real (pt) Traducir
Ubatã (pt) Traducir
Caetité (pt) Traducir
Guanambi (pt) Traducir
Tremedal (pt) Traducir
Caculé (pt) Traducir
Una (pt) Traducir
Feira de Santana
Teolândia (pt) Traducir
Amélia Rodrigues (pt) Traducir
Riacho de Santana (pt) Traducir
Sebastião Laranjeiras (pt) Traducir
Licínio de Almeida (pt) Traducir
Anguera (pt) Traducir
Antônio Cardoso (pt) Traducir
Palmas de Monte Alto (pt) Traducir
Mortugaba (pt) Traducir
Coração de Maria (pt) Traducir
Rio do Antônio
Candiba (pt) Traducir
Ipirá (pt) Traducir
Brumado
Caraíbas (pt) Traducir
Condeúba (pt) Traducir
Cordeiros (pt) Traducir
Pintadas (pt) Traducir
Aracatu (pt) Traducir
Rafael Jambeiro (pt) Traducir
Eunápolis (pt) Traducir
Tanque Novo (pt) Traducir
Guajeru (pt) Traducir
Ibotirama (pt) Traducir
Caravelas (pt) Traducir
Sobradinho (pt) Traducir
Alcobaça (pt) Traducir
Pedrão (pt) Traducir
Abaré
Piripá (pt) Traducir
Irará
Macururé (pt) Traducir
Remanso (pt) Traducir
Campo Alegre de Lourdes (pt) Traducir
Antas
Cipó (pt) Traducir
Muquém do São Francisco (pt) Traducir
Pedro Alexandre (pt) Traducir
Feira da Mata (pt) Traducir
Paratinga (pt) Traducir
Serra do Ramalho (pt) Traducir
Chorrochó (pt) Traducir
Sítio do Mato (pt) Traducir
Novo Triunfo (pt) Traducir
Glória (pt) Traducir
Santa Brígida
Nova Fátima (pt) Traducir
Taperoá (pt) Traducir
Floresta Azul (pt) Traducir
Firmino Alves (pt) Traducir
Gongogi (pt) Traducir
Wenceslau Guimarães (pt) Traducir
Barro Preto (pt) Traducir
Coaraci (pt) Traducir
Belmonte (pt) Traducir
Buerarema (pt) Traducir
Aurelino Leal (pt) Traducir
Barra do Rocha (pt) Traducir
Itabela (pt) Traducir
Uruçuca (pt) Traducir
Ibirapitanga (pt) Traducir
Jussari (pt) Traducir
Itapitanga (pt) Traducir
Santa Luzia (pt) Traducir
Nova Ibiá (pt) Traducir
Ibicaraí (pt) Traducir
Itapebi (pt) Traducir
São José da Vitória (pt) Traducir
Itapé (pt) Traducir
Itagibá (pt) Traducir
Itaju do Colônia (pt) Traducir
Buritirama (pt) Traducir
Itamaraju (pt) Traducir
Jucuruçu (pt) Traducir
Biritinga (pt) Traducir
Igrapiúna (pt) Traducir
Candeal (pt) Traducir
Capela do Alto Alegre (pt) Traducir
Camamu (pt) Traducir
Ituberá (pt) Traducir
Nilo Peçanha (pt) Traducir
Maraú (pt) Traducir
Ribeira do Amparo (pt) Traducir
Presidente Tancredo Neves (pt) Traducir
Almadina (pt) Traducir
Cairu (pt) Traducir
Gavião (pt) Traducir
Prado (pt) Traducir
Santaluz (pt) Traducir
São Domingos (pt) Traducir
Vereda (pt) Traducir
Retirolândia (pt) Traducir
Pau Brasil (pt) Traducir
Pé de Serra (pt) Traducir
Ichu (pt) Traducir
Lamarão (pt) Traducir
Santa Cruz da Vitória (pt) Traducir
Cristópolis (pt) Traducir
Quijingue (pt) Traducir
Itiúba (pt) Traducir
Filadélfia (pt) Traducir
Antônio Gonçalves (pt) Traducir
Jaguarari (pt) Traducir
Umburanas (pt) Traducir
Pindobaçu (pt) Traducir
Botuporã (pt) Traducir
Andorinha (pt) Traducir
Saúde (pt) Traducir
Ourolândia (pt) Traducir
Várzea do Poço (pt) Traducir
Piritiba (pt) Traducir
São José do Jacuípe (pt) Traducir
Quixabeira (pt) Traducir
Mirangaba (pt) Traducir
Caturama (pt) Traducir
Ibitiara (pt) Traducir
Malhada (pt) Traducir
Iuiú (pt) Traducir
Ibiassucê (pt) Traducir
Matina (pt) Traducir
Urandi (pt) Traducir
Pindaí (pt) Traducir
Ibipitanga (pt) Traducir
Tanhaçu (pt) Traducir
Malhada de Pedras (pt) Traducir
Novo Horizonte (pt) Traducir
Presidente Jânio Quadros (pt) Traducir
Oliveira dos Brejinhos (pt) Traducir
Maetinga (pt) Traducir
Ituaçu (pt) Traducir
Encruzilhada (pt) Traducir
Miguel Calmon (pt) Traducir
Caém (pt) Traducir
Serra Preta (pt) Traducir
Santo Estêvão (pt) Traducir
Santanópolis (pt) Traducir
Tanquinho (pt) Traducir
Ibipeba (pt) Traducir
América Dourada (pt) Traducir
Iraquara (pt) Traducir
Santa Teresinha (pt) Traducir
Ouriçangas (pt) Traducir
Conceição da Feira (pt) Traducir
Santa Bárbara (pt) Traducir
Elísio Medrado (pt) Traducir
Itatim (pt) Traducir
Ipecaetá (pt) Traducir
Caldeirão Grande (pt) Traducir
João Dourado
Lapão (pt) Traducir
Lajedinho (pt) Traducir
Itaberaba (pt) Traducir
Macajuba (pt) Traducir
Várzea da Roça (pt) Traducir
Ruy Barbosa (pt) Traducir
Jussara (pt) Traducir
Iaçu (pt) Traducir
Uibaí (pt) Traducir
Mulungu do Morro (pt) Traducir
Boa Vista do Tupim (pt) Traducir
Presidente Dutra (pt) Traducir
Souto Soares (pt) Traducir
São Gabriel (pt) Traducir
Uauá (pt) Traducir
Itororó (pt) Traducir
Potiraguá (pt) Traducir
Canápolis (pt) Traducir
Wanderley (pt) Traducir
Mansidão (pt) Traducir
Coribe (pt) Traducir
Itanagra (pt) Traducir
Jaborandi (pt) Traducir
Mata de São João
Brejolândia (pt) Traducir
São Desidério (pt) Traducir
Baianópolis (pt) Traducir
Angical (pt) Traducir
Catolândia (pt) Traducir
Riachão das Neves (pt) Traducir
Formosa do Rio Preto (pt) Traducir
Mirante (pt) Traducir
Terra Nova (pt) Traducir
Cabaceiras do Paraguaçu (pt) Traducir
Inhambupe (pt) Traducir
Barrocas (pt) Traducir
Esplanada (pt) Traducir
Canudos (pt) Traducir
Jandaíra (pt) Traducir
Aratuípe (pt) Traducir
Aramari (pt) Traducir
Saubara (pt) Traducir
Castro Alves (pt) Traducir
Varzedo (pt) Traducir
Muniz Ferreira (pt) Traducir
São Félix (pt) Traducir
Salinas da Margarida (pt) Traducir
Maiquinique (pt) Traducir
Manoel Vitorino (pt) Traducir
Dário Meira (pt) Traducir
Laje (pt) Traducir
Lafaiete Coutinho (pt) Traducir
Itiruçu (pt) Traducir
Lajedo do Tabocal (pt) Traducir
Milagres (pt) Traducir
Marcionílio Souza (pt) Traducir
Nova Itarana (pt) Traducir
Itagi (pt) Traducir
Irajuba (pt) Traducir
Ribeirão do Largo (pt) Traducir
Iramaia (pt) Traducir
Aiquara (pt) Traducir
Cravolândia (pt) Traducir
Apuarema (pt) Traducir
Ibicuí (pt) Traducir
São Miguel das Matas (pt) Traducir
Abaíra
Utinga (pt) Traducir
Palmeiras (pt) Traducir
Wagner (pt) Traducir
Caetanos (pt) Traducir
Bom Jesus da Serra (pt) Traducir
Érico Cardoso (pt) Traducir
Nova Redenção (pt) Traducir
Jussiape (pt) Traducir
Boninal (pt) Traducir
Mucugê (pt) Traducir
Bonito (pt) Traducir
Ibicoara (pt) Traducir
Contendas do Sincorá (pt) Traducir
Água Fria (pt) Traducir Editar o valor en Wikidata
 OpenStreetMap
Mapa
 Coordenadas
Cifras e dimensións
 Poboación
15.203.934 (2015) estimación
15.344.447 (2017) estimación
14.141.626 (2022) censo demográfico do Brasil de 2022 (pt) Traducir Editar o valor en Wikidata
 Índice desenvolvemento humano
0,735 (2018)
0,562 (1990)
0,568 (1991)
0,573 (1992)
0,581 (1993)
0,587 (1994)
0,596 (1995)
0,601 (1996)
0,61 (1997)
0,617 (1998)
0,625 (1999)
0,635 (2000)
0,644 (2001)
0,654 (2002)
0,653 (2003)
0,658 (2004)
0,663 (2005)
0,667 (2006)
0,673 (2007)
0,687 (2008)
0,692 (2009)
0,702 (2010)
0,706 (2011)
0,709 (2012)
0,727 (2013)
0,73 (2014)
0,73 (2015)
0,732 (2016)
0,734 (2017) Editar o valor en Wikidata
 Superficie
   565.733 km² Editar o valor en Wikidata
 Altitude
   838 m Editar o valor en Wikidata
 Punto máis alto
 Fuso horario
Códigos e identificadores
OpenStreetMap362413 Editar o valor en Wikidata
VIAF126675199 Editar o valor en Wikidata
ISNI0000000121634115 Editar o valor en Wikidata
Freebase/m/01c8c6 Editar o valor en Wikidata
Fontes e ligazóns
 Páxina WEB
BNE: XX455362
Wikidata G:Commons C:Commons

Baía[1] (en portugués: Bahia, pronunciado [baˈi.ɐ]) é un estado do Brasil, situado ao sur da Rexión Nordeste. Limita ao norte con Alagoas, Sergipe, Pernambuco, Piauí, ao leste co océano Atlántico, ao sur con Minas Xerais e Espírito Santo, e ao oeste con Goiás e Tocantins. Ocupa unha área de 567.295,3 km². A capital é Salvador. As cidades máis poboadas son Salvador, Feira de Santana, Vitória da Conquista, Itabuna, Ilhéus e Juazeiro.

O navegador portugués Pedro Álvares Cabral atracou na costa sur de Bahia no que hoxe é Porto Seguro en 1500, e tomou posesión do mesmo para Portugal. O 1549 fundouse a cidade de Salvador. A cidade, xunto coa capitanía que a rodeaba foi o centro relixioso e administrativo das colonias portuguesas na América ata o ano 1763, cando a administración trasladouse a Río de Xaneiro. Os neerlandeses controlaron parte da rexión entre maio de 1624 e abril de 1625.

Baía foi a última área de dominio portugués a unirse ó Brasil independente. Por ter moitos soldados de Portugal no seu territorio, permaneceu controlada polos portugueses -liderados polo xeneral Madeira de Mello- durante case un ano, logrando vencelos no 2 de xullo de 1823. Desde entón o 2 de xullo é conmemorado como o día da independencia de Bahia.

Baía foi un centro de cultivo de azucre dende o século XVI ata o século XVIII, e moitas cidades do estado foron fundadas nesa época. Vinculado á produción do azucre está o fenómeno de Baía como gran centro de importación de escravos africanos; feito que aínda mostra a súa influencia na composición étnica da poboación local.

Coa república, proclamada en 1889, Baía tornouse un estado brasileiro.

Xeografía

[editar | editar a fonte]

Baía é o quinto estado do Brasil en extensión territorial. Equivale a 36,3% da área total da Rexión Nordeste e 6,64% do territorio nacional. A súa superficie total de 567.295,3 km² é un pouco máis grande que España, sendo que 68,7% dela atópanse na rexión do semiárido. O seu litoral é o máis longo do Brasil, con 1183 km de extensión, e abriga moitos tipos de ecosistemas, favorecendo a actividade turística pola súa rara beleza.

Os seus ríos principais son o río São Francisco, Paraguaçu e Jequitinhonha.

Praia de Itapuã, en Salvador.

O relevo do estado é caracterizado pola presenza de planicies, altiplanos e depresións. Uns 90% da súa superficie están por riba dos 200 m. O punto máis alto de Bahia é representado polo Pico das Almas, situado na Serra das Almas, con 1958 metros. Os altiplanos e as chapadas presentes no relevo mostran que a erosión traballou en procura de formas planas.

As áreas planas ocupan case todo o estado, presentando unha serie de niveis, por onde cruzan ríos vidos da Chapada Diamantina e da Serra do Espinhaço, que nace no centro de Minas Xerais. O planalto semiárido, localizado no sertão brasileiro, caracterízase por baixas altitudes. O relevo predominante no estado é a depresión. As planicies están situadas na rexión costeira, onde a altitude non supera os 200 metros. Alí, xorden praias, dunas, restingas e ata mangleirais. En dirección ó interior, xorden terreos con chans relativamente fértiles, onde aparecen outeiros que se estenden ata o océano.

Vexetación

[editar | editar a fonte]
Vista da Chapada Diamantina.

Hai tres tipos principais de vexetación: o bosque tropical húmido (coñecido como mata atlántica, está bastante descaracterizado, debido á ocupación do litoral. É máis abundante en reservas ao sur do estado, próximas á cidade de Porto Seguro), o cerrado (vexetación do tipo sabana ó oeste do estado) e a caatinga, sendo esta última dominante na maioría do territorio.

A caatinga ocupa todo o norte do estado, a área da depresión do vale do río São Francisco, e a Serra do Espinhaço, deixando para a sabana soamente a parte occidental, e para a selva tropical húmida o sueste do estado. No interior as estacións de seca son máis pronunciadas, excepto na rexión do val do río São Francisco.

Na Serra do Espinhaço as temperaturas son máis amenas e agradables. Os índices pluviométricos no sertão son moi reducidos, podendo non chegar aos 500 milímetros anuais. Alí son comúns longos períodos de seca.

Divisións administrativas

[editar | editar a fonte]

Concellos de Baía: Salvador, Feira de Santana, Vitória da Conquista, Itabuna, Ilhéus, Juazeiro e Bom Jesus da Lapa

Economía

[editar | editar a fonte]

A economía do estado baséase na agricultura (cana de azucre, mandioca, feixón, millo, cacao e coco); na industria (química, petroquímica, automóbil e as súas pezas); e na minería. Hai un importante parque industrial na rexión metropolitana de Salvador (área coñecida como Recôncavo Baiano por estar xunto á Baía de Todos os Santos), no que destaca o polo petroquímico de Camaçari e a fábrica da Ford na mesma cidade.

Arraial d'Ajuda, poboado turístico.

O turismo tamén é moi importante nas cidades de Salvador (coas súas construcións históricas, praias, e o seu famoso Carnaval), Ilhéus, Itaparica, Morro de São Paulo, e Porto Seguro e outras do seu litoral sur. Xa o litoral ó norte de Salvador ata a divisa co estado de Sergipe transformouse recentemente en destino turístico importante, coa construción de complexos hoteleiros na Costa do Sauípe.

A rexión da Chapada Diamantina ten vocación para o ecoturismo. Xa posúe aeroporto, aceso por estradas e boa rede hoteleira.

  1. Definicións no Dicionario da Real Academia Galega e no Portal das Palabras para baiano.

Véxase tamén

[editar | editar a fonte]

Outros artigos

[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas

[editar | editar a fonte]