ស្លូវ៉ាគី

សាធារណរដ្ឋស្លូវ៉ាគី

Slovenská republika (ស្លូវ៉ាគ)
ទង់ជាតិ វរលញ្ឆករ
ភ្លេងជាតិ Nad Tatrou sa blýska ("ផ្លេកបន្ទោរលើតាត្រាស៍")
ត្រាជាតិ
ទីតាំងប្រទេសស្លូវ៉ាគី (ក្រហម) នៅទ្វីបអឺរ៉ុប
រដ្ឋធានី និង ទីក្រុងធំបំផុត	ប្រាទីស្លាវ៉ា 48°9′9″N 17°6′34″E
ភាសាផ្លូវការ	ស្លូវ៉ាគ
ភាសាតំបន់ និងភាគតិច	ប៊ុលហ្ការី ឆែក ក្រូអាត ហុងគ្រី អាល្លឺម៉ង់ ប៉ូឡូញ រ៉ូម៉ានី រុស្ស៊ី រូទែន ស៊ែប៊ី អ៊ុយក្រែន
ក្រុមជនជាតិ (ឆ្នាំ ២០២១)	៨៨.៦% ស្លូវ៉ាគ ៨.២% ហុងគ្រី ១.៣% រ៉ូម៉ានី ១.៩% ជនជាតិផ្សេងៗទៀត
សាសនា (ឆ្នាំ ២០២១)	៦៨.៨% គ្រិស្តសាសនា ៥៩.៨% កាតូលិក ៧.៦% ប្រូតេស្តង់ ១.៤% និកាយគ្រិស្តផ្សេងៗទៀត ២៣.៨% គ្មានជំនឿសាសនា ០.៩% សាសនាផ្សេងៗទៀត ៦.៥% មិនបញ្ជាក់
រដ្ឋសមាជិក	សហភាពអឺរ៉ុប
រដ្ឋាភិបាល	ឯកត្តរដ្ឋ សាធារណរដ្ឋសភានិយម
- ប្រធានាធិបតី	ពីធ័រ ប៉េល្លេគ្រីនី
- នាយករដ្ឋមន្ត្រី	រ៉ូប៊ឺត ហ្វីកូ
- ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាជាតិ	រីឆាដ រ៉ាស៊ី
នីតិបញ្ញត្តិ	ក្រុមប្រឹក្សាជាតិ
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
- ឯករាជ្យភាពពីអូទ្រីស-ហុងគ្រី (សាធារណរដ្ឋឆេកូស្លូវ៉ាគីទីមួយ)	២៨ តុលា ១៩១៨
- សន្ធិសញ្ញាទ្រីយ៉ាណុង	៤ មិថុនា ១៩២០
- សាធារណរដ្ឋឆេកូស្លូវ៉ាគីទីពីរ	៣០ កញ្ញា ១៩៣៨
- សាធារណរដ្ឋស្លូវ៉ាគទីមួយ	១៤ មីនា ១៩៣៩
- សាធារណរដ្ឋឆេកូស្លូវ៉ាគីទីបី	២៤ តុលា ១៩៤៥
- សាធារណរដ្ឋឆេកូស្លូវ៉ាគីទីបួន	២៥ កុម្ភៈ ១៩៤៨
- សាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមឆេកូស្លូវ៉ាគី	១១ កក្កដា​ ១៩៦០
- សាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមស្លូវ៉ាគី (ក្នុងសាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមឆេកូស្លូវ៉ាគីក្រោយប្ដូរជារដ្ឋសហព័ន្ធ)	១ មករា ១៩៦៩
- សាធារណរដ្ឋស្លូវ៉ាគ (ប្ដូរឈ្មោះ ស្ថិតក្នុងសាធារណរដ្ឋសហព័ន្ធឆែក និងស្លូវ៉ាគ)	១ មីនា ១៩៩០
- រំលាយឆេកូស្លូវ៉ាគី	១ មករា​ ១៩៩៣
ក្រឡាផ្ទៃ
- ផ្ទៃសរុប	៤៩,០៣៥ គ.ម២   (ទី១២៧)
- ផ្ទៃទឹក (%)	០.‌៧២
ប្រជាជន
- ប៉ាន់ស្មាន (ឆ្នាំ ២០២៦)	៥,៤០៥,៣៦៨ (ទី១២០)
- ជំរឿន (ឆ្នាំ ២០២១)	៥,៤៤៩,២៧០
- ដង់ស៊ីតេ	​​១១០ នាក់/គ.ម២   (ទី១០៣)
GDP (PPP)	ប៉ាន់ស្មាន (ឆ្នាំ ២០២៦)
- សរុប	២៦៦.៩៣២ ពាន់លានដុល្លារ (ទី៧៥)
- ក្នុងម្នាក់	៤៩,៣៧៦ ដុល្លារ (ទី៤៧)
GDP (ចារឹក)	ប៉ាន់ស្មាន (ឆ្នាំ ២០២៦)
- សរុប	១៦៧.៧៣០ ពាន់លានដុល្លារ (ទី៥៨)
- ក្នុងម្នាក់	៣១,០២៦ ដុល្លារ (ទី៤៤)
ជីនី (២០២២)	២១.២ ទាប
HDI (២០២៣)	០.៨៨០ ខ្ពស់ណាស់ · ទី៤៤
រូបិយវត្ថុ	អឺរ៉ូ (€) (EUR)
ល្វែងម៉ោង	UTC+១ (CET)
- រដូវក្តៅ (DST)	UTC+២ (CEST)
កូដហៅទូរស័ព្ទ	+៤២១
កូដ ISO 3166	SK
ដែនកម្រិតខ្ពស់	.sk

ប្រទេសស្លូវ៉ាគី ដោយមាន​ឈ្មោះ​ជាផ្លូវការ​ថា សាធារណរដ្ឋស្លូវ៉ាគី គឺជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅតំបន់អឺរ៉ុបកណ្តាល។ ប្រទេសនេះមានព្រំដែនជាប់នឹងប្រទេសប៉ូឡូញនៅភាគខាងជើង អ៊ុយក្រែននៅភាគខាងកើត ហុងគ្រីនៅភាគខាងត្បូង អូទ្រីសនៅភាគខាងលិច ហើយនិងសាធារណរដ្ឋឆែកនៅភាគពាយព្យ។ ប្រទេសស្លូវ៉ាគីមានសណ្ឋានដីភាគច្រើនជាតំបន់ភ្នំ ដែលលាតសន្ធឹងលើក្រឡាផ្ទៃដីសរុប ៤៩,០០០ គីឡូមែត្រការ៉េ និងមានប្រជាជនរស់នៅសរុបជាង ៥.៤ លាននាក់។ រដ្ឋធានី និងទីក្រុងធំបំផុតនៃប្រទេសនេះគឺមានឈ្មោះថា ប្រាទីស្លាវ៉ា ខណៈដែលទីក្រុងធំបំផុតបន្ទាប់គឺ ទីក្រុងកូឈិសេ។

ក្រុមជនជាតិស្លាវបានចូលមករស់នៅលើទឹកដីនៃប្រទេសស្លូវ៉ាគីសព្វថ្ងៃនៅក្នុងកំឡុងសតវត្សរ៍ទី៥ និងទី៦។ ចាប់ពីចុងសតវត្សរ៍ទី៦ ទឹកដីផ្នែកខ្លះនៃប្រទេសស្លូវ៉ាគីបច្ចុប្បន្នត្រូវបានកាត់បញ្ចូលទៅក្នុងខាហ្កានចក្រអវ៉ារ។ នៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី៧ ក្រុមជនជាតិស្លាវបានដើរតួយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការបង្កើតរដ្ឋចក្រភពរបស់ព្រះរាជាសាម៉ូឡើង។ នៅពេលដែលខាហ្កានចក្រអវ៉ារបានរំលាយនៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី៩ ពួកស្លាវក៏បានបង្កើតក្សត្របុរីនីត្រាថ្មីឡើងមុនពេលរដ្ឋនគរដ៏តូចមួយនេះត្រូវបានកាត់បញ្ចូលជាទឹកដីនៃក្សត្របុរីម៉ូរ៉ាវី រួចបានបន្តវិវត្តក្លាយជាមហាម៉ូរ៉ាវី។ នៅកំឡុងពេលដែលមហាម៉ូរ៉ាវីបានដួលរលំក្នុងសតវត្សរ៍ទី១០ ទឹកដីនេះត្រូវបានកាត់បញ្ចូលម្តងទៀតទៅក្នុងក្សត្របុរីហុងគ្រីនៅចុងសតវត្សរ៍ទី៩ មុនពេលវិវត្តកើតជាព្រះរាជាណាចក្រហុងគ្រីនៅក្នុងឆ្នាំ១០០០។ នៅក្នុងឆ្នាំ១២៤១ និងឆ្នាំ១២៤២ បន្ទាប់ពីពួកម៉ុងហ្គោលបានចូលឈ្លានពានអឺរ៉ុប ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធស្ទើរទាំងប៉ុន្មានក្នុងទឹកដីស្លូវ៉ាគីត្រូវរងការខូចខាតបំផ្លិចបំផ្លាញ យ៉ាងណាព្រះចៅហុងគ្រី​ ព្រះបាទបេឡាទី៤ បានវាយទឹកដីនេះយកមកគ្រប់គ្រងវិញ។ រំលងមកដល់កំឡុងសតវត្សរ៍ទី១៦ និងទី១៧ ផ្នែកភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសស្លូវ៉ាគីសព្វថ្ងៃត្រូវបានកាត់បញ្ចូលទៅក្នុងទឹកដីនៃចក្រភពអូតូម៉ង់។ តំបន់​ដែល​ស្ថិតនៅក្រោមអូតូម៉ង់​ត្រូវ​បាន​ប្រគល់​ទៅ​​ឱ្យរាជវង្សហាបស្បួកកាន់កាប់នៅ​ដើម​សតវត្សរ៍​ទី១៨។ នៅពេលដែល​ហុងគ្រីបានប្រកាសឯករាជ្យភាពក្នុង​ឆ្នាំ១៨៤៨ ការបះបោរស្លូវ៉ាគក៏បានផ្ទុះឡើងតាមក្រោយក្រោមការផ្ដួចផ្ដើមដោយក្រុមប្រឹក្សា​ជាតិ​ស្លូវ៉ាគី។ ថ្វីបើការបះបោរមិនបានសម្រេចជោគជ័យមែន ប៉ុន្តែក្រុមប្រឹក្សាមួយនេះបានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការពង្រឹងអត្តសញ្ញាណជាតិស្លូវ៉ាគ។ សង្គ្រាមឯករាជ្យភាពហុងគ្រីចេញពីហាបស្បួកនៅទីបំផុតក៏បាននាំឱ្យមានការសម្របសម្រួលរហូតដល់បានបង្កើតចក្រភពអូទ្រីស-ហុងគ្រីឡើង។

ក្នុងកំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី១ ក្រុមប្រឹក្សាជាតិឆេកូស្លូវ៉ាគីបានច្បាំងឈ្នះដណ្ដើមឯករាជ្យភាពដោយជោគជ័យចំពេលដែលចក្រភពអូទ្រីស-ហុងគ្រីកំពុងដួលរលំ ហើយរដ្ឋឆេកូស្លូវ៉ាគីក៏បានប្រកាសឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ១៩១៨។ ព្រំដែននៃរដ្ឋថ្មីថ្មោងនេះត្រូវបានកំណត់ដោយសន្ធិសញ្ញាសាំងជែម៉ាំងនៃឆ្នាំ១៩១៩ ហើយសន្ធិសញ្ញាទ្រីយ៉ាណុងឆ្នាំ១៩២០ បានរាប់បញ្ចូលទឹកដីស្លូវ៉ាគីសព្វថ្ងៃចូលជាទឹកដីឆេកូស្លូវ៉ាគីជាផ្លូវការ។ មុនចូលដល់សង្គ្រាមលោកលើកទី២ គណបក្សហ្វាស៊ីសនិយមក្នុងស្រុកមួយចំនួនបានឡើងក្ដោបក្ដាប់អំណាចបន្តិចម្តងៗនៅក្នុងទឹកដីស្លូវ៉ាគី ហើយជាលទ្ធផល សាធារណរដ្ឋស្លូវ៉ាគីទីមួយដំបូងក៏ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ១៩៣៩ ក្នុងនាមជារដ្ឋហ្វាស៊ីសចំណុះក្រោមអាល្លឺម៉ង់ណាស៊ី។ នៅឆ្នាំ១៩៤០ របបស្លូវ៉ាគីនោះបានចូលរួមជាសមាជិកនៃអំណាចអ័ក្សក្រោយពីបានចុះហត្ថលេខាលើកតិកាសញ្ញាត្រីភាគី។ ប្រទេសឆេកូស្លូវ៉ាគីត្រូវបានស្ដារឡើងវិញបន្ទាប់ពីសម្ព័ន្ធមិត្តបានរំដោះវាចេញពីនឹមណាស៊ីនៅបំណាច់នៃមហាសង្គ្រាមក្នុងឆ្នាំ១៩៤៥។ បន្ទាប់ពីកើតមានរដ្ឋប្រហារគាំទ្រដោយសូវៀតនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៤៨ ប្រទេសឆេកូស្លូវ៉ាគីក៏បានក្លាយជារដ្ឋកុម្មុយនីស្តនៃប្លុកខាងលិច ពោលជារដ្ឋរណបរបស់សហភាពសូវៀតនៅក្រោយវាំងននដែក និងជារដ្ឋសមាជិកមួយនៃកតិកាសញ្ញាវ៉ាសូរី។ កិច្ចប្រឹងប្រែងព្យាយាមរំដោះខ្លួនចេញពីរបបកុម្មុយនីស្តដែលច្រើនគេនិយមហៅថាវស្សានរដូវប្រាកនោះត្រូវបានគាបសង្កត់បង្ក្រាបទៅវិញក្រោមការឈ្លានពានពីសំណាក់សមាជិកនៃកតិកាសញ្ញាវ៉ាសូរីចូលឆេកូស្លូវ៉ាគីនៅក្នុងខែសីហា ឆ្នាំ១៩៦៨។ នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៨៩ បដិវត្តន៍កម្ញីបានបិទបញ្ចប់របបគ្រប់គ្រងកុម្មុយនីស្តនៅឆេកូស្លូវ៉ាគីដោយសន្តិភាព។ ស្លូវ៉ាគីបានលេចខ្លួនឡើងជារដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យឯករាជ្យមួយនៅថ្ងៃទី១ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៩៣ បន្ទាប់ពីអតីតរដ្ឋឆេកូស្លូវ៉ាគីត្រូវបានរំលាយទៅដោយសន្តិភាព ដែលអ្នកខ្លះនិយមហៅវាថា ព្រឹត្តិការណ៍លែងលះកម្ញី។

ស្លូវ៉ាគីគឺជាប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ជាមួយនឹងសេដ្ឋកិច្ចចំណូលខ្ពស់ជឿនលឿន។ ប្រទេសមួយនេះបានរក្សានូវការរួមបញ្ចូលគ្នានៃសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារជាមួយនឹងប្រព័ន្ធសន្តិសុខសង្គមដ៏ទូលំទូលាយ ដោយផ្តល់ជូនប្រជាពលរដ្ឋខ្លួននូវប្រព័ន្ធថែទាំសុខភាពសកល ការអប់រំដោយឥតគិតថ្លៃ ហើយនិងមានអាយុចូលនិវត្តន៍ទាបបំផុតមួយនៅក្នុងទ្វីបអឺរ៉ុប ក៏ដូចជាប្រទេសដែលមានការកំណត់រយៈពេលលំហែមាតុបិតុភាពដោយទទួលបានប្រាក់ខែយូរជាងគេបំផុតមួយនៅក្នុងអង្គការ​សម្រាប់​កិច្ចសហប្រតិបត្តិការ​ និងអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ចទៀតផង។ សព្វថ្ងៃ ប្រទេសស្លូវ៉ាគីគឺជាសមាជិកនៃសហភាពអឺរ៉ុប ហ្សូនអឺរ៉ូ តំបន់ស្សិនគែន អង្គការសហប្រជាជាតិ​ ណាតូ អង្គការអឺរ៉ុបសម្រាប់ការស្រាវជ្រាវនុយក្លេអ៊ែរ អង្គការ​សម្រាប់​កិច្ចសហប្រតិបត្តិការ​ និងអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ច អង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក ក្រុមប្រឹក្សាអឺរ៉ុប វីសេក្រាដគ្រុប និងអង្គការដើម្បីសន្តិសុខ និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការនៅអឺរ៉ុប។ល។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

អត្ថបទដើម: ប្រវត្តិសាស្ត្រស្លូវ៉ាគី

ភូមិសាស្រ្ត

អត្ថបទដើម: ភូមិសាស្ត្រស្លូវ៉ាគី

ប្រទេសស្លូវ៉ាគីមានទីតាំងភូមិសាស្រ្តស្ថិតនៅខ្សែររយៈទទឹងខាងជើង ចន្លោះ ៤៧° និង ៥០° និងខ្សែររយៈបណ្តោយខាងកើត ចន្លោះ ១៦° និង ២៣° ។ ទេសភាពស្លូវ៉ាគីត្រូវបានកត់សម្គាល់ជាចម្បងនូវធម្មជាតិភ្នំរបស់វា ដោយភ្នំកាប៉ាធៀនលាតសន្ធឹងពាសពេញពាក់កណ្តាលភាគខាងជើងនៃប្រទេស។ ក្នុងចំណោមជួរភ្នំទាំងនេះ មានកំពូលភ្នំខ្ពស់ៗនៃតំបន់ហ្វាត្រា-តាត្រា (រួមមានភ្នំតាត្រា ហ្វាត្រាធំ និងហ្វាត្រាតូច) ភ្នំរ៉ែស្លូវ៉ាគី ភ្នំកណ្តាលស្លូវ៉ាគី ឬបេស្គីដ។ ដីទំនាបធំជាងគេគឺតំបន់ដីទំនាបដានុបៀនដែលមានជីជាតិនៅភាគនិរតី ព្រមទាំងតំប់ដីទំនាបស្លូវ៉ាគីខាងកើតនៅភាគអាគ្នេយ៍។ តំបន់ព្រៃឈើគ្របដណ្តប់ ៤១% នៃផ្ទៃដីប្រទេស។

អាកាសធាតុ

ប្រទេសស្លូវ៉ាគីមានអាកាសធាតុ ស្ថិតនៅចន្លោះតំបន់អាកាសធាតុក្តៅ និងតំបន់អាកាសធាតុទ្វីប ដែលមានរដូវក្តៅក្តៅល្មម និងរដូវរងាត្រជាក់ មានពពក និងសំនើម។ សីតុណ្ហភាពគឺចន្លោះពី អប្បបរិមា -៤១ ដល់ អតិបរមា ៤០.៣ អង្សាសេ (-៤១.៨ និង ១០៤.៥ អង្សាហ្វារិនហៃ) ទោះបីជាសីតុណ្ហភាពក្រោម -៣០ អង្សាសេ (-២២ អង្សាហ្វារិនហៃ) គឺកម្រកើតមានក៏ដោយ។ អាកាសធាតុមានលក្ខណះខុសគ្នារវាងតំបន់ភ្នំភាគខាងជើង និង តំបន់វាលទំនាបនៅភាគខាងត្បូង។

នៅប្រទេសស្លូវ៉ាគី មានរដូវចំនួនបួន ដែលរដូវនីមួយៗ (រដូវផ្ការីក រដូវក្តៅ រដូវស្លឹកឈើជ្រុះ និងរដូវរងា) មានរយៈពេលបីខែ។ ខ្យល់ទ្វីបស្ងួតនាំមកនូវកំដៅនារដូវក្តៅ និងព្រឹលទឹកកកនារដូវរងា។ ផ្ទុយទៅវិញ ខ្យល់មហាសមុទ្រនាំមកនូវភ្លៀងធ្លាក់ និងកាត់បន្ថយសីតុណ្ហភាពរដូវក្តៅ។ នៅតំបន់ទំនាប និងជ្រលងភ្នំ ជារឿយៗមានអ័ព្ទ ជាពិសេសនៅរដូវរងា។

រដ្ឋាភិបាល និងនយោបាយ

អត្ថបទដើម: នយោបាយនៅស្លូវ៉ាគី

ប្រទេសស្លូវ៉ាគីគឺជាសាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យសភាដែលមានប្រព័ន្ធពហុបក្ស។ ការបោះឆ្នោតសភាចុងក្រោយត្រូវបានធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី 30 ខែកញ្ញា ឆ្នាំ 2023 ហើយការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីពីរជុំបានធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី 23 ខែមីនា និងថ្ងៃទី 6 ខែមេសា ឆ្នាំ 2024។