วันสาหร่ายทะเล (6 กุมภาพันธ์ – วันนี้คือวันอะไร) #235

ครบรอบ 60 ปีแห่งการกำหนด

วันสาหร่ายทะเลถูกกำหนดขึ้นในปี 1966 (โชวะ 41) 
โดยสมาคมสหกรณ์ประมงหอยและสาหร่ายแห่งชาติ 

ประวัติศาสตร์ของสาหร่าย

สาหร่ายเป็นวัตถุดิบที่ชาวญี่ปุ่นคุ้นเคยกันมาตั้งแต่โบราณ 
ในแหล่งโบราณคดีสมัยโจมง 
มีการค้นพบฟอสซิลของไดอะตอม (สาหร่ายชนิดหนึ่ง)

ในสมัยนาระ 
สาหร่ายถูกเรียกว่า “ชิไซ” หรือ “โนริ” 
และเริ่มปรากฏในเอกสารโบราณ 

เหตุผลที่เลือกวันที่ 6 กุมภาพันธ์

ในปี 701 (ไทโฮ 1) 
กฎหมายไทโฮริทสึเรียวได้กำหนด 
ให้สาหร่ายเป็นหนึ่งใน 29 ชนิดของผลิตภัณฑ์ทะเล 
ที่ใช้เป็นภาษี (โช)

วันที่กฎหมายนี้มีผลบังคับใช้ 
คือวันที่ 1 เดือน 1 ปีไทโฮ 2 
ซึ่งแปลงเป็นปฏิทินสากลได้เป็นวันที่ 6 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 702 
จึงถูกกำหนดให้เป็น “วันสาหร่าย”

ไม่ใช่วันที่ประกาศใช้ 
แต่เป็นวันที่เริ่มมีผลบังคับใช้

นอกจากนี้ 
สาหร่ายยังถือเป็น “คีย์เวิร์ดแห่งต้นฤดูใบไม้ผลิ” 
ซึ่งสอดคล้องกับวันที่ 6 กุมภาพันธ์อีกด้วย 

การประมงสาหร่ายที่โอมอริ

ในปี 1682 (เทนวะ 2) 
ชาวประมงจากหมู่บ้านคิตะโอมอริ 
ชื่อ โนงุจิ โรคุโรเอมง 
ได้เริ่มต้นการประมงสาหร่าย 
ซึ่งถือเป็นจุดเริ่มต้นของอุตสาหกรรมสาหร่ายในโอมอริ

ต่อมา 
สาหร่ายจากโอมอริถูกนำไปถวายแก่รัฐบาลโชกุน 
ในฐานะ “สาหร่ายสำหรับราชสำนัก”

การสนับสนุนจากรัฐบาลในยุคนั้น 
มีบทบาทสำคัญต่อการเติบโตของอุตสาหกรรมนี้ 

รุ่งอรุณแห่งการเพาะเลี้ยงสาหร่าย

ในปี 1717 (เคียวโฮ 2)
ชาวประมงจากอาซากุสะชื่อ ยาเฮ 
ได้พัฒนาเครื่องมือเฉพาะสำหรับเพาะเลี้ยงสาหร่าย 
โดยใช้กิ่งไผ่ที่ตัดใบออก 
เรียกว่า “โซดะฮิบิ”

นี่ถือเป็นจุดเริ่มต้นของ 
 การเพาะเลี้ยงสาหร่ายอย่างแท้จริง 

การพัฒนาของสาหร่าย

ในช่วงปี 1772–1780 (ยุคอันเอ) 
มีการพัฒนา “โนริแผ่น” 
และซูชิโรลก็ได้รับความนิยมอย่างแพร่หลาย

• ปี 1869 (เมจิ 2): ร้านยามาโมโตะเริ่มขาย “โนริปรุงรส”

• ปี 1871 (เมจิ 4): ร้านชูเอสึ โคเซ็น ผลิต “โนริตุ๋นซีอิ๊ว”

• ปี 1873 (เมจิ 6): ได้รับรางวัลที่สามจากงานเวียนนาเวิลด์แฟร์

• ปี 1877 (เมจิ 10): ร้านยามากาตะยะ วางจำหน่าย “โนริย่าง” แบบบรรจุขวด

สาหร่ายจึงกลายเป็นผลิตภัณฑ์ที่ได้รับการพัฒนา 
และได้รับการยอมรับในระดับนานาชาติ 

การพิจารณาความคลาดเคลื่อนของข้อเท็จจริง

มีการกล่าวว่า 
โนงุจิ โรคุโรเอมง (1592–1682) 
 เป็นผู้วางรากฐานของการประมงสาหร่ายในโอมอริ 
โดยนำเทคนิคการทำกระดาษอาซากุสะมาใช้ 
ทำให้สาหร่ายมีขนาดและรูปทรงที่สม่ำเสมอ

แต่ในขณะเดียวกัน 
ก็มีบันทึกว่า การประมงสาหร่ายเริ่มต้นในปี 1682 
ซึ่งแสดงให้เห็นถึงความคลาดเคลื่อนของช่วงเวลา

นอกจากนี้ 
ยังมีบันทึกว่า การผลิตโนริแผ่น 
เริ่มต้นในช่วงปี 1772–1780 
จึงอาจกล่าวได้ว่า 
การพัฒนาของอุตสาหกรรมสาหร่าย 
เกิดขึ้นอย่างค่อยเป็นค่อยไป

Otapedia จึงขอสนับสนุน 
 “ยุคอันเอ” เป็นจุดเริ่มต้นของโนริแผ่นตามหลักฐานที่มี 
และขอพิจารณาประวัติศาสตร์ก่อนหน้านั้นด้วยความระมัดระวัง

ชื่อ “โนงุจิ โรคุโรเอมง” 
อาจเป็นชื่อเชิงสัญลักษณ์ 
ที่รวมเรื่องเล่าหลายสายไว้ด้วยกัน 
ซึ่งเป็นหนึ่งในสาเหตุของความคลาดเคลื่อนนี้ 

เกร็ดความรู้เกี่ยวกับกระดาษอาซากุสะ

ช่างทำกระดาษในอาซากุสะ 
ต้องแช่กระดาษเก่าในน้ำ หรือรอให้กระดาษต้มเย็นลง 
ซึ่งใช้เวลาหลายชั่วโมงโดยไม่มีอะไรทำ

พวกเขาจึงมักเดินไปยัง “โยชิวาระ” ที่อยู่ใกล้เคียง 
แต่เพราะไม่มีเงิน 
จึงได้แค่เดินชมโดยไม่ซื้อบริการ

เมื่อเหล่านางโลมเห็นพวกเขา 
จึงพูดว่า

“อ๊ะ พวกที่มา ‘แช่กระดาษ’ อีกแล้ว”

คำว่า “แช่กระดาษ” (冷やかし – ฮิยะคาชิ) 
จึงกลายเป็นคำเรียกคนที่ “เดินดูของแต่ไม่ซื้อ” 
และกลายเป็นที่มาของคำว่า “แค่ดูเฉยๆ” ในภาษาญี่ปุ่น

นอกจากนี้ 
เพราะกระดาษทำจากของเสีย 
จึงถูกเรียกว่า “กระดาษขยะ” (塵紙 – จิริกามิ) ด้วย 

ความรุ่งเรืองของสาหร่ายโอมอริ

ต่อมา 
มีการก่อตั้งสมาคมผู้ค้าสาหร่ายแห้งโอมอริ 
และโอมอริเป็นเพียงแห่งเดียวในญี่ปุ่น 
ที่ได้รับอนุญาตให้ใช้คำว่า “แหล่งผลิตหลัก” (本場) 

การสืบสานในปัจจุบัน

ด้วยความนิยมของ “เอโฮมากิ” ในช่วงเซ็ตสึบุน 
ทำให้ต้นเดือนกุมภาพันธ์ 
กลายเป็นช่วงที่มีการบริโภคสาหร่ายสูงที่สุด 

ปัจจุบัน 
ช่วงเวลานี้จึงถูกเรียกว่า “สัปดาห์สาหร่าย” 
และมีการจัดกิจกรรมต่างๆ ทั่วประเทศ 

ปิดท้าย

จากยุคโจมง สู่ยุคนาระ 
จากกฎหมายไทโฮ สู่ยุคเอโดะ และปัจจุบัน 
 “วันสาหร่าย” คือวันที่ส่องแสงให้กับประวัติศาสตร์อันยาวนาน 
 ของวัตถุดิบที่อยู่เคียงข้างโต๊ะอาหารของเรามาโดยตลอด 

#かえる11号
#Otapedia
#デジタルアーカイブ
#SDGs11
#大田区
#海苔の日
#大宝律令
#全国海苔貝類漁礁協同組合連合会
#紫菜
#乃利
#調
#野口六郎左衛門
#御用海苔
#弥平
#ソダヒビ
#のり巻き
#味付け海苔
#山本海苔店
#海苔の佃煮
#酒悦香泉
#焼き海苔
#山形屋
#ウィーン万国博覧会
#大森本場乾海苔問屋協同組合
#節分
#恵方巻
#海苔ウィーク
#大田区特別顕彰区民
#大田区裏名誉区民
#大田区無名の偉人
#大田区無名の企業
#大田区無名の産業
#大田区無名の組織・集団
#大田区陰の功労者
#大田区未顕彰の地域遺産
#大田区記憶の日