見出し画像

孫子 - 謀攻篇(五)


1.原文

 故知勝有五。知可以戰與不可以戰者勝。識衆寡之用者勝。上下同欲者勝。以虞待不虞者勝。將能而君不御者勝。此五者知勝之道也。故曰、知彼知己者、百戰不殆。不知彼而知己、一勝一負。不知彼不知己、毎戰必殆。


2.訓読文

 ゆえ$${\scriptsize{^ニ}}$$$${\scriptsize{^ル}\scriptsize{^ニ}\scriptsize_{レ}}$$かち$${\scriptsize{^ヲ}}$$$${\scriptsize{^リ}\scriptsize_{レ}}$$$${\scriptsize{^ル}\scriptsize_{上}}$$$${\scriptsize{^キ}\scriptsize_{二}}$$もっ$${\scriptsize{^テ}}$$たたか$${\scriptsize{^ウ}\scriptsize_{一}}$$$${\scriptsize{^ル}\scriptsize{^ヲ}\scriptsize_{レ}}$$$${\scriptsize{^カ}\scriptsize{^ラ}\scriptsize_{中}}$$もっ$${\scriptsize{^テ}}$$たたか$${\scriptsize{^ウ}\scriptsize_{下}}$$もの$${\scriptsize{^ハ}}$$$${\scriptsize{^ツ}}$$。$${\scriptsize{^ル}\scriptsize_{二}}$$しゅうよう$${\scriptsize{^ヲ}\scriptsize_{一}}$$もの$${\scriptsize{^ハ}}$$$${\scriptsize{^ツ}}$$。しょう$${\scriptsize{^ノ}}$$おな$${\scriptsize{^ジ}\scriptsize{^ク}\scriptsize{^ス}\scriptsize{^ル}\scriptsize_{レ}}$$よく$${\scriptsize{^ヲ}}$$もの$${\scriptsize{^ハ}}$$$${\scriptsize{^ツ}}$$。もっ$${\scriptsize{^テ}\scriptsize_{レ}}$$$${\scriptsize{^ヲ}}$$$${\scriptsize{^ツ}\scriptsize_{二}}$$$${\scriptsize{^ヲ}\scriptsize_{一}}$$もの$${\scriptsize{^ハ}}$$$${\scriptsize{^ツ}}$$。しょう$${\scriptsize{^ノ}}$$のう$${\scriptsize{^ニ}\scriptsize{^シ}\scriptsize{^テ}}$$而きみ$${\scriptsize{^ノ}}$$$${\scriptsize{^ル}\scriptsize_{レ}}$$ぎょ$${\scriptsize{^セ}}$$もの$${\scriptsize{^ハ}}$$$${\scriptsize{^ツ}}$$。$${\scriptsize{^ノ}}$$しゃ$${\scriptsize{^ハ}}$$$${\scriptsize{^ル}\scriptsize_{レ}}$$かち$${\scriptsize{^ヲ}}$$みちなりゆえ$${\scriptsize{^ニ}}$$いわ$${\scriptsize{^ク}}$$、$${\scriptsize{^リ}\scriptsize_{レ}}$$かれ$${\scriptsize{^ヲ}}$$$${\scriptsize{^レ}\scriptsize{^バ}\scriptsize_{レ}}$$おのれ$${\scriptsize{^ヲ}}$$者、ひゃくせん$${\scriptsize{^シ}\scriptsize{^テ}}$$$${\scriptsize_{レ}}$$あや$${\scriptsize{^ウ}\scriptsize{^カ}\scriptsize{^ラ}}$$。$${\scriptsize{^シ}\scriptsize{^テ}\scriptsize_{レ}}$$$${\scriptsize{^ラ}\scriptsize_{レ}}$$かれ$${\scriptsize{^ヲ}}$$而$${\scriptsize{^レ}\scriptsize{^バ}\scriptsize_{レ}}$$おのれ$${\scriptsize{^ヲ}}$$、いっしょういっ$${\scriptsize{^ス}}$$。$${\scriptsize_{レ}}$$$${\scriptsize{^ラ}\scriptsize_{レ}}$$かれ$${\scriptsize{^ヲ}}$$$${\scriptsize{^レ}\scriptsize{^バ}\scriptsize_{レ}}$$$${\scriptsize{^ラ}\scriptsize_{レ}}$$おのれ$${\scriptsize{^ヲ}}$$、ごと$${\scriptsize{^ニ}\scriptsize_{レ}}$$たたか$${\scriptsize{^ウ}}$$かなら$${\scriptsize{^ズ}}$$あや$${\scriptsize{^ウ}\scriptsize{^シ}}$$。


3.書き下し文

 故にかちを知るに有り。もったたかきと、もったたかからざるを知る者は勝つ。衆寡しゅうの用をる者は勝つ。上下しょうの欲を同じくする者は勝つ。もっ不虞ふぐを待つ者は勝つ。しょうのうにしてきみぎょせざる者は勝つ。五者ごしゃかちを知るの道なり。故にいわく、彼を知りおのれを知れば、百戦ひゃくせんしてあやうからず。彼を知らずしておのれを知れば、一勝いっしょう一負いっぷす。彼を知らずしておのれを知らざれば、戦うごとに必ずあやうし。


4.現代語訳

勝敗は、次の五点の分析により予測することができる。
一 戦うべき時機とそうでない時期、戦うべき相手とそうでない相手を判断できているか
二 軍から小隊に至るまで適切な部隊編成を行い、規模に応じた用兵を理解しているか
三 国家や軍隊の中で、上下の意思統一ができているか
四 こちらの準備を万端にしたうえで、備えの不十分な敵を待ち受ける状態になっているか
五 将軍が有能で、君主が余計な干渉をしない体制になっているか
この五点が、勝利を予測するための方法である。
したがって、敵の状況や実力に関して十分な情報を得て、自軍の状況や実力をわきまえた上で戦闘に臨むのであれば、百戦しても負けることはないであろう。
しかし、敵の状況や実力に関する情報が不十分な状態では、自軍の状況や実力を十分にわきまえていたとしても、勝敗は五分五分となるだろう。
まして、敵の状況や実力に関する情報もなく、適切に自軍の状況や実力の分析も出来ていないようでは、戦うたびに必ず敗れるであろう。

いいなと思ったら応援しよう!

きくりん この記事が学びになった!と思っていただけたら、応援いただくともれなく励みになります!