孫子 - 計篇(三)
1.原文
三 兵者詭道也。故能而示之不能、用而示之不用、近而示之遠、遠而示之近、利而誘之、亂而取之、實而備之、強而避之、怒而撓之、卑而驕之、佚而勞之、親而離之。攻其無備、出其不意。此兵家之勝、不可先傳也。
2.訓読文
三 兵者詭道也。故$${\scriptsize{^ニ}}$$能$${\scriptsize{^ナ}\scriptsize{^ル}\scriptsize{^モ}}$$而示$${\scriptsize{^シ}\scriptsize_{二}}$$之$${\scriptsize{^ニ}}$$不能$${\scriptsize{^ヲ}\scriptsize_{一}}$$、用$${\scriptsize{^ナ}\scriptsize{^ル}\scriptsize{^モ}}$$而示$${\scriptsize{^シ}\scriptsize_{二}}$$之$${\scriptsize{^ニ}}$$不用$${\scriptsize{^ヲ}\scriptsize_{一}}$$、近$${\scriptsize{^ク}\scriptsize{^ト}\scriptsize{^モ}}$$而示$${\scriptsize{^シ}\scriptsize_{二}}$$之$${\scriptsize{^ニ}}$$遠$${\scriptsize{^キ}\scriptsize{^ヲ}\scriptsize_{一}}$$、遠$${\scriptsize{^ク}\scriptsize{^ト}\scriptsize{^モ}}$$而示$${\scriptsize{^シ}\scriptsize_{二}}$$之$${\scriptsize{^ニ}}$$近$${\scriptsize{^キ}\scriptsize{^ヲ}\scriptsize_{一}}$$、利$${\scriptsize{^ニ}\scriptsize{^シ}\scriptsize{^テ}}$$而誘$${\scriptsize{^イ}\scriptsize_{レ}}$$之$${\scriptsize{^ヲ}}$$、亂$${\scriptsize{^ニ}\scriptsize{^シ}\scriptsize{^テ}}$$而取$${\scriptsize{^リ}\scriptsize_{レ}}$$之$${\scriptsize{^ヲ}}$$、實$${\scriptsize{^ニ}\scriptsize{^シ}\scriptsize{^テ}}$$而備$${\scriptsize{^エ}\scriptsize_{レ}}$$之$${\scriptsize{^ニ}}$$、強$${\scriptsize{^ニ}\scriptsize{^シ}\scriptsize{^テ}}$$而避$${\scriptsize{^ケ}\scriptsize_{レ}}$$之$${\scriptsize{^ヲ}}$$、怒$${\scriptsize{^ニ}\scriptsize{^シ}\scriptsize{^テ}}$$而撓$${\scriptsize{^シ}\scriptsize_{レ}}$$之$${\scriptsize{^ヲ}}$$、卑$${\scriptsize{^ニ}\scriptsize{^シ}\scriptsize{^テ}}$$而驕$${\scriptsize{^ラ}\scriptsize{^セ}\scriptsize_{レ}}$$之$${\scriptsize{^ヲ}}$$、佚$${\scriptsize{^ニ}\scriptsize{^シ}\scriptsize{^テ}}$$而勞$${\scriptsize{^シ}\scriptsize_{レ}}$$之$${\scriptsize{^ヲ}}$$、親$${\scriptsize{^ニ}\scriptsize{^シ}\scriptsize{^テ}}$$而離$${\scriptsize{^ス}\scriptsize_{レ}}$$之$${\scriptsize{^ヲ}}$$。攻$${\scriptsize{^メ}\scriptsize_{二}}$$其$${\scriptsize{^ノ}}$$無備$${\scriptsize{^ヲ}\scriptsize_{一}}$$、出$${\scriptsize{^ヅ}\scriptsize_{二}}$$其$${\scriptsize{^ノ}}$$不意$${\scriptsize{^ニ}\scriptsize_{一}}$$。之$${\scriptsize{^レ}}$$兵家之勝、不$${\scriptsize{^ル}\scriptsize_{レ}}$$可$${\scriptsize{^カ}\scriptsize{^ラ}\scriptsize_{二}}$$先$${\scriptsize{^ニ}\scriptsize{^ハ}}$$傳$${\scriptsize{^ウ}\scriptsize_{一}}$$也。
3.書き下し文
兵は詭道なり。故に能なるも之に不能を示し、用なるも之に不用を示し、近くとも之に遠きを示し、遠くとも之に近きを示し、利にして之を誘い、乱にして之を取り、実にして之に備え、強にして之を避け、怒にして之を撓し、卑にして之を驕らせ、佚にして之を労し、親にして之を離す。其の無備を攻め、其の不意に出づ。此れ兵家の勝、先には伝う可からざるなり。
4.現代語訳
戦争とは、しょせん詭道、敵を欺く騙し合いである。
例えば、有能であっても敵には無能に見せかけ、必要であっても不要に見せかけ、接近していても敵にはまだ遠くにいると思わせ、まだ遠方でも敵にはすでに近くにいるように見せかけ、利益を餌にして敵を誘い出し、敵が混乱している時にはこれに乗じて奪い取り、敵の戦力や戦意が充実している時は防禦を固め、強力な敵とは接触を避け、挑発して敵を怒らせて冷静な判断を奪い、卑屈に低姿勢に振る舞い油断を誘い、休養が十分な敵は疲弊させ、強い結束や忠誠心がある組織ならこれを分断させる。
そのうえで、備えの薄い地点を攻撃し、敵が予想もしていない地点を強襲する。これが兵法に通じた者が勝利を得る方法である。ただしこれは、敵の動きや戦いの情勢に応じて臨機応変に対処するものだから、定型やパターンといったものをあらかじめ伝授することはできないのである。
いいなと思ったら応援しよう!
この記事が学びになった!と思っていただけたら、応援いただくともれなく励みになります!