見出し画像

孫子 - 九地篇(六)


1.原文

 將軍之事、靜以幽、正以治。能愚士卒之耳目、使之無知。易其事、革其謀、使人無識。易其居、迂其途、使人不得慮。帥與之期、如登高而去其梯、帥與之深入諸侯之地、而發其機、焚舟破釜、若驅羣羊、驅而往、驅而來、莫知所之。聚三軍之衆、投之於險、此謂將軍之事也。九地之變、屈伸之利、人情之理、不可不察。


2.訓読文

 しょうぐんこと$${\scriptsize^{ハ}}$$、しず$${\scriptsize^{カニシテ}}$$もっ$${\scriptsize^{テ}}$$ふか$${\scriptsize^{ク}}$$、せい$${\scriptsize^{ニシテ}}$$もっ$${\scriptsize^{テ}}$$おさ$${\scriptsize^{マル}}$$。$${\scriptsize^{ク}}$$$${\scriptsize^{ニシ}\scriptsize_{二}}$$そつもく$${\scriptsize^{ヲ}\scriptsize_{一}}$$、使$${\scriptsize^{ム}\scriptsize_{二}}$$これ$${\scriptsize^{ヲシテ}}$$$${\scriptsize^{カラ}\scriptsize_{一レ}}$$$${\scriptsize^{ルコト}}$$。$${\scriptsize^{エ}\scriptsize_{二}}$$$${\scriptsize^{ノ}}$$こと$${\scriptsize^{ヲ}\scriptsize_{一}}$$、あらた$${\scriptsize^{メ}\scriptsize_{二}}$$$${\scriptsize^{ノ}}$$ぼう$${\scriptsize^{ヲ}\scriptsize_{一}}$$、使$${\scriptsize^{ム}\scriptsize_{二}}$$ひと$${\scriptsize^{ヲシテ}}$$$${\scriptsize^{カラ}\scriptsize_{一レ}}$$$${\scriptsize^{ルコト}}$$。$${\scriptsize^{エ}\scriptsize_{二}}$$$${\scriptsize^{ノ}}$$きょ$${\scriptsize^{ヲ}\scriptsize_{一}}$$、$${\scriptsize^{ニシテ}\scriptsize_{二}}$$$${\scriptsize^{ノ}}$$みち$${\scriptsize^{ヲ}\scriptsize_{一}}$$、使$${\scriptsize^{ム}\scriptsize_{二}}$$ひと$${\scriptsize^{ヲシテ}}$$$${\scriptsize^{ラ}\scriptsize_{レ}}$$$${\scriptsize_{一レ}}$$おもんぱか$${\scriptsize^{ルコト}}$$。ひき$${\scriptsize^{イテ}}$$$${\scriptsize_{レ}}$$これ$${\scriptsize^{スレバ}}$$、ごと$${\scriptsize^{ク}\scriptsize_{三}}$$のぼ$${\scriptsize^{リテ}\scriptsize_{レ}}$$たか$${\scriptsize^{キニ}}$$而$${\scriptsize^{ルガ}\scriptsize_{二}}$$$${\scriptsize^{ノ}}$$てい$${\scriptsize^{ヲ}\scriptsize_{一}}$$、ひき$${\scriptsize^{イテ}}$$$${\scriptsize_{レ}}$$これふか$${\scriptsize^{ク}}$$$${\scriptsize^{リテ}\scriptsize_{二}}$$しょこう$${\scriptsize^{ニ}\scriptsize_{一}}$$、而はっ$${\scriptsize^{スレバ}\scriptsize_{二}}$$$${\scriptsize^{ノ}}$$$${\scriptsize^{ヲ}\scriptsize_{一}}$$、$${\scriptsize^{キ}\scriptsize_{レ}}$$ふね$${\scriptsize^{ヲ}}$$やぶ$${\scriptsize^{リ}\scriptsize_{レ}}$$かま$${\scriptsize^{ヲ}}$$、ごと$${\scriptsize^{シ}\scriptsize_{レ}}$$$${\scriptsize^{ルガ}\scriptsize_{二}}$$ぐんよう$${\scriptsize^{ヲ}\scriptsize_{一}}$$、$${\scriptsize^{ラレテ}}$$而$${\scriptsize^{キ}}$$、$${\scriptsize^{ラレテ}}$$而$${\scriptsize^{タルモ}}$$、$${\scriptsize^{シ}\scriptsize_{レ}}$$$${\scriptsize^{ル}\scriptsize_{レ}}$$ところ$${\scriptsize_{レ}}$$$${\scriptsize^{ク}}$$。あつ$${\scriptsize^{メテ}\scriptsize_{二}}$$さんぐんしゅう$${\scriptsize^{ヲ}\scriptsize_{一}}$$、とう$${\scriptsize^{ズレバ}\scriptsize_{二}}$$これ$${\scriptsize^{ヲ}}$$於けん$${\scriptsize^{ニ}\scriptsize_{一}}$$、$${\scriptsize^{レ}}$$$${\scriptsize^{ウ}\scriptsize_{二}}$$しょうぐんこと$${\scriptsize^{ト}\scriptsize_{一}}$$なりきゅうへんくっしんにんじょう$${\scriptsize^{ハ}}$$、$${\scriptsize^{ルナリ}\scriptsize_{レ}}$$$${\scriptsize^{カラ}\scriptsize_{レ}}$$$${\scriptsize^{ル}\scriptsize_{レ}}$$さっ


3.書き下し文

 しょうぐんことは、静かにしてもっふかく、せいにしてもっおさまる。そつもくぐんにして、これをして知ること無からしむ。其のことえ、其のぼうあらため、人をしてること無からしむ。其のきょえ、其のみちにし、人をしておもんぱかることざらしむ。ひきいて之と期すれば、高きに登りて其のを去るがごとく、ひきいてこれと深くしょこうの地にりて、其の機をはっすれば、ふねかまやぶり、ぐんようるがごとし。られてき、られてたるも、ところ知るし。さんぐんしゅうあつめ、これけんとうずれば、これしょうぐんことうなり。きゅうへんくっしんの利、人情のは、さっせざるからざるなり。


4.現代語訳

 将軍は、表面は物静かで泰然とし、内面を窺い知れぬ奥深さを漂わせ、物事には公明正大に対処することで、軍を統治することができる。
兵士たちに余計なことを考えさせず、将軍の意図を読めないようにせよ。状況に応じて目標や作戦計画の変更を繰り返し、兵士たちに真の目的に気付かれないようにせよ。宿営地を転々と変えたり、わざと回り道をするなどして、兵士たちに真の行き先を推測されないようにせよ。
こうして軍を率い、いざ決戦するとなったら、高いところへ登らせて梯子を外すように退路を断ち、敵地に深く侵入して決戦に踏み切る時には、舟を焼き釜を打ち壊し、戦って勝つ以外に途はないと悟らせて、羊の群れを追うかのように戦闘に駆り立てよ。
兵士たちには、あちこちへ駆り立てられるが、誰もがどこに向かっているか分からないようにせよ。
こうして全軍を結集して運用し、戦わざるを得ない状況に追い込むこと、これが将軍の務めである。
したがって将軍は、九つの地勢(散地・軽地・争地・交地・衢地・重地・圮地・囲地・死地)への対応、柔軟な攻勢や戦線の拡大と縮小、戦闘時の兵士の心理状態について、充分にわきまえていなければならない。

いいなと思ったら応援しよう!

きくりん この記事が学びになった!と思っていただけたら、応援いただくともれなく励みになります!