Granat No. 75
 | |
| Dane podstawowe | |
| Państwo | |
|---|---|
| Przeznaczenie | |
| Data konstrukcji |
1942 |
| Lata produkcji |
1942–? |
| Dane techniczne | |
| Długość |
150 mm |
| Średnica |
75 mm |
| Masa |
1,02 kg |
| Materiał wybuchowy | |
| Użytkownicy | |
| Wielka Brytania, Stany Zjednoczone, Kanada | |
Granat No. 75 (znany również jako granat Hawkinsa) – brytyjski ręczny granat przeciwpancerny wszechstronnego zastosowania, opracowany w 1942 roku i używany podczas II wojny światowej.
Opracowanie
[edytuj | edytuj kod]Po zakończeniu bitwy o Francję i ewakuacji Brytyjskich Sił Ekspedycyjnych z Dunkierki między 26 maja a 4 czerwca 1940 roku (operacja Dynamo), niemiecka inwazja na Wielką Brytanię wydawała się prawdopodobna[1]. Jednak brytyjska armia nie była dobrze przygotowana do obrony kraju w takim przypadku; w tygodniach po ewakuacji z Dunkierki mogła wystawić jedynie dwadzieścia siedem dywizji[2]. Brytyjczykom szczególnie brakowało dział przeciwpancernych, z których 840 pozostało we Francji, a w Wielkiej Brytanii dostępnych było tylko 167; amunicji do pozostałych dział było tak mało, że przepisy zabraniały użycia nawet jednego naboju w celach szkoleniowych[2].
W wyniku tych niedociągnięć konieczne było opracowanie szeregu nowych broni przeciwpancernych, aby wyposażyć British Army i Home Guard w środki do odpierania niemieckich pojazdów pancernych[3]. Wiele z nich to ręczne granaty przeciwpancerne, których duże ilości można było wyprodukować w bardzo krótkim czasie i niskim kosztem[4]. Należały do nich granat No. 73, który był wielkości termosu wypełniony trotylem, oraz ręczny przeciwpancerny granat No. 74, znany również jako „lepka bomba”, który pokryty był żywicą i przyklejany do pojazdu[5]. Bardziej wszechstronna broń pojawiła się w 1942 roku w postaci ręcznego przeciwpancernego granatu No. 75, lepiej znanego jako „granat Hawkinsa”, który został zaprojektowany tak, aby można go było używać w wielu rolach[6].
Opis
[edytuj | edytuj kod]Granat No. 75 miał prostokątny kształt, około 150 milimetrów długości i 75 milimetrów szerokości[7], i ważył około 1,02 kilograma[6]. Składał się z około 0,45 kilograma materiału wybuchowego[7], którym zazwyczaj był amonal lub trotyl[8]. Na górze granatu znajdowała się płytka, pod którą użytkownik wkładał chemiczny zapalnik[6][7]. Gdy pojazd przejeżdżał po granacie, jego ciężar zgniatał płytkę, która z kolei zgniatała zapalnik; następnie wyciekał kwas na wrażliwą substancję chemiczną, która detonowała ładunek[7]. Granat zaprojektowano tak, aby można go było rzucić w pojazd jak zwykły granat przeciwpancerny lub umieścić w miejscu, w którym był używany jako mina przeciwpancerna[6]. Wyposażono go również w miejsca, w których można było umieścić spłonki lub cordtex, dzięki czemu mógł być używany jako ładunek burzący[8]. Podczas używania granatu zalecano, aby użytkownik znajdował się w niewielkiej odległości od celu, najlepiej ukryty w okopie; jeśli celem był pojazd opancerzony, najlepszymi obszarami do ataku były boki i tył, gdzie znajdowała się komora silnika, a pancerz był na ogół cieńszy[9].
Użycie
[edytuj | edytuj kod]Wprowadzony w 1942 roku granat No. 75 służył w armii brytyjskiej do 1955 roku. United States Army również używała tego granatu, a także opracowała własną wersję – lekką minę przeciwtransportową M7[8]. Gdy był używany w roli przeciwpancernej, pewną liczbę granatów można było połączyć w tak zwany „daisy chain” w odstępach około 0,6 metra, zanim umieszczono je w poprzek drogi[10]. Był szczególnie skuteczny w uszkadzaniu gąsienic czołgów[11]. Gdy wystarczająca liczba granatów została zgrupowana razem, były one w stanie unieruchomić średni czołg[12]. Granat był również używany w innych rolach, takich jak przebijanie murów[13], a jego niewielkie rozmiary umożliwiały umieszczenie go w „sieci” linii kolejowej w celu zniszczenia odcinka toru[7]. Granat otrzymał przydomek „Johnson’s Wax tin” ze względu na jego wygląd jako komercyjnie produkowanego produktu do obróbki podłóg. W bitwie o Ortonę w grudniu 1943 roku, żołnierze Canadian Army używali go jako ładunku wybuchowego do wysadzania ścian między budynkami[14].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Mackenzie 1995 ↓, s. 20.
- 1 2 Lampe 2007 ↓, s. 3.
- ↑ Hogg 1997 ↓, s. 237-239.
- ↑ Mackenzie 1995 ↓, s. 92.
- ↑ Hogg 1997 ↓, s. 239-240.
- 1 2 3 4 Bishop 2002 ↓, s. 214.
- 1 2 3 4 5 Hogg 1997 ↓, s. 240.
- 1 2 3 Rottman 2008 ↓, s. 25.
- ↑ Hogg 1997 ↓, s. 241.
- ↑ Rottman 2005 ↓, s. 61-62.
- ↑ Bull 2005 ↓, s. 32.
- ↑ Lowry 2004 ↓, s. 16.
- ↑ Rottman 2005 ↓, s. 43.
- ↑ Bull 2008 ↓, s. 29.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Gordon L. Rottman: World War II Infantry Anti-Tank Tactics. Bloomsbury, 2005. ISBN 978-1-84176-842-7.
- Gordon L. Rottman: World War II Infantry Assault Tactics. Bloomsbury, 2008. ISBN 978-1-84603-191-5.
- S.P. Mackenzie: The Home Guard: A Military and Political History. Oxford University Press, 1995. ISBN 978-0-19-820577-7.
- David Lampe: The Last Ditch: Britain’s Secret Resistance and the Nazi Invasion Plan. Greenhill Books, 2007. ISBN 978-1-85367-730-4.
- Ian V. Hogg: Tank Killing: Anti-tank Warfare by Men and Machines. Pan, 1997. ISBN 978-0-330-35316-8.
- Chris Bishop: The Encyclopedia of Weapons of World War II. Sterling Publishing Company, 2002. ISBN 978-1-58663-762-0.
- Stephen Bull: World War II Infantry Tactics: Company and Battalion. Bloomsbury, 2005. ISBN 978-1-84176-663-8.
- Bernard Lowry: British Home Defences 1940-45. Bloomsbury, 2004. ISBN 978-1-84176-767-3.
- Stephen Bull: World War II Street-Fighting Tactics. Bloomsbury, 2008. ISBN 978-1-84603-291-2.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Mine, Antitank, Hawkins Mark I. 105th.org. [dostęp 2025-09-15]. (ang.).
