Groß-Bieberau
49°48′N 8°50′E/49,800000 8,833333 | |||
| |||
| Państwo | |||
|---|---|---|---|
| Kraj związkowy | |||
| Rejencja | |||
| Powiat | |||
| Burmistrz |
Christopher Seibel (FWG) | ||
| Powierzchnia |
18,27 km² | ||
| Populacja (2015-12-31) |
| ||
| • liczba ludności |
4730[1] | ||
| • gęstość |
256,60 os./km² | ||
| Nr kierunkowy |
06162 | ||
| Kod pocztowy |
64395, 64401 | ||
| Tablice rejestracyjne |
DA, DI | ||
Położenie na mapie Hesji  | |||
Położenie na mapie Niemiec  | |||
| 49°48′N 8°50′E/49,800000 8,833333 | |||
| Strona internetowa | |||
Groß-Bieberau – miasto w Niemczech, w Regionie Ren-Men (niem. Rhein-Main-Gebiet), w południowej części kraju związkowego Hesja, w rejencji Darmstadt, w powiecie Darmstadt-Dieburg. Groß-Bieberau leży w regionie północnego Odenwaldu[2][3]. Ma charakter miasta satelickiego Darmstadt. Oddalone o około 60 km na południowy wschód od Frankfurtu nad Menem[4]. Mieszkańcy posługują się dialektem odenwaldzkim języka niemieckiego (niem. Odenwälderisch)[5].
Miasto leży na północnym przedgórzu Odenwaldu tzw. Przedni Odenwald (niem. Vorderer Odenwald), w miejscu połączenia dwóch potoków Gersprenz i Fischbach.
Historia
[edytuj | edytuj kod]Pierwsza wzmianka o tej osadzie pojawia się w 787 r. Prawa miejskie Groß-Bieberau uzyskało od cesarza Henryka VII Luksemburskiego. Było to 19 lipca 1312[6]. Jest to jedno z najstarszych i jednocześnie, jedno z najmniejszych miast Hesji.
Od 1479 Groß-Bieberau było własnością hrabstwa Katzenelnbogen (niem. Grafschaft Katzenelnbogen). W 1525 na jego terenie toczyła się Wojna chłopska. W XVI w. w czasie podziału Hesji na dwa księstwa należało do księstwa Hesja-Darmstadt. Od najdawniejszych czasów osiedlali się tu rzemieślnicy, głównie ceramicy. Emigrowali oni z terenów węgierskiego odcinka Dunaju i niemieckiej Turyngii. W XVII w. na terenie miasta odbywały się walki w ramach Wojny trzydziestoletniej.
W latach 1831–1880, warunki życia w mieście pogorszyły się na skutek drastycznego wzrostu liczby ludności. To wywołało proces licznej emigracji, głównie do USA (gł. Millstadt, stan Illinois), Francji (gł. Alzacji i Lotaryngii) i Europy Środkowo-Wschodniej, w tym do Królestwa Polskiego. Po 1866 miasto wchodziło w skład prowincji Starkenburg będącej częścią Wielkiego Księstwa Hesji.
Administracja
[edytuj | edytuj kod]Dzielnice
[edytuj | edytuj kod]Miasto składa się z trzech dzielnic. Największa z nich to Groß-Bieberau, która stanowi centrum miasta. Drugą co do wielkości dzielnicą miasta jest Rodau będące do 1972 samodzielną gminą wiejską. Rodau posiada swojego pełnomocnika do kontaktów z magistratem (niem. Orstvorsteher). Obecnie jest to Gerhardt Blüm (CDU). Stoi on na czele 5-osobowej rady ds. Rodau (niem. Ortsbeirat). Blüm zastąpił niedawno w tej roli Markusa Göbela, który złożył mandat z uwagi na natłok obowiązków zawodowych.
Najmniejszą dzielnicą miasta jest Hippelsbach. Obecnie składają się na nią 22 prywatne gospodarstwa wiejskie. Jest to jednostka administracyjna powstała z gospodarstw wcześniej należących do dwóch gmin tj. gminy Brensbach i gminy miejskiej Groß-Bieberau. Ostatecznie w 1972 przyłączono nową jednostkę administracyjną do miasta Groß-Bieberau.
Burmistrz
[edytuj | edytuj kod]Burmistrzem miasta od 9 czerwca 1984 do 9 czerwca 2008 był Werner Seubert (ur. 1940, CDU), kiedy to nowo wybrany burmistrz Edgar Buchwald przejął oficjalnie swoje obowiązki. Zgodnie z obowiązującym prawem kadencja burmistrza trwa 6 lat i istnieje możliwość reelekcji. Honorowym burmistrzem miasta (niem. Ehrenbürgermeister) jest Werner Seubert, burmistrz w latach (1984-2008). 31 marca 2008 władze miasta wywiesiły na budynku ratusza flagę Tybetu, w geście solidarności z Tybetańczykami.
Burmistrzowie od 1822 roku (częściowo na podstawie 1200 Jahre Groß-Bieberau, książki wydanej w 1987 roku)
- (1822-1831) Joh.Martin Lehr
- (1831-1838) Matthäus Ruths
- (1838-1850) Nikolaus Lehr
- (1851-1882) Martin Rothenhäuser
- (1882-1906) Friedrich Merz V
- (1906-1923) Friedrich Reinheimer XIII
- (1923-1935) Georg Daab X[7]
- (1935-1941) Heinrich Dingeldein
- (1941–1945) Joh.Georg Daab VI
- (1945-1960) Georg Böhm I
- (1960-1978) Karl Steuernagel
- (1978-1984) Manfred Armbrecht
- (1984-9 VI 2008) Werner Seubert (CDU)[8]
- (9 VI 2008 – 9 VI 2020) Edgar Buchwald (SPD)[9]
- (9 VI 2020 - 9 VI 2026) Anja Dorothea Vogt (FWG)[10][11]
- (9 VI 2026-) Christopher Seibel (FWG)[12][13].
Kultura
[edytuj | edytuj kod]W mieście wychodzi lokalny tygodnik „Groß-Bieberauer Anzeigeblatt” (pot. Blättsche), wydawany przez władze miasta. Ma on charakter informacyjny. Swoje koła mają tu wszystkie największe partie ze szczebla federalnego: CDU, SPD, FDP, a także Freie Wähler, powstała na skutek rozłamu w CDU. W mieście znajdują się dwie parafie: luterańska i katolicka.
W czerwcu 2009 powołano w Groß-Bieberau, pierwszy raz w historii radę ds. Seniorów (niem. Seniorenbeirat). Jej członkami zostają osoby, które ukończyły minimum 63 lata. Jej przewodniczącym został Karl-Heinz Bergsträßer.
Edukacja
[edytuj | edytuj kod]W mieście działa jedna szkoła ogólnokształcąca (niem. Gesamtschule) Albert-Einstein-Schule dla uczniów z Groß-Bieberau oraz okolicznych miejscowości wchodzących w skład Powiatu Darmstadt-Dieburg. Jest ona kontynuatorką założonej w 1900 „Höhere Bürgerschule Groß-Bieberau”. Albert-Einstein Schule kształci uczniów na wszystkich poziomach nauczania, aż do matury (niem. Abitur).
Gospodarka
[edytuj | edytuj kod]Największym przedsiębiorstwem w mieście jest firma Senator GmbH&CO.KGaA, producent długopisów. Firma ta zatrudnia ok. 400 osób. Oprócz tego w mieście funkcjonują małe i średnie firmy handlowo-usługowe oraz prywatne zakłady rzemieślnicze.
Miasto posiada samodzielny oddział ochotniczej straży pożarnej (niem. Freiwilligefeuerwehr). W Groß-Bieberau nie ma komisariatu policji. Za porządek odpowiada etatowy strażnik miejski (niem.). Ordnungsamt', obecnie jest to Frank Schumann, który w razie potrzeby wzywa policję z Darmstadt.
Sport
[edytuj | edytuj kod]Groß-Bieberau posiada drużynę piłki ręcznej TSG 1892 Gross-Bieberau, występującą w lidze regionalnej (Handball Regionalliga Süd-West) 2006-2008. Największymi sukcesami drużyny była gra w 2. lidze niemieckiej Bundesligi (Toyota 2 Handball Bundesliga Süd) (2003-2006) oraz ponownie od sezonu 2008/2009.
Ludzie urodzeni w Groß-Bieberau
[edytuj | edytuj kod]Iris Krämer, mistrzyni świata (2007). W 2009 zawodniczka trzykrotnie zdobywała brązowe medale międzynarodowych zawodów w Trialu Rowerowym kobiet:
- brązowa medalistka drużynowych Mistrzostw Świata
- brązowa medalistka indywidualnych Mistrzostw świata
- brązowa medalistka Mistrzostw Europy
Polonia
[edytuj | edytuj kod]W Groß-Bieberau zamieszkuje ponad 50 osób pochodzenia polskiego (stan na rok 2006).
Miejscowa szkoła Albert-Einstein-Schule, od 13 lat, posiada umowę o współpracy dotyczącej gł. wymiany uczniów z polską szkołą – V Liceum Ogólnokształcącym im. Kanclerza Jana Zamoyskiego w Dąbrowie Górniczej.
Polacy obecnie zamieszkujący w Groß-Bieberau to imigranci z początku lat 80. i 90. XX wieku. Trafiali oni tu jako sportowcy do miejscowego klubu TSG 1892 Gross-Bieberau lub pracownicy firm z okolic Darmstadt.
Dotychczas w zespole TSG Groß-Bieberau występowało czterech Polaków:
- Piotr (Peter) Badowski, wychowanek warszawskiej Warszawianki[14][15].
- Krzysztof (Christopher) Malik, wychowanek klubu sportowego Motor Lublin, posiadający podwójne obywatelstwo (polskie i niemieckie)[16].
- Maciej Nowakowski[17].
- Przemysław Witkowski[18].
Ponadto z Warszawy pochodził pierwszy zagraniczny stażysta w urzędzie miejskim Groß-Bieberau. Był to Jan Łukasz Daab, wówczas student politologii w Instytucie Nauk Politycznych UW.
Na oficjalnej stronie internetowej miasta można znaleźć informację w języku polskim o Groß-Bieberau, napisaną przez Józefa Haiduka (Josef Haiduk).
Komunikacja
[edytuj | edytuj kod]- Miasto przecina droga krajowa (niem:Bundesstraße) B38 o przebiegu: Reinheim – Groß-Bieberau – Brensbach – Reichelsheim – Fürth – Mörlenbach – Birkenau – Weinheim
- Autobusy linii 693 zastąpiły zlikwidowaną linię kolejową (tzw. niem.Odenwaldbahn): Frankfurt – Darmstadt -Eberbach
Ponadto kursują tu linie autobusowe:
- K55 (Darmstadt-Roßdorf-Reinheim-Niedernhausen)
- K57 (Reinheim-Niedernhausen-Neunkirchen-Brandau-Gadernheim)
- K58 (Groß-Bieberau-Asbach-Ernsthofen)
- K85 (linia przyspieszona) Darmstadt – Reinheim – Groß-Bieberau - Niedernhausen
Od jesieni 2009 uruchomiono, we współpracy z „DADINA” (niem.Darmstadt-Dieburger Nahverkehrsorganisation), wewnątrzmiejską linię autobusową linii K 58. Autobusy kursują na trasie między centrum Groß-Bieberau a jej dzielnicą Rodau, co godzinę, od 6:24 do 18:32.
Gminy sąsiadujące
[edytuj | edytuj kod]- Reinheim (od północy),
- Fischbachtal (od południa),
- Brensbach (od wschodu),
- Modautal (od zachodu),
- Ober-Ramstadt (od zachodu),
- Otzberg.
Współpraca
[edytuj | edytuj kod]Miejscowości partnerskie:
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Die Bevölkerung in Hessen am 31.12.2015 [online], statistik.hessen.de [dostęp 2017-02-17] [zarchiwizowane z adresu 2017-02-18] (niem.).
- ↑ Landkreis Darmstadt-Dieburg: Stadt Groß Bieberau - Eine kleine Wohlfühlstadt [online], ladadi.de [dostęp 2025-01-01] (niem.).
- ↑ Groß Bieberau: Kleine Wohlfühlstadt [online], darmstadt-dieburg-entdecken.de [dostęp 2025-01-11] (niem.).
- ↑ Google Maps: Trasa Frankfurt n. Menem - Groß Bieberau [online] [dostęp 2024-10-12] (pol.).
- ↑ Der Odenwald [online], ourewald.de [dostęp 2025-01-01] (niem.).
- ↑ Die Stadt Groß-Bieberau [online], www.gross-bieberau.de [dostęp 2020-06-14].
- ↑ Die Stadt Groß-Bieberau [online], www.gross-bieberau.de [dostęp 2020-07-29].
- ↑ Groß-Bieberau, Stadt Gewählt: Seubert, Werner (CDU) [online], Statistik.Hessen, 18 września 2018 [dostęp 2020-06-07] [zarchiwizowane z adresu 2020-06-07] (niem.).
- ↑ Echo Zeitungen GmbH, Edgar Buchwald ist seit zehn Jahren Rathauschef in Groß-Bieberau – Echo Online [online], www.echo-online.de [dostęp 2020-06-07] (niem.).
- ↑ Bürgermeisterwahl in Groß-Bieberau: Kandidatin der Freien Wähler schlägt CDU-Mann deutlich [online], www.fr.de, 2 lutego 2020 [dostęp 2020-06-07] (niem.).
- ↑ Echo Zeitungen GmbH, Amtsübergabe in Groß-Bieberau – Echo Online [online], www.echo-online.de [dostęp 2020-06-08] (niem.).
- ↑ Jan Felber: Christopher Seibel ist Groß-Bieberaus neuer Bürgermeister. echo-online.de, 2026-03-29. [dostęp 2026-04-06]. (niem.).
- ↑ Herzlich willkommen als Bürgermeister von Groß Bieberau, Christopher Seibel!. fwg-gross-Bieberau.de, 2026-06-03. [dostęp 2026-06-04]. (niem.).
- ↑ Historia Warszawianki 1989-2009. recznawarszawianka.wixsite.com. [dostęp 2025-08-15]. (pol.).
- ↑ Pressemeldungen Männermannschaft Oberliga - Rückrde der Handball Regionalliga SW. sabcom.de. [dostęp 2025-08-15]. (niem.).
- ↑ Bernd Kalkhof: Zeit für etwas Neues für Michael Malik. Darmstädter Echo, 2019-04-27. [dostęp 2025-08-15]. (niem.).
- ↑ Maciej Firlej: Polacy w ligach zagranicznych. sportowefakty.wp.pl, 2008-12-02. [dostęp 2025-08-15]. (pol.).
- ↑ Neuorganisation bei den Falken TSG Groß Bieberau. tsv-modau.de, 2024-05-01. [dostęp 2025-08-14]. (niem.).
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- strona Groß-Bieberau
- strona dzielnicy Rodau
- oficjalna strona Albert-Einsrein-Schule Groß-Bieberau [online], aesgb.de [zarchiwizowane z adresu 2009-07-25].
- oficjalna strona klubu TSG 1892 Groß-Bieberau
