Adolf Fick

	Vos an lenga piemontèisa
	Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì.

Adolf Eugen Fick (nassù a Kassel, Gërmania, ël 3 dë stèmber dël 1829, mòrt a Blankenberge, Belgi, ël 21 d'ost dël 1901) a l'é stàit un fisiòlogh e médich alman. A l'é avosà dzortut për le Lej ëd Fick an sla difusion e për ël Prinsipi ëd Fick për la mzura dël débit cardìach. A l'é 'dcò stàit un pioné ant l'anvension dle lent a contat.

Biografìa

Fick a l'era fieul ëd n'architet municipal e a l'ha studià matemàtica e fìsica prima d'ancaminé medzin-a a l'Università ëd Marburg. A l'ha otnù sò dotorà an medzin-a dël 1851. A l'é stàit anlev e peui colaborador dël fisiòlogh Carl Ludwig. A l'ha mostrà a l'Università dë Zurigh (1852-1868) e peui a l'Università ëd Würzburg (1868-1899), andoa a l'é stàit professor ëd fisiologìa.

Euvre prinsipaj

Lej ëd Fick (1855): doe lej ch'a régolo la difusion dël gas e dle solussion. La prima a stabiliss che 'l fluss ëd difusion a l'é proporsional al gradient ëd concentrassion (J = -D dφ/dx). La sconda a descriv la variassion dla concentrassion ant ël temp (dφ/dt = D d²φ/dx²).
Prinsipi ëd Fick (1870): a përmët dë mzuré 'l débit cardìach (Q = VO₂ / (CaO₂ - CvO₂)). Costa fòrmula a l'é ancor al dì d'ancheuj në standard an cardiologìa.
Pletismògraf (1868): për mzuré la velocità dël sangh.
Tonòmeter (1888): për mzuré la pression intraocular.

A pòrto sò nòm

Lej ëd Fick
Prinsipi ëd Fick
Lent a contat (ch'a l'ha anventà dël 1888, ma a l'é stàit sò novod Adolf Gaston Eugen Fick a realisé la prima cobia pràtica).
Premi Adolf Fick: un premi për la fisiologìa an lenga alman-a.