Pierre Corneille
 |
Vos an lenga piemontèisa |
| Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. |
 Pierre Corneille (Rouen, 6 giugn 1606 – Paris, 1 otóber 1684), avosà tanme "ël Grand Corneille" e "Pare dla Tragedia Fransèisa", a l'é stàit un dij pì important dramaturgh dël Sécol d'òr fransèis. Ansema a Molière e Jean Racine, a l'é considerà un dij tre pì grand autor clàssich dël teàter fransèis. Sò talent a l'ha marcà n'época, an creand d'euvre ch'a son restà 'd riferiment për la literadura mondial. Biografìa[modìfica | modifiché la sorgiss]Nassù ant na famija borgèisa a Rouen, Corneille a l'ha studià dai gesuita e a l'é peui dventà avocat. A l'ha ancaminà a scrive për teàter squasi për dilet, ma sò prim sucess, la comedia "Mélite" (1629), a l'ha falo conòsse a Paris. Corneille a l'é stàit un dij "Sinch Autor" dël cardinal Richelieu, ma sò caràter independent a l'ha nen sempe andàit d'acòrdi con le volontà dël potent ministr. Dël 1647 a l'é stàit elegiù a l'Académie Française. Dòp na longa cariera, a l'é mòrt a Paris ant l'indiferensa general, an pressa an povertà e con la gloria ëd Racine ch'a l'ha scurì ij sò darié agn. Euvre prinsipaj[modìfica | modifiché la sorgiss]Corneille a l'é stàit un autor prolìfich, an passand da la comedia a la tragedia, e an arnovand ël géner dramàtich. Le Cid (1637)[modìfica | modifiché la sorgiss]Soa euvra pì avosà, "Le Cid", a l'é na tragicomedia ch'a conta la stòria ëd Rodrigue e Chimène, giovo amant dividù tra l'amor e l'onor. L'arzulta a l'ha otnù un sucess ecessional, ma a l'ha 'dcò anandiasse na gran polemica ("la querelle du Cid"). L'Académie Française, ciamà da Richelieu, a l'ha publicà un giudissi ch'a criticava l'euvra për soa inverosimijansa e për l'arfud dle régole clàssiche. D'apress, l'euvra a l'é restà un sìmbol ëd la literatura fransèisa. Tragedie stòriche[modìfica | modifiché la sorgiss]Dòp la polemica dël Cid, Corneille a l'é dedicasse a dle tragedie d'ispirassion stòrica, an rispetand le régole clàssiche. "Horace" (1640), an sël patriotism, "Cinna" (1641), an sla clemensa, e "Polyeucte" (1643), an sla fej cristian-a, a son considerà tra soe pì bele euvre. Ant ëste tragedie, Corneille a esplora ij conflit interior dij sò eroj, an butand an evidensa la volontà e la glòria. Comedie e d'àutre euvre[modìfica | modifiché la sorgiss]Corneille a l'ha scrivù 'dcò dle comedie avosà, com "Il bugiardo" (1644), e d'euvre pì sperimentaj com "L'Ilusion comique" (1636). A l'ha continuà a scrive fin-a a la fin, con "Suréna" (1674), soa dariera tragedia. |
