Pergi ke kandungan

Algeria

Sunting pautan
Daripada Wikipedia, ensiklopedia bebas.

28°U 2°T / 28°U 2°T / 28; 2

Republik Demokratik
Rakyat Algeria/Aljazair
ريڤوبليك ديموکراتيك
رعية الجيريا/الجزائر‎
الجمهورية الجزائرية الديمقراطية الشعبية
ⵜⴰⴳⴷⵓⴷⴰ ⵜⴰⵣⵣⴰⵢⵔⵉⵜ ⵜⴰⵎⴰⴳⴷⴰⵢⵜ ⵜⴰⵖⴻⵔⴼⴰⵏⵜ
Lambang negara Algeria yang memaparkan bulan sabit, bintang, gunung, matahari, tangan Fatimah dan hasil pertanian
Lambang negara
Lagu kebangsaan: Kassaman
Peta dunia yang menandakan lokasi Algeria di Afrika Utara
Lokasi Algeria di Afrika
Ibu negara
dan bandar terbesar}
Algiers
36°42′U 3°13′T / 36.700°U 3.217°T / 36.700; 3.217
Bahasa rasmiBahasa Arab
Tamazight
Agama
Islam (agama negara)
PemerintahRepublik kesatuan separa presiden
• Presiden
Abdelmadjid Tebboune[1]
Sifi Ghrieb[2]
Badan perundanganParlimen
• Dewan pertuanan
Majlis Negara
• Dewan rakyat
Perhimpunan Rakyat Kebangsaan
Kemerdekaan daripada Perancis
18 Mac 1962
• Referendum penentuan nasib sendiri
1 Julai 1962
• Diisytiharkan
5 Julai 1962
Keluasan
• Jumlah
2,381,741 km2 (919,595 bt2)[3]
Populasi
• Perkiraan 2025
47,435,000[3]
• Kepadatan
19.9/km2 (51.5/sq mi)
KDNK (PPP)2026
• Jumlah
USD941.54 bilion (unjuran)[4]
KDNK (nominal)2026
• Jumlah
USD317.17 bilion (unjuran)[4]
HDI (2023)▲ 0.763[5]
tinggi (ke-96)
Mata wangDinar Algeria (DZD)
Zon waktuUTC+1 (CET)
Kod panggilan+213
Kod ISO 3166DZ
DPT internet.dz

Aljazair[6][a] atau dikenali dengan nama Inggerisnya Algeria —nama rasmi: Republik Demokratik Rakyat Algeria[b]— ialah sebuah negara rantau Afrika Utara terletak di pesisiran barat daya Laut Mediterranean; laut tersebut di sebelah utaranya, bersempadan dengan Tunisia di belah timur lautnya,[6] Libya di timur, Niger di sebelah tenggara, Mali dan Mauritania di barat laut, dan Maghribi di barat.[8] Dengan keluasan 2,381,741 km2 (919,595 bt2), Algeria ialah negara terbesar di Afrika dan antara negara terbesar di dunia. Penduduknya dianggarkan berjumlah 47.435 juta pada 2025.[3]

Ibu kota dan bandar raya terbesarnya ialah Algiers yang terletak di pesisir Mediterranean. Bahagian utara merangkumi jaluran pantai, Atlas Tell, dataran dan tanah tinggi, manakala sebahagian besar wilayah selatan terletak di Gurun Sahara. Sekitar 85 peratus wilayah negara dikelaskan sebagai gurun, sementara lebih 90 peratus penduduk tertumpu di kawasan utara yang berhampiran pantai.[9] Bahasa Arab dan Tamazight ialah bahasa rasmi dan Islam ialah agama negara. Bahasa Perancis tidak mempunyai status rasmi, tetapi terus digunakan secara meluas dalam sebahagian media, perniagaan, pendidikan tinggi dan urusan profesional.[10]

Wilayah Algeria moden pernah menjadi pusat kerajaan Numidia, sebahagian daripada dunia Empayar Rom, dan kemudian dikuasai oleh beberapa kerajaan Islam serta Empayar Uthmaniyyah. Perancis menawan Algiers pada 1830 dan secara beransur-ansur menjajah seluruh wilayah tersebut. Perang kemerdekaan yang dilancarkan oleh Barisan Pembebasan Kebangsaan pada 1954 berakhir dengan Perjanjian Évian, referendum penentuan nasib sendiri dan pengisytiharan kemerdekaan pada 5 Julai 1962.[11][12]

Algeria ialah sebuah republik kesatuan separa presiden. Presiden Abdelmadjid Tebboune dipilih semula pada September 2024, manakala Sifi Ghrieb dilantik sebagai perdana menteri pada 14 September 2025.[1][13] Ekonominya masih sangat bergantung pada pengeluaran dan eksport minyak serta gas asli, walaupun dasar kerajaan turut menumpukan kepelbagaian ekonomi, pelaburan dan pembangunan sektor bukan hidrokarbon.[14] Algeria menyertai Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu pada 8 Oktober 1962.[15] Negara ini juga menganggotai Kesatuan Afrika, Liga Arab dan Pertubuhan Negara-Negara Pengeksport Petroleum.[16] Algeria turut menjadi anggota Pertubuhan Kerjasama Islam dan Pergerakan Negara-Negara Berkecuali.[17][18] Algeria mempunyai tujuh Tapak Warisan Dunia UNESCO, termasuk Tassili n'Ajjer, Lembah M'Zab dan Kasbah Algiers.[19]

Penamaan

[sunting | sunting sumber]

Nama Algeria atau bentuk Perancisnya Algérie diambil dari nama ibukotanya Algiers atau nama Arabnya الجَزَائِر‎ Al-Jazā’ir yang bermaksud "kepulauan" iaitu bentuk jamak kata جَزِيرَة‎ jazīrah "pulau".[20] Hal ini mungkin merujuk kepada 4 buah pulau yang terletak berhampiran dengan kota tersebut, gugusan pulau ini diberi nama جزائر بَنِي مَزْغَنَّة‎ Jazā'ir Banī Mazghannah "Kepulauan Bani Mazghanna"[21][22][halaman diperlukan][23][halaman diperlukan] tertulis dalam peta-peta dikarang zaman pertengahan seperti yang dilakukan Muhammad al-Idrisi; kota Al-Jazā’ir dinamakan oleh pengasasnya, Buluqīn bin Zīrī[24] putera Ziri bin Menad yakni seorang ketua puak bangsa Amazigh pengasas wangsa Ziriyah yang memerintah kawasan tersebut. Ibn Khaldun sendiri dalam kitab Muqaddimah-nya menamakan kawasan merangkumi kota tersebut dan pinggirannya sebagai بِلَاد الجَزَائِر‎ Bilād Al-Jazā'ir.[25] Nama Al-Jazā'ir turut tersenarai dipinjam terus dalam Kamus Al-Marbawi.[6]

Nama الجَزَائِر‎ Al-Jazā'ir dikatalakan sebagai Aljer sebelum diperanciskan kepada Algiers. Nama Algérie merupakan olahan lanjut dari nama kota tersebut yang mula digunakan oleh Menteri Peperangan Empayar Jean-de-Dieu Soult pada tahun 1837 sebagai pengganti label "Taklukan Perancis Afrika Utara" (« possessions françaises du Nord de l'Afrique »).[26]

Sejarah

[sunting | sunting sumber]

Zaman awal dan pertengahan

[sunting | sunting sumber]
Ukiran pada permukaan batu yang menggambarkan manusia dan haiwan
Ukiran batu prasejarah di Tassili n'Ajjer, kawasan yang merekodkan perubahan alam sekitar dan kehidupan manusia di Sahara.

Kawasan yang kini menjadi Algeria telah didiami sejak zaman prasejarah. Seni batu dan tinggalan arkeologi di Tassili n'Ajjer memperlihatkan sejarah panjang penempatan manusia serta perubahan Sahara daripada persekitaran yang lebih lembap kepada gurun.[27] Pada zaman purba, penempatan Phoenicia dan Carthage berkembang di pesisir, sementara kerajaan-kerajaan Amazigh membentuk Numidia. Raja Numidia Massinissa menyatukan sebahagian besar wilayah pedalaman pada abad ke-2 SM. Selepas kekalahan Numidia, wilayah tersebut diserap ke dalam Empayar Rom dan menjadi kawasan pertanian serta bandar yang penting; tinggalan seperti Timgad, Djémila dan Tipasa mencerminkan zaman itu.[11]

Selepas pemerintahan Vandal dan Empayar Byzantine, penaklukan Arab-Islam bermula pada abad ke-7. Proses Islamisasi dan pengembangan bahasa Arab berlaku secara beransur-ansur serta berinteraksi dengan masyarakat Amazigh setempat. Sepanjang Zaman Pertengahan, bahagian-bahagian Algeria diperintah oleh kerajaan seperti Rustamid, Fatimiyyah, Zirid, Hammadid, Almoravid, Almohad dan Bani Zayyan. Laluan perdagangan rentas Sahara menghubungkan bandar-bandar di utara dengan Sahel dan Afrika Barat.[11]

Regensi Uthmaniyyah dan penjajahan Perancis

[sunting | sunting sumber]

Pada awal abad ke-16, Algiers berkembang sebagai pusat sebuah regensi yang mengakui kedaulatan Uthmaniyyah tetapi menikmati tahap autonomi yang luas. Pemerintahannya berpusat di pesisir dan bergantung pada kegiatan maritim, perdagangan serta pungutan hasil, sedangkan banyak kawasan pedalaman dikendalikan melalui susunan kuasa tempatan.[11]

Tentera Perancis menawan Algiers pada 1830. Penaklukan wilayah pedalaman berlangsung selama beberapa dekad dan menghadapi tentangan yang kuat, terutamanya gerakan yang dipimpin oleh Abd al-Qadir al-Jaza'iri. Pemerintahan kolonial membawa perampasan tanah, kemasukan peneroka Eropah dan pembentukan masyarakat yang tidak setara dari segi hak politik serta undang-undang. Algeria utara kemudian disepadukan secara pentadbiran sebagai sebahagian Perancis, tetapi majoriti penduduk Muslim tertakluk pada aturan kolonial yang bersifat diskriminasi.[11]

Gerakan nasionalisme Algeria berkembang pada separuh pertama abad ke-20 melalui aliran reformis, autonomis dan kemerdekaan. Penindasan berdarah terhadap demonstrasi di Sétif, Guelma dan Kherrata pada Mei 1945 menjadi titik perubahan penting dalam perkembangan gerakan antikolonial, walaupun jumlah korban peristiwa tersebut terus diperdebatkan oleh sejarawan.[11]

Perang kemerdekaan

[sunting | sunting sumber]

Pada 1 November 1954, Barisan Pembebasan Kebangsaan (FLN) dan sayap bersenjatanya, Tentera Pembebasan Kebangsaan, melancarkan pemberontakan terhadap pemerintahan Perancis. Perang tersebut melibatkan peperangan gerila, operasi ketenteraan berskala besar, keganasan terhadap orang awam, penyeksaan dan pemindahan penduduk. Konflik itu juga mencetuskan krisis politik di Perancis dan menyumbang kepada penubuhan Republik Kelima Perancis pada 1958.[11]

Rundingan antara kerajaan Perancis dengan FLN menghasilkan Perjanjian Évian pada 18 Mac 1962 dan gencatan senjata pada keesokan harinya. Dalam referendum pada 1 Julai, majoriti besar pengundi menyokong kemerdekaan, yang diisytiharkan pada 5 Julai 1962.[12] Penghujung perang disertai penghijrahan besar-besaran peneroka Eropah dan sebahagian warga Algeria yang pernah berkhidmat untuk Perancis.

Algeria selepas 1962

[sunting | sunting sumber]

Ahmed Ben Bella menjadi presiden pertama republik, tetapi digulingkan dalam rampasan kuasa pada 19 Jun 1965 yang diketuai oleh Menteri Pertahanan Houari Boumédiène. Pemerintahan Boumédiène memperkukuh negara satu parti di bawah FLN, memperluas sektor awam dan memiliknegarakan industri hidrokarbon pada 1971. Selepas kematiannya pada 1978, Chadli Bendjedid meneruskan pemerintahan satu parti sambil melaksanakan pembaharuan ekonomi secara beransur-ansur.[11]

Protes besar pada Oktober 1988 mendorong pembukaan sistem politik dan pengesahan parti-parti pembangkang. Selepas Barisan Penyelamatan Islam memenangi pusingan pertama pilihan raya perundangan 1991, proses pilihan raya dihentikan pada Januari 1992. Peristiwa itu disusuli konflik bersenjata antara negara, kumpulan Islamis dan pelbagai puak bersenjata sepanjang 1990-an, yang lazim disebut sebagai “Dekad Hitam”. Anggaran jumlah korban berbeza-beza, dan ribuan orang turut hilang atau dipindahkan.[11]

Abdelaziz Bouteflika, yang menjadi presiden pada 1999, melaksanakan dasar perdamaian yang membantu mengurangkan konflik bersenjata, tetapi pemerintahannya turut dikaitkan dengan pemusatan kuasa, patronaj dan rasuah.[11] Pada Februari 2019, gerakan tunjuk perasaan besar-besaran yang dikenali sebagai Hirak menentang pencalonannya untuk penggal kelima. Bouteflika meletakkan jawatan pada 2 April 2019.[28] Abdelmadjid Tebboune dipilih pada Disember 2019 dan memenangi penggal kedua dalam pilihan raya 7 September 2024 dengan 84.30 peratus undi sah menurut keputusan muktamad.[1]

Geografi dan alam sekitar

[sunting | sunting sumber]
Imej satelit yang menunjukkan jalur hijau di utara Algeria dan gurun luas berwarna perang di selatan
Imej satelit Algeria memperlihatkan kawasan Mediterranean yang lebih hijau di utara dan Sahara yang luas di selatan.
Peta Algeria dengan warna yang menunjukkan zon iklim Mediterranean, separa gersang dan gurun
Zon iklim Algeria menurut pengelasan Köppen–Geiger.

Bentuk muka bumi dan iklim

[sunting | sunting sumber]

Algeria mempunyai keluasan 2,381,741 km². Jalur utaranya menghadap pesisir Mediterranean sepanjang kira-kira 2,150 km. Atlas Tell terletak berhampiran pantai, diikuti Tanah Tinggi dan Atlas Sahara yang membentuk zon peralihan sebelum Gurun Sahara. Selatan negara merangkumi dataran batu, gurun pasir, oasis serta banjaran Ahaggar dan dataran tinggi Tassili n'Ajjer.[9]

Iklim berubah dengan ketara dari utara ke selatan. Pesisir dan Atlas Tell mengalami iklim Mediterranean, dengan musim panas yang panas dan kering serta musim sejuk yang sederhana dan lebih lembap. Tanah Tinggi dan Atlas Sahara mempunyai iklim separa gersang serta lebih bersifat benua, dengan musim sejuk yang boleh menjadi sejuk. Sekitar 85 peratus keluasan negara ialah kawasan gurun, yang menerima hujan sangat sedikit dan tidak menentu.[9]

Sumber air permukaan tertumpu terutamanya di utara, sementara sungai-sungai di Sahara lazimnya bersifat sementara. Empangan, air bawah tanah dan penyahgaraman air laut merupakan unsur penting dalam bekalan air negara. Tanah yang sesuai untuk pertanian membentuk bahagian yang kecil daripada keseluruhan wilayah dan tertumpu di kawasan beriklim Mediterranean.[9]

Alam sekitar

[sunting | sunting sumber]

Algeria menghadapi tekanan air, kemarau, penggurunan, kebakaran hutan, gelombang haba dan banjir kilat. Menurut Agensi Tenaga Antarabangsa, suhu purata meningkat kira-kira 0.49 °C setiap dekad antara 2000 dengan 2023, lebih cepat daripada purata global dalam tempoh yang sama. Penurunan hujan di utara dijangka meningkatkan risiko kemarau dan kebakaran, sementara hujan ekstrem di beberapa kawasan gurun boleh menambah risiko banjir kilat.[9]

Dasar penyesuaian merangkumi rancangan iklim kebangsaan, pengurusan risiko bencana, perluasan loji penyahgaraman dan usaha meningkatkan daya tahan rangkaian tenaga.[9] Kawasan perlindungan, taman budaya dan sembilan rizab biosfera UNESCO meliputi ekosistem Mediterranean, tanah lembap, pergunungan serta gurun.[29]

Politik dan kerajaan

[sunting | sunting sumber]

Algeria ditadbir menurut perlembagaan yang diluluskan pada 2020 dan dipinda melalui Undang-Undang No. 26-04 pada 26 Mac 2026.[30] Perlembagaan menetapkan Algeria sebagai sebuah republik, mengiktiraf Islam sebagai agama negara serta bahasa Arab dan Tamazight sebagai bahasa kebangsaan dan rasmi. Kuasa eksekutif tertumpu pada presiden, yang dipilih melalui undi langsung untuk penggal lima tahun dan tidak boleh memegang lebih daripada dua penggal, sama ada berturut-turut atau berasingan.[31]

Presiden mengetuai Majlis Menteri, menetapkan dasar luar, menjadi pemerintah tertinggi angkatan tentera dan melantik perdana menteri atau ketua kerajaan mengikut imbangan politik di Perhimpunan Rakyat Kebangsaan. Perdana menteri menyelaras program kerajaan dan pelaksanaan dasar awam. Badan kehakiman terdiri daripada mahkamah biasa dan pentadbiran, dengan Mahkamah Agung serta Majlis Negara pada peringkat tertinggi bidang masing-masing. Mahkamah Perlembagaan mengawasi kesesuaian undang-undang dan pilihan raya dengan perlembagaan.[30]

Institusi politik utama Algeria[31][30][32]
InstitusiKaedah pemilihan atau pembentukanTempohPeranan utama
Presiden republik Dipilih secara langsung melalui hak mengundi sejagat Lima tahun; maksimum dua penggal Ketua negara, pengerusi Majlis Menteri dan pemerintah tertinggi angkatan tentera
Perhimpunan Rakyat Kebangsaan 407 ahli dipilih secara langsung, termasuk 12 wakil rakyat Algeria di luar negara Lima tahun Dewan rendah; menggubal undang-undang, meluluskan belanjawan dan mengawasi kerajaan
Majlis Negara Dua pertiga dipilih secara tidak langsung oleh ahli perhimpunan tempatan; satu pertiga dilantik oleh presiden Enam tahun; separuh keanggotaan diperbaharui setiap tiga tahun Dewan tinggi; meneliti dan mengundi rang undang-undang

Dalam pilihan raya perundangan 2 Julai 2026, FLN memenangi 91 daripada 407 kerusi, diikuti Perhimpunan Demokratik Kebangsaan dengan 74 kerusi dan Barisan El Moustakbel dengan 56 kerusi. Kadar keluar mengundi muktamad ialah 21.24 peratus dalam negara dan 10.75 peratus bagi pengundi di luar negara.[32]

Perlembagaan menjamin hak bersuara, berhimpun dan berpersatuan. Walau bagaimanapun, laporan Human Rights Watch dan Amnesty International mengenai peristiwa 2025 menyatakan bahawa pihak berkuasa terus mengenakan sekatan terhadap media, aktivisme aman, persatuan dan perhimpunan, termasuk melalui penahanan, pendakwaan dan larangan perjalanan terhadap pengkritik kerajaan.[33][34]

Hubungan luar dan pertahanan

[sunting | sunting sumber]

Dasar luar Algeria menekankan kedaulatan negara, tidak campur tangan, penyelesaian pertikaian secara aman dan sokongan terhadap penyahjajahan. Negara ini aktif dalam diplomasi Afrika dan Arab serta pernah terlibat dalam usaha pengantaraan serantau.[35] Algeria ialah anggota pengasas Pertubuhan Kesatuan Afrika, pendahulu Kesatuan Afrika, dan menyertai pelbagai kerangka kerjasama di Afrika, dunia Arab, Mediterranean serta negara-negara berkecuali.[36]

Angkatan Tentera Kebangsaan Rakyat merangkumi tentera darat, tentera laut, tentera udara dan pasukan pertahanan udara wilayah.[37] Institusi ini berasal daripada Tentera Pembebasan Kebangsaan semasa perang kemerdekaan.[11] Presiden ialah pemerintah tertinggi angkatan tentera dan bertanggungjawab terhadap pertahanan negara; penghantaran unit tentera ke luar negara memerlukan persetujuan dua pertiga daripada setiap dewan Parlimen menurut pindaan perlembagaan 2026.[30]

Pembahagian pentadbiran

[sunting | sunting sumber]
Peta bernombor yang menunjukkan 69 wilayah Algeria
Pembahagian Algeria kepada 69 wilayah sejak 2026.

Algeria dibahagikan kepada 69 wilayah (Arab: ولاية, rumi: wilāyah), yang seterusnya dibahagikan kepada daerah (daïra) dan 1,541 komun. Undang-Undang No. 26-06 bertarikh 4 April 2026 menaikkan 11 daerah pentadbiran kepada taraf wilayah penuh dan menetapkan semula lingkungan wilayah negara.[38] Nama, nombor dan pusat pentadbiran wilayah baharu ditetapkan melalui Dekri Presiden No. 26-206 bertarikh 25 Mei 2026, yang diterbitkan dalam Warta Rasmi No. 40.[39]

Sebelas wilayah yang diwujudkan pada 2026[38][39]
No.WilayahPusat pentadbiranWilayah induk sebelum 2026
59 AflouAflouLaghouat
60 BarikaBarikaBatna
61 El KantaraEl KantaraBiskra
62 Bir El AterBir El AterTébessa
63 El ArichaEl ArichaTlemcen
64 Ksar ChellalaKsar ChellalaTiaret
65 Aïn OuessaraAïn OuessaraDjelfa
66 MessaadMessaadDjelfa
67 Ksar El BoukhariKsar El BoukhariMédéa
68 Bou SaâdaBou SaâdaM'Sila
69 El Abiodh Sidi CheikhEl Abiodh Sidi CheikhEl Bayadh

Setiap wilayah merupakan pihak berkuasa tempatan yang mempunyai keperibadian undang-undang, di samping menjadi lingkungan pentadbiran negara. Wilayah mempunyai dua organ utama, iaitu Perhimpunan Rakyat Wilayah yang dipilih dan seorang wali sebagai wakil negara. Komun pula menjadi asas pentadbiran setempat dan penyertaan rakyat melalui Perhimpunan Rakyat Komun.[40][41] Wilayah utara lazimnya lebih kecil dan lebih padat penduduk, manakala banyak wilayah Sahara meliputi kawasan yang sangat luas tetapi jarang didiami.[9]

Ekonomi

[sunting | sunting sumber]
Kapal dan kemudahan kargo di Pelabuhan Béjaïa dengan kawasan bandar dan bukit di belakang
Pelabuhan Béjaïa, salah satu pusat perdagangan dan pengangkutan hidrokarbon di pesisir Algeria.

Ekonomi Algeria menggabungkan perusahaan milik negara, perbelanjaan awam yang besar dan sektor swasta yang berkembang. Industri minyak dan gas asli kekal sebagai teras ekonomi, sumber utama eksport serta penyumbang penting kepada hasil kerajaan. Menurut Bank Dunia, sektor hidrokarbon menyumbang kira-kira 13 peratus keluaran dalam negara kasar, 83 peratus eksport dan 46 peratus hasil belanjawan secara purata pada 2020–2024.[14] Syarikat milik negara Sonatrach beroperasi secara bersepadu dalam penerokaan, pengeluaran, pengangkutan melalui saluran paip, penapisan dan pemasaran hidrokarbon.[42]

Di luar hidrokarbon, pertanian, pembuatan, pembinaan dan perkhidmatan menjadi asas usaha kepelbagaian ekonomi. Pertanian menghadapi kekangan iklim dan bekalan air; bijirin kekal penting, sementara penanaman zaitun dan kurma serta pertanian di kawasan Sahara turut berkembang.[43]

Struktur nilai ditambah kasar mengikut sektor, 2023[3]
SektorBahagian nilai ditambah kasar
Pertanian 13.6%
Perindustrian 39.1%
Perkhidmatan dan kegiatan lain 47.3%

Langkah pembaharuan sejak 2020 merangkumi Undang-Undang Pelaburan 2022, undang-undang perbankan dan monetari 2023, undang-undang tanah ekonomi 2023 dan undang-undang perlombongan 2025, di samping usaha meningkatkan eksport bukan hidrokarbon serta peranan perusahaan swasta.[14] Walau bagaimanapun, pergantungan pada harga minyak dan gas, tekanan terhadap imbangan fiskal dan luaran, produktiviti yang terhad serta keperluan mewujudkan pekerjaan kekal sebagai cabaran utama.[14]

Menurut unjuran World Economic Outlook Tabung Kewangan Antarabangsa pada April 2026, KDNK nominal Algeria dijangka mencapai AS$317.17 bilion dan KDNK berasaskan pariti kuasa beli AS$941.54 bilion pada 2026.[4][44] Penilaian awal misi Perkara IV IMF pada Julai 2026 mengunjurkan pertumbuhan nyata 3.8 peratus bagi tahun itu, tetapi turut menekankan risiko daripada turun naik harga hidrokarbon, defisit fiskal yang besar dan susutnya penampan kewangan.[45]

Penduduk

[sunting | sunting sumber]

Taburan dan perkembangan penduduk

[sunting | sunting sumber]

Penduduk Algeria diunjurkan berjumlah 47.435 juta pada 2025, dengan kepadatan penduduk purata 19.9 orang bagi setiap kilometer persegi. Angka nasional ini menyembunyikan perbezaan wilayah yang besar: lebih 90 peratus penduduk tinggal di jalur utara, manakala kawasan Sahara sangat jarang didiami.[3][9] Kadar pembandaran ialah 73.2 peratus pada 2020, dengan tumpuan utama di Algiers, Oran, Constantine, Annaba, Blida dan bandar-bandar pesisir lain.[3]

Petunjuk demografi terpilih
PetunjukNilaiTahun rujukan
Penduduk 47.435 juta2025 (unjuran)
Kepadatan penduduk 19.9 orang/km²2025
Kadar pertumbuhan penduduk 1.3%2025
Kadar kesuburan jumlah 2.7 kelahiran bagi setiap wanita2025
Jangka hayat ketika lahir 75.3 tahun (lelaki); 78.1 tahun (wanita)2025
Penduduk berumur 0–14 tahun 29.9%2025
Penduduk berumur 60 tahun ke atas 10.4%2025

Sumber: Bahagian Perangkaan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu.[3]

Penduduk Algeria terbentuk daripada sejarah panjang masyarakat Amazigh, pengembangan bahasa dan budaya Arab, migrasi dalaman serta hubungan merentas Mediterranean dan Sahara. Pengenalan etnik tidak sentiasa bersifat terpisah; ramai penduduk menggabungkan warisan Arab dan Amazigh dalam bahasa, adat dan salasilah.[11]

Bahasa

[sunting | sunting sumber]

Bahasa Arab dan Tamazight ialah bahasa kebangsaan dan rasmi menurut perlembagaan.[30] Bahasa Arab piawai digunakan dalam pentadbiran, pendidikan formal dan media, manakala bahasa Arab Algeria merupakan bahasa pertuturan utama. Tamazight merangkumi beberapa ragam, termasuk bahasa Kabyle, Chaoui, Mozabite dan Tuareg, yang digunakan di kawasan berlainan.

Bahasa Perancis tidak mempunyai status rasmi, tetapi masih digunakan secara meluas dalam pendidikan tinggi, sains, perniagaan, media dan sebahagian urusan pentadbiran. Sejak 2022, kerajaan turut memperluas pengajaran bahasa Inggeris dalam sistem persekolahan sebagai sebahagian usaha mempelbagaikan bahasa asing dalam pendidikan.[10]

Agama

[sunting | sunting sumber]

Islam ialah agama negara dan majoriti besar penduduk ialah Muslim Sunni. Mazhab Maliki dominan, manakala komuniti Ibadi yang bersejarah tertumpu terutama di Ghardaïa dan Lembah M'Zab. Terdapat juga komuniti kecil Kristian, Ahmadi, Syiah, Yahudi dan penganut agama lain. Kerajaan tidak merekodkan pertalian agama dalam dokumen pengenalan, dan anggaran saiz komuniti minoriti berbeza-beza.[46]

Perlembagaan melindungi kebebasan beribadat mengikut undang-undang dan melarang diskriminasi berasaskan kepercayaan.[30]

Prasarana dan perkhidmatan awam

[sunting | sunting sumber]

Pendidikan dan kesihatan

[sunting | sunting sumber]

Sistem pendidikan awam merangkumi pendidikan rendah, menengah rendah, menengah atas, latihan vokasional dan pendidikan tinggi. Undang-Undang Orientasi Pendidikan Kebangsaan No. 08-04 pada 23 Januari 2008 menjadi asas perundangan utama sistem tersebut serta menetapkan hak terhadap pendidikan dan prinsip persekolahan wajib.[47] Pengajaran di sekolah awam terutama menggunakan bahasa Arab; Tamazight turut dimasukkan dalam sistem pendidikan, manakala bahasa Perancis dan Inggeris diajar sebagai bahasa asing.[47][10] Pendidikan tinggi disediakan oleh universiti, pusat penyelidikan dan sekolah tinggi awam.

Sistem kesihatan merangkumi hospital dan klinik awam, kemudahan penjagaan primer serta sektor swasta. Pertubuhan Kesihatan Sedunia mencatat bahawa Algeria diperakui bebas polio pada 2016, menghapuskan tetanus ibu dan neonatal pada 2018 serta menghentikan penularan malaria tempatan pada 2018. Pada masa yang sama, penyakit tidak berjangkit seperti penyakit kardiovaskular, diabetes dan kanser menyumbang lebih 60 peratus kematian, sementara sistem kesihatan turut menghadapi cabaran penyakit berjangkit yang muncul semula dan ketidakseimbangan akses antara wilayah.[48]

Pengangkutan

[sunting | sunting sumber]

Rangkaian jalan raya menghubungkan kawasan pesisir yang padat dengan Tanah Tinggi dan pusat-pusat di Sahara. Lebuhraya Timur–Barat sepanjang 1,216 km menghubungkan kawasan berhampiran sempadan Tunisia dengan Tlemcen di barat dan melalui banyak pusat penduduk utama di utara.[49] Jalan raya rentas Sahara pula penting bagi hubungan dengan komuniti selatan dan negara-negara Sahel.

Société nationale des transports ferroviaires mengendalikan perkhidmatan kereta api penumpang serta barang, dengan lebih 100 stesen penumpang dalam rangkaian nasional.[50] Laluan utama tertumpu di utara dan menghubungkan Algiers dengan Oran, Constantine, Annaba serta bandar wilayah lain. Algiers mempunyai sistem metro dan trem.[51][52] Rangkaian trem turut beroperasi di Oran, Constantine, Sétif dan Sidi Bel Abbès.[53][54][55][56] Air Algérie ialah syarikat penerbangan kebangsaan yang menyediakan perkhidmatan domestik dan antarabangsa.[57]

Kebudayaan

[sunting | sunting sumber]
Dua orang mengenakan pakaian tradisional Algeria
Sepasang individu mengenakan pakaian tradisional Algeria, sekitar 1880.

Kebudayaan Algeria terbentuk melalui pertemuan warisan Amazigh, Arab-Islam, Mediterranean, Uthmaniyyah dan Sahara, di samping pengalaman penjajahan Perancis, perjuangan kemerdekaan dan pembentukan negara pascapenjajahan. Kepelbagaian sejarah dan bahasa ini tercermin dalam seni bina, sastera, seni visual, muzik, filem, makanan, pakaian dan tradisi lisan. Bentuk kebudayaan juga berbeza mengikut wilayah, daripada bandar pesisir dan kawasan pergunungan di utara hingga oasis serta komuniti gurun di selatan.[58][59]

Warisan dan seni bina

[sunting | sunting sumber]

Algeria mempunyai tujuh Tapak Warisan Dunia UNESCO. Enam daripadanya diklasifikasikan sebagai tapak budaya, iaitu Al Qal'a Beni Hammad, Djémila, Kasbah Algiers, Lembah M'Zab, Timgad dan Tipasa. Tassili n'Ajjer pula ialah tapak campuran yang diiktiraf atas nilai budaya dan alamnya.[19] Tapak-tapak tersebut mencerminkan sejarah petempatan manusia yang panjang, daripada seni batu prasejarah dan bandar Rom hingga kota Islam serta persekitaran bandar tradisional di kawasan Mediterranean dan Sahara.

Seni batu pada permukaan batuan di kawasan Tassili n'Ajjer
Seni batu di Tassili n'Ajjer, sebuah tapak warisan campuran UNESCO.

Tassili n'Ajjer mengandungi salah satu himpunan seni batu prasejarah terpenting di dunia. Lebih daripada 15,000 lukisan dan ukiran merekodkan perubahan iklim, penghijrahan haiwan dan perkembangan kehidupan manusia di pinggir Sahara sejak sekitar 6000 SM hingga abad-abad awal Masihi. Bentuk muka bumi batu pasir yang terhakis turut menyumbang kepada nilai alam luar biasanya.[27]

Di utara, Kasbah Algiers ialah contoh medina bersejarah yang mengekalkan tinggalan kubu, masjid lama, istana bercirikan seni bina Uthmaniyyah dan susunan bandar tradisional. Bentuk bandarnya berkembang mengikut tapak berbukit serta memperlihatkan pertemuan tradisi Mediterranean dan Islam.[60] Di Lembah M'Zab pula, lima buah kota berkubu atau ksour yang dibangunkan oleh masyarakat Ibadi sejak abad ke-10 mempunyai seni bina ringkas dan berfungsi yang disesuaikan dengan persekitaran gurun, kehidupan bermasyarakat dan struktur keluarga.[61]

Perlindungan warisan budaya pada peringkat kebangsaan antara lain berasaskan Loi n° 98-04 du 20 Safar 1419 correspondant au 15 juin 1998 relative à la protection du patrimoine culturel, yang diterima pakai pada 15 Jun 1998.[62] Selain tapak dan objek ketara, warisan hidup turut merangkumi pengetahuan, kemahiran, persembahan dan amalan sosial yang diwariskan antara generasi. Sehingga Julai 2026, UNESCO merekodkan 13 unsur warisan budaya tidak ketara yang melibatkan Algeria pada senarai-senarai di bawah Konvensyen untuk Perlindungan Warisan Budaya Tidak Ketara.[63]

Sastera

[sunting | sunting sumber]

Sastera Algeria moden berkembang dalam persekitaran sosiolinguistik yang kompleks. Karya dihasilkan dalam bahasa Arab, bahasa Perancis dan bahasa-bahasa Amazigh, sementara pilihan bahasa sering berkait dengan persoalan penjajahan, dasar pengaraban, pendidikan, identiti dan kedudukan Algeria dalam dunia Arab serta Mediterranean. Tema pengasingan, diaspora, kedaulatan dan batas nasionalisme rasmi turut berulang dalam penulisan sejak zaman perjuangan kemerdekaan.[64]

Mohammed Dib, Mouloud Feraoun, Kateb Yacine, Mouloud Mammeri dan Assia Djebar merupakan antara perintis utama kesusasteraan Algeria pada pertengahan abad ke-20. Karya mereka mengolah pengalaman penjajahan, perang kemerdekaan, perubahan sosial dan persoalan jati diri dalam masyarakat berbilang bahasa. Tradisi novel berbahasa Arab pula berkembang melalui penulis seperti Tahar Wattar, yang novel Al-Zilzal (1974) merupakan antara novel Algeria terawal dalam bahasa Arab, serta Ahlam Mosteghanemi, pengarang Dhakirat al-Jasad (1993).[65][66]

Djebar mempunyai kedudukan tersendiri sebagai satu-satunya wanita dalam kalangan perintis sastera Algeria pada generasinya. Novel, esei, drama dan filem dokumentarinya memberi tumpuan kepada pengalaman wanita Algeria, peranan mereka dalam perang, ingatan peribadi serta ketegangan antara sejarah rasmi dengan pengalaman individu. Penulisannya turut meneliti hubungan antara bahasa, tanah air dan kuasa politik.[67]

Seni visual dan kraf

[sunting | sunting sumber]

Seni visual Algeria mengalami pembaharuan penting selepas kemerdekaan pada 1962 apabila sebahagian seniman berusaha membentuk bahasa seni yang tidak terikat pada gambaran penjajah atau aliran seni rasmi negara. Kecenderungan yang kemudian dikenali sebagai “Sekolah Tanda” (School of the Sign) menghubungkan seni moden dengan tulisan Arab dan Amazigh, seni batu prasejarah, bentuk geometri, tekstil dan unsur budaya rakyat. Antara seniman yang dikaitkan dengan kecenderungan ini ialah Mohamed Khadda, Choukri Mesli, Denis Martinez dan Ali Silem.[68]

Kumpulan Aouchem, yang diasaskan pada 1967, menggunakan tanda, bentuk abstrak dan bahan tempatan untuk menghubungkan ingatan bersama dengan pengalaman penyahjajahan. Para anggotanya memperoleh ilham daripada seni batu Tassili n'Ajjer, azimat, tulisan suci dan ragam hias tradisional, tetapi tidak membentuk satu gaya yang seragam.[68] Dalam seni dan kraf tradisional pula, tanda serta corak digunakan pada tembikar, tekstil, kayu berukir, barangan kulit, barang kemas dan lukisan dinding. Di Kabylie, kegiatan menghias tembikar dan dinding rumah oleh wanita merupakan antara bentuk kesinambungan bahasa visual tempatan.[69]

Kemahiran pertukangan turut dipelihara melalui amalan keluarga, bengkel dan latihan formal. Pada 2023, Algeria menyertai pencalonan bersama beberapa negara bagi “seni, kemahiran dan amalan yang berkaitan dengan ukiran pada logam”, merangkumi kerja pada emas, perak dan tembaga, yang kemudiannya dimasukkan ke dalam Senarai Perwakilan Warisan Budaya Tidak Ketara Kemanusiaan UNESCO.[70]

Muzik dan seni persembahan

[sunting | sunting sumber]

Tradisi muzik Algeria mencerminkan hubungan sejarah dengan Al-Andalus, Empayar Uthmaniyyah, dunia Arab timur, masyarakat Amazigh, Sahara, Afrika Sub-Sahara dan Eropah. Secara umum, tradisi tersebut merangkumi muzik klasik Andalusia, muzik bandar popular, muzik rakyat berbahasa Arab, muzik Amazigh dan Sahara, serta bentuk moden seperti raï.[59] Muzik klasik Andalusia dipelihara melalui tiga pusat atau sekolah utama yang berasaskan tradisi Algiers, Tlemcen dan Constantine.[71] Muzik bandar turut merangkumi chaabi, yang mempunyai hubungan dengan tradisi puisi lisan dan muzik Andalusia.

Di wilayah oasis Gourara, Ahellil ialah ragam puisi dan muzik masyarakat Zenete yang dipersembahkan dalam upacara keagamaan, perkahwinan, ziarah dan perhimpunan masyarakat. Tradisi tersebut berkait rapat dengan kehidupan oasis, mengukuhkan perpaduan komuniti serta menyampaikan sejarah dan nilai masyarakat dalam bahasa yang semakin terancam. UNESCO mula memasukkannya ke dalam Senarai Perwakilan pada 2008, selepas tradisi itu terlebih dahulu diisytiharkan sebagai Karya Agung Warisan Lisan dan Tidak Ketara Kemanusiaan pada 2005.[72]

Raï berkembang daripada nyanyian rakyat Algeria sebelum berubah mengikut penggunaan alat muzik, teknologi rakaman dan bentuk persembahan moden. Liriknya lazimnya membicarakan cinta, kebebasan, keputusasaan dan tekanan sosial, sekali gus memberi ruang kepada pengalaman peribadi dan kehidupan masyarakat. UNESCO memasukkan “Raï, lagu rakyat popular Algeria” ke dalam Senarai Perwakilan Warisan Budaya Tidak Ketara Kemanusiaan pada 2022.[73]

Filem

[sunting | sunting sumber]

Perfileman Algeria selepas kemerdekaan banyak mengolah pengalaman penjajahan, perjuangan pembebasan dan ingatan kebangsaan. The Battle of Algiers (1966) arahan Gillo Pontecorvo menggambarkan satu fasa perjuangan gerila dan penindasan di Algiers dalam gaya visual yang menyerupai rakaman dokumentari. Filem tersebut menelusuri gerakan pembebasan kebangsaan dari permulaan perang pada 1954 hingga kemerdekaan pada 1962.[74]

Waqai Sinin Al-Djamr (1975) arahan Mohamed Lakhdar Hamina pula menelusuri keadaan sosial dan politik yang mendahului tercetusnya perang kemerdekaan. Filem itu memenangi Palme d'Or pada Festival Filem Cannes 1975, sekali gus menjadikan Lakhdar Hamina pembikin filem Afrika pertama yang menerima anugerah tersebut.[75]

Masakan dan pakaian

[sunting | sunting sumber]

Masakan Algeria berbeza mengikut wilayah, musim dan keadaan sosial. Kuskus mempunyai kedudukan penting sebagai makanan keluarga dan hidangan upacara, dengan bahan iringan seperti sayur-sayuran dan daging yang berubah mengikut tempat serta peristiwa. Penyediaannya merangkumi pengetahuan tentang penanaman dan pemprosesan bijirin, pembentukan semolina dengan tangan, pengukusan serta penggunaan perkakas tertentu. Amalan makan bersama yang berkaitan dengannya membawa nilai perpaduan, keramahan dan perkongsian.[76] Pengetahuan dan amalan berkaitan kuskus telah disenaraikan bersama oleh Algeria, Maghribi, Mauritania dan Tunisia sebagai warisan budaya tidak ketara UNESCO pada 2020.[76]

Pakaian tradisional mencerminkan perbezaan wilayah, jantina dan jenis upacara. Di Tlemcen, tradisi pakaian pengantin merangkumi pakaian sutera, kaftan baldu bersulam, barang kemas, perhiasan kepala, pemakaian inai serta rangkaian upacara yang mengiringi persediaan pengantin perempuan. Kemahiran menghasilkan pakaian tersebut diwariskan antara generasi dan menjadi lambang hubungan antara keluarga serta kesinambungan masyarakat setempat. UNESCO memasukkan upacara dan kemahiran pertukangan yang berkaitan dengan pakaian pengantin Tlemcen ke dalam Senarai Perwakilan pada 2012.[77]

Di timur Algeria, pakaian upacara wanita seperti gandoura, melehfa, kaftan, quat dan lhef dipakai dalam majlis perkahwinan, upacara serta perayaan kebangsaan dan keagamaan. Penghasilannya melibatkan tenunan, jahitan, sulaman benang emas, hiasan manik dan pembuatan aksesori. Pengetahuan tentang pembuatan, perhiasan dan cara memakainya dipindahkan dalam keluarga serta melalui pusat latihan dan bengkel. Unsur ini dimasukkan ke dalam Senarai Perwakilan UNESCO pada 2024.[78] Penyenaraian tersebut menekankan bahawa warisan pakaian merangkumi bukan sahaja busana yang telah siap, tetapi juga upacara, kemahiran pertukangan dan proses pewarisan pengetahuan.

Lihat juga

[sunting | sunting sumber]

Catatan

[sunting | sunting sumber]
  1. ↑ Nama kedua "Aljazair" lazim digunakan dalam konteks akademik serata Nusantara seperti pada makalah dan buku[6][7]— Arab: الجَزَائِر‎, rumi: Al-Jazā'ir, bahasa-bahasa Barbar: ⵍⴻⵣⴰⵢⴻⵔ, rumi: Lezzayerbahasa-bahasa Barbar Kategori:Rencana dengan, Perancis: Algérie
  2. ↑ Arab: الجمهورية الجزائرية الديمقراطية الشعبية‎, rumi: al-Jumhūriyya al-Jazā'iriyyah ad-Dīmuqrāṭiyyah asy-Sya`biyyah; bahasa-bahasa Barbar: ⵜⴰⴳⴷⵓⴷⴰ ⵜⴰⵎⴳⴷⴰⵢⵜ ⵜⴰⵖⵔⴼⴰⵏⵜ ⵜⴰⴷⵣⴰⵢⵔⵉⵢⵜ, rumi: Tagduda tamegdayt taɣerfant tazzayritbahasa-bahasa Barbar Kategori:Rencana dengan, Perancis: République algérienne démocratique et populaire

Rujukan

[sunting | sunting sumber]
  1. 1 2 3 "Presidential election: Abdelmadjid Tebboune elected President of the Republic for second term" (dalam bahasa Inggeris). Embassy of Algeria in Brussels. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  2. ↑ "Composition du Gouvernement" (dalam bahasa Perancis). Perkhidmatan Perdana Menteri Algeria. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  3. 1 2 3 4 5 6 7 "Algeria" (dalam bahasa Inggeris). Bahagian Perangkaan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  4. 1 2 3 "Algeria: World Economic Outlook Database, April 2026" (dalam bahasa Inggeris). Tabung Kewangan Antarabangsa. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  5. ↑ "Human Development Insights" (dalam bahasa Inggeris). Program Pembangunan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  6. 1 2 3 4 al-Marbawi, Mohamad Idris bin Abdul Rauf (1931). "الجَزَائِر". Kamus Al-Marbawi. Mesir: Syarikat Mustafa al-Babīy al-Halabīy. m/s. 100. Negeri hampir dengan negeri Tunis.
  7. ↑ Lihat:
    • Laffan, Michael Francis (2015). Sejarah Islam di Nusantara. Yogyakarta: Penerbit Bentang. m/s. 153. ISBN 978-602-291-058-9.
    • Noor Naemah Abd Rahman; Mohamad Ramadan Habibi (Oktober 2011). "Pengaruh Pemikiran Politik Yusuf al-Qaradhawi Terhadap Gerakan Politik Islam Pasca Reformasi Indonesia: Kajian Parti Keadilan Sejahtera (PKS)". Tajdid dan Islah. Universiti Malaya: 183–200.
  8. ↑ Algeria: Toponymic Factfile (PDF) (Laporan) (dalam bahasa Inggeris). Permanent Committee on Geographical Names for British Official Use. 2026. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  9. 1 2 3 4 5 6 7 8 National Climate Resilience Assessment for Algeria (Laporan) (dalam bahasa Inggeris). Agensi Tenaga Antarabangsa. 3 Julai 2025. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  10. 1 2 3 "Algeria expands English-language learning as France's influence ebbs". Associated Press (dalam bahasa Inggeris). 29 September 2023. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  11. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 McDougall, James (2017). A History of Algeria (dalam bahasa Inggeris). Cambridge University Press. doi:10.1017/9781139029230. ISBN 978-0-521-61730-7.
  12. 1 2 "History of Algeria" (dalam bahasa Inggeris). Ministry of Foreign Affairs, National Community Abroad and African Affairs. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  13. ↑ "Algerian president appoints new prime minister and energy minister". Reuters (dalam bahasa Inggeris). 14 September 2025. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  14. 1 2 3 4 "Algeria" (dalam bahasa Inggeris). Bank Dunia. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  15. ↑ "Member States" (dalam bahasa Inggeris). Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  16. ↑ "About Algeria" (dalam bahasa Inggeris). Kementerian Hal Ehwal Luar Negeri, Komuniti Kebangsaan di Luar Negara dan Hal Ehwal Afrika Algeria. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  17. ↑ "Member States" (dalam bahasa Inggeris). Pertubuhan Kerjasama Islam. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  18. ↑ "Member States" (dalam bahasa Inggeris). Pergerakan Negara-Negara Berkecuali. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  19. 1 2 "Algeria" (dalam bahasa Inggeris). Pusat Warisan Dunia UNESCO. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  20. ↑ Abd. Rauf Dato' Haji Hassan; Abdul Halim Salleh; Khairul Amin Mohd Zain (2005). Kamus Bahasa Melayu-Bahasa Arab Bahasa Arab-Bahasa Melayu. Shah Alam: Oxford Fajar. m/s. 70. ISBN 967-65-7321-3.
  21. ↑ Bazina, Abdullah Salem (2010). The spread of Islam in Sub-Saharan in Africa (dalam bahasa Arab). Al Manhal. m/s. 23. ISBN 978-9796500024. Diarkibkan daripada yang asal pada 16 December 2018. Dicapai pada 25 November 2018.
  22. ↑ al-Idrisi, Muhammad (12th century) Nuzhat al-Mushtaq
  23. ↑ Abderahman, Abderrahman (1377). History of Ibn Khaldun – Volume 6.
  24. ↑ Leschi 1941.
  25. ↑ Chenntouf, Tayeb (2008). L'Algérie face à la mondialisation (dalam bahasa Perancis). m/s. 221.
  26. ↑ "Le dictionnaire de l'Histoire - Algérie, Algériens". Herodote (dalam bahasa Perancis). Dicapai pada 21 Mei 2022.
  27. 1 2 "Tassili n'Ajjer". World Heritage Convention (dalam bahasa Inggeris). UNESCO. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  28. ↑ "Algeria's Bouteflika resigns after mass protests". Euronews (dalam bahasa Inggeris). 2 April 2019. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  29. ↑ "Algeria" (dalam bahasa Inggeris). UNESCO. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  30. 1 2 3 4 5 6 "Constitution révisée en 2026" (dalam bahasa Perancis). Mahkamah Perlembagaan Algeria. 28 Mac 2026. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  31. 1 2 "La Constitution" (dalam bahasa Perancis). Mahkamah Perlembagaan Algeria. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  32. 1 2 "La présidente de la Cour constitutionnelle proclame les résultats définitifs des élections législatives" (dalam bahasa Perancis). Mahkamah Perlembagaan Algeria. 19 Julai 2026. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  33. ↑ World Report 2026: Algeria (Laporan) (dalam bahasa Inggeris). Human Rights Watch. 2026. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  34. ↑ Algeria 2025 (Laporan) (dalam bahasa Inggeris). Amnesty International. 2026. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  35. ↑ "Regional and international crises" (dalam bahasa Inggeris). Ministry of Foreign Affairs, National Community Abroad and African Affairs. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  36. ↑ "Algeria – African Union" (dalam bahasa Inggeris). Ministry of Foreign Affairs, National Community Abroad and African Affairs. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  37. ↑ "Ministry of National Defence" (dalam bahasa Perancis). Kementerian Pertahanan Negara Algeria. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  38. 1 2 Journal officiel de la République algérienne démocratique et populaire, no. 25 (PDF) (Laporan) (dalam bahasa Perancis). Sekretariat Agung Kerajaan Algeria. 5 April 2026. m/s. 4–9. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  39. 1 2 Journal officiel de la République algérienne démocratique et populaire, no. 40 (PDF) (Laporan) (dalam bahasa Perancis). Sekretariat Agung Kerajaan Algeria. 3 Jun 2026. m/s. 5. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  40. ↑ "Organisation des collectivités territoriales" (dalam bahasa Perancis). Kementerian Dalam Negeri, Pihak Berkuasa Tempatan dan Pengangkutan Algeria. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  41. ↑ "La commune" (dalam bahasa Perancis). Kementerian Dalam Negeri, Pihak Berkuasa Tempatan dan Pengangkutan Algeria. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  42. ↑ "Presentation" (dalam bahasa Inggeris). Sonatrach. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  43. ↑ "L'Algérie en résumé" (dalam bahasa Perancis). Pertubuhan Makanan dan Pertanian. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  44. ↑ "IMF Forecasts Algeria's GDP to Reach $317 Billion by 2026". Algerian Radio (dalam bahasa Inggeris). 5 Mei 2026. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  45. ↑ "IMF Staff Completes 2026 Article IV Mission to Algeria" (dalam bahasa Inggeris). Tabung Kewangan Antarabangsa. 6 Julai 2026. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  46. ↑ 2018 Report on International Religious Freedom: Algeria (Laporan) (dalam bahasa Inggeris). Jabatan Negara Amerika Syarikat. 2018. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  47. 1 2 Journal officiel de la République algérienne démocratique et populaire, no. 4 (PDF) (Laporan) (dalam bahasa Perancis). Sekretariat Agung Kerajaan Algeria. 27 Januari 2008. m/s. 3–18. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  48. ↑ "Algeria" (dalam bahasa Inggeris). Pertubuhan Kesihatan Sedunia. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  49. ↑ "Autoroute Est-Ouest" (dalam bahasa Perancis). Algérienne des Autoroutes. 18 November 2024. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  50. ↑ "Services en gares" (dalam bahasa Perancis). Société nationale des transports ferroviaires. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  51. ↑ "Entreprise Métro d'Alger" (dalam bahasa Perancis). Entreprise Métro d'Alger. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  52. ↑ "Le tramway d'Alger" (dalam bahasa Perancis). Entreprise Métro d'Alger. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  53. ↑ "Le tramway d'Oran" (dalam bahasa Perancis). Entreprise Métro d'Alger. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  54. ↑ "Le tramway de Constantine" (dalam bahasa Perancis). Entreprise Métro d'Alger. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  55. ↑ "Le tramway de Sétif" (dalam bahasa Perancis). Entreprise Métro d'Alger. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  56. ↑ "Le tramway de Sidi Bel Abbès" (dalam bahasa Perancis). Entreprise Métro d'Alger. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  57. ↑ "Air Algérie" (dalam bahasa Inggeris). Persatuan Pengangkutan Udara Antarabangsa. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  58. ↑ Dobie, Madeleine (2020). "Politics and the Limits of Pluralism in Mohamed Arkoun and Abdenour Bidar". Review of Middle East Studies (dalam bahasa Inggeris). 54 (2): 252–268. doi:10.1017/rms.2021.20.
  59. 1 2 Reynolds, Dwight (1995). "Musics of Algeria: Selected Recordings". Review of Middle East Studies (dalam bahasa Inggeris). 29 (1): 16–21. doi:10.1017/S0026318400030431.
  60. ↑ "Kasbah of Algiers". World Heritage Convention (dalam bahasa Inggeris). UNESCO. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  61. ↑ "M'Zab Valley". World Heritage Convention (dalam bahasa Inggeris). UNESCO. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  62. ↑ "Loi n° 98-04 du 20 Safar 1419 correspondant au 15 juin 1998 relative à la protection du patrimoine culturel". WIPO Lex (dalam bahasa Perancis). World Intellectual Property Organization. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  63. ↑ "Algeria". Intangible Cultural Heritage (dalam bahasa Inggeris). UNESCO. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  64. ↑ McDougall, James (2011). "Dream of Exile, Promise of Home: Language, Education, and Arabism in Algeria". International Journal of Middle East Studies (dalam bahasa Inggeris). 43 (2): 251–270. doi:10.1017/S0020743811000055.
  65. ↑ Brauer, Matthew (2025). "Unsettled Grounds: Earthquakes between Metaphor and Materiality in Tahir Wattar's al-Zilzal (1974)". International Journal of Middle East Studies (dalam bahasa Inggeris). 57 (1): 174–184. doi:10.1017/S002074382510072X.
  66. ↑ McManus, Anne-Marie (2026). "The Bracelet: True Signs of the Mother-Nation". Arab Nationalism, Decolonization and the Making of a Transregional Literature (dalam bahasa Inggeris). Cambridge University Press. m/s. 173–188. doi:10.1017/9781009575270.012.
  67. ↑ Dobie, Madeleine (2016). "Assia Djebar: Writing between Land and Language". PMLA (dalam bahasa Inggeris). 131 (1): 128–133. doi:10.1632/pmla.2016.131.1.128.
  68. 1 2 Haddag, Lydia (18 Mac 2026). "From Ornament to Theory: Reimagining the "School of the Sign" as a Grammar of Liberation". post: notes on art in a global context (dalam bahasa Inggeris). The Museum of Modern Art. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  69. ↑ Mikdadi, Salwa (Oktober 2004). "The Magic of Signs and Patterns in North African Art". Heilbrunn Timeline of Art History (dalam bahasa Inggeris). The Metropolitan Museum of Art. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  70. ↑ "Arts, skills and practices associated with engraving on metals (gold, silver and copper)". Intangible Cultural Heritage (dalam bahasa Inggeris). UNESCO. 2023. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  71. ↑ "The Andalusian Ensemble". Opéra d'Alger (dalam bahasa Inggeris). Dicapai pada 24 Julai 2026.
  72. ↑ "Ahellil of Gourara". Intangible Cultural Heritage (dalam bahasa Inggeris). UNESCO. 2008. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  73. ↑ "Raï, popular folk song of Algeria". Intangible Cultural Heritage (dalam bahasa Inggeris). UNESCO. 2022. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  74. ↑ "The Battle of Algiers (1966)". British Film Institute (dalam bahasa Inggeris). Dicapai pada 24 Julai 2026.
  75. ↑ Khaldi, Tarik (23 Mei 2025). "1975: Palme d'or for Waqai Sinin Al-Djamr (Chronicle of the Years of Embers)". Festival de Cannes (dalam bahasa Inggeris). Dicapai pada 24 Julai 2026.
  76. 1 2 "Knowledge, know-how and practices pertaining to the production and consumption of couscous". Intangible Cultural Heritage (dalam bahasa Inggeris). UNESCO. 2020. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  77. ↑ "Rites and craftsmanship associated with the wedding costume tradition of Tlemcen". Intangible Cultural Heritage (dalam bahasa Inggeris). UNESCO. 2012. Dicapai pada 24 Julai 2026.
  78. ↑ "The women's ceremonial costume in the Eastern region of Algeria: knowledge and skills associated with the making and adornment of the Gandoura, the Melehfa, the Caftan, the Quat and the Lhef". Intangible Cultural Heritage (dalam bahasa Inggeris). UNESCO. 2024. Dicapai pada 24 Julai 2026.
Sumber utama

Bacaan lanjut

[sunting | sunting sumber]
  • McDougall, James (2017). A History of Algeria (dalam bahasa Inggeris). Cambridge University Press. doi:10.1017/9781139029230. ISBN 978-0-521-61730-7.
  • Naylor, Phillip C. (2015). North Africa: A History from Antiquity to the Present (dalam bahasa Inggeris) (ed. 2). University of Texas Press. ISBN 978-0-292-76084-2 Check |isbn= value: checksum (bantuan).
  • Ruedy, John (2005). Modern Algeria: The Origins and Development of a Nation (dalam bahasa Inggeris) (ed. 2). Indiana University Press. ISBN 978-0-253-21782-0.

Pautan luar

[sunting | sunting sumber]
Diambil daripada "https://ms.wikipedia.org/w/index.php?title=Algeria&oldid=6917313"