İçeriğe atla

Ali Dayi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Ali Dayi
Ali Daei, Saipa ve Al-Rayyan maç öncesi konferansında, Şubat 2019
Kişisel bilgileri
Tam adı Ali Dayi
Doğum tarihi 21 Mart 1969 (57 yaşında)
Doğum yeri Erdebil, İran
Boyu 1,92 m (6 ft 3+1⁄2 in)
Mevkii Forvet
Altyapı kariyeri
1983-1988 Esteglal Ardabil
Profesyonel kariyeri*
1988-1989 Esteghlal Ardabil
1989-1990 Tahirani 20 (14)
1990-1994 Bank Tejarat
1994-1996 Perspolis 38 (28)
1996-1997 El-Sadd 16 (10)
1997-1998 DSC Arminia Bielefeld 25 (7)
1998-1999 Bayern Münih 23 (6)
1999-2002 Hertha Berlin 59 (6)
2002-2003 Al Shabab Dubai 25 (11)
2003-2004 Perspolis 28 (16)
2004-2006 Saba Battery 51 (23)
2006-2007 Saipa 26 (10)
Millî takım kariyeri
1993-2006 İran İran 149 (109)
Teknik direktörlük kariyeri
2006-2008 Saipa
2008-2009 İran
2009-2011 Perspolis
2011-2013 Rah Ahan
2013-2014 Perspolis
2015-2016 Saba Qom
2016-2017 Naft Tehran
2017-2019 Saipa
* Yalnızca lig maçları ve gollerini içerir.

Ali Dayi (Fars: علی دائی, Azeri: Əli Dayi; d. 21 Mart 1969; Erdebil), Azeri asıllı[1][2][3] İranlı futbolcu, teknik direktör ve iş insanı. Dünya genelinde millî takımlar düzeyinde en fazla gol atan üçüncü oyuncudur.[4] 1993-2006 yılları arasında İran millî takımı ile 149 maçta attığı 109 golle uluslararası futbol tarihinde dünyanın tüm zamanların önde gelen golcülerinden birisidir. Başarısı Guinness Dünya Rekorları'nda listelenmiştir.[5] Oyun kariyeri boyunca Daei, 2001 yılında UNICEF İyi Niyet Elçisi olarak atandı.[6] İran için son maçını 2006'da Haziran 2007'den 2013'e kadar oynayan Daei, FIFA Futbol Komitesi'nin bir üyesiydi.[7][8]

Uzun bir forvet olan Daei, üretken bir golcüydü ve kafa vuruşu isabetliliği ve havadaki yeteneği ile biliniyordu.[9] Rekoru 2021'de Cristiano Ronaldo tarafından kırılana kadar 109 golle[10] bir millî takımda dünyanın en çok gol atan oyuncuydu. Emekli olduktan sonra, 2007 ve 2013 yılları arasında FIFA Futbol Komitesi üyesi olarak görev yaptı.[11][12] 2014 yılında Asya Futbol Onur Listesi'ne girdi.[13]

Bir forvet olarak, İran millî futbol takımının kaptanıydı ve DSC Arminia Bielefeld, Bayern Münih ve Hertha Berlin gibi kulüplerde oynadı. Hâlen Daei Sport'un sahibi ve CEO'sudur.

Bir süre İran millî futbol takımının teknik direktörü olarak çalışmıştır. 30 Mart 2009'da İran millî takımının Suudi Arabistan'a 2-1 yenilmesiyle görevine son verildi.

Dayi, Haziran 2007 itibarıyla FIFA Futbol Komitesi üyesi olmuştur.[14]

Özel hayatı

[değiştir | kaynağı değiştir]

İranlı gazeteci Camelia Entekhabifard anılarında Daei ile 1997 sonbaharında evleneceğini yazdı, ancak çift ayrıldı.[15]

Ticari girişimler ve hayırseverlik

[değiştir | kaynağı değiştir]

Daei, Daei Sport's Wears & Equipments adlı kendi futbol forması üretim şirketine sahiptir ve dünya çapında çeşitli alanlarda ve lig kulüplerinde İran spor kulüpleri için spor kıyafetleri yapmaktadır. Şirketi ayrıca millî takım için formalar da yaptı. Çok önemli hayırsever bağışlar yaptı ve dünya çapındaki hayır amaçlı futbol maçlarında yer aldı (Roberto Baggio ve diğerleri ile Dünya karması-Bosna maçında yer aldı). Ayrıca David Beckham ve Madeleine Albright ile birlikte bir UNICEF reklamında yer aldı ve düzenli olarak örgütle çalışırken görüldü.

Daei, 18 Temmuz 2007'de, Nelson Mandela'nın doğum gününü kutlamak için Afrika XI ve Dünyanın Geri Kalanı XI arasında oynanan Mandela için 90 Dakika'da yer aldı.[16] Daei 3-3 biten maçta yaklaşık 10 dakika oynadı.

Din

[değiştir | kaynağı değiştir]

Daei Şii Müslümandır. Bayern Münih'te oynarken, dininde alkollü içkiler yasak olduğu için Erdinger reklamında bir bardak bira tutmayı reddetti.[17]

Kaza

[değiştir | kaynağı değiştir]

17 Mart 2012'de Daei'nin arabası, kardeşiyle birlikte İsfahan'dan Tahran'a dönerken devrildi. Daei daha sonra Kaşan yakınlarındaki bir hastaneye transfer edildi. Rah Ahan kulübünün Medya Sorumlusu Hossein Ghadousi, "Daei'nin hayati belirtileri stabil bir durumda ve şu anda kaza nedeniyle herhangi bir akut tehlikede değil" dedi.[18] Ertesi gün Tahran'daki Laleh hastanesine nakledildi.

Asya Futbol Konfederasyonu'ndan (AFC) yapılan açıklamada, "AFC, Cumartesi günü trafik kazası geçiren İranlı efsane Ali Daei'ye acil ve tam bir iyileşme diler. Asya futbolunun gerçek bir simgesi olan Daei'ye yardım etmeye hazırız. Düşüncelerimiz ve dualarımız onunla."[19] FIFA Başkanı Sepp Blatter, kişisel Twitter sayfasında Daei'nin sakatlandığını duyduğunda şok olduğunu söyledi. Ayrıca iyileşmesi için en iyi dileklerini gönderdi.[20][21]

Sokak saldırısı

[değiştir | kaynağı değiştir]

Kasım 2020'de Daei, Tahran'da altın kolyesini çalmaya çalışırken iki hırsız tarafından saldırıya uğradı.[22][23] Polis, iki hırsızın Daei'ye saldırdıktan birkaç gün sonra tutuklandığını duyurdu.[24][25]

Siyasi Görüşleri

[değiştir | kaynağı değiştir]

İran'da zorunlu başörtüsü protestosu

[değiştir | kaynağı değiştir]

10 Ekim 2022'de çıkan haberlerde, İranlı yetkililerin, Ali Daei'nin Mahsa Amini'nin ölümünün ardından sokaklara dökülen protestoculara yönelik polis şiddetini eleştirmesinden dolayı pasaportuna el koyduğu açıklandı.[26][27]

26 Aralık 2022'de Dayi, Tahran'dan kalkan ve eşi Mona Farrokhazari ile kızını taşıyan, Dubai'ye giden bir uçağın hükûmet karşıtı protestolara verdiği destek nedeniyle Kiş Adası'na dönmek zorunda kaldığını söyledi.[28]

2026 İran savaşı sırasındaki tutumu

[değiştir | kaynağı değiştir]

Ali Dayi, Nevruz dolayısıyla yaptığı bir Instagram paylaşımında, bu yılki kutlamaların savaşta hayatını kaybedenler nedeniyle farklı bir atmosferde geçtiğini ifade etti. Ülke çapında saygı gören eski futbolcu, İran'ın yaşadığı kayıplar nedeniyle yas içinde olduğunu belirtti.[29]

Daei paylaşımında, "Savaş ve kan dökülmesinden uzak, refah ve huzurun hâkim olduğu özgür ve müreffeh bir İran diliyorum" ifadelerini kullandı. Bu açıklamalar, aralarında İran Devrim Muhafızları Ordusu ile bağlantılı Tasnim haber ajansının da bulunduğu bazı devlet medyası kuruluşları tarafından eleştirildi. Söz konusu eleştirilerde Daei'nin ABD ve İsrail'i açıkça kınamamasına dikkat çekildi.[29]

Otobiyografi

[değiştir | kaynağı değiştir]

Nisan 2008'de Daei, Mart 2010'da piyasaya sürülecek olan bir otobiyografi yazmaya başladığını ve "acı ve tatlı anılar" üzerine düşünmesine rağmen "bazı sırlarını sonsuza kadar kalbinde tutacağını" açıkladı. Kitap henüz piyasaya sürülmedi.

Uluslararası golleri

[değiştir | kaynağı değiştir]
TarihYerRakipSonuçMüsabakaGoller
1993-06-25Tahran, İran Tayvan6-01994 FIFA Dünya Kupası Qualification1
1993-07-27Şam, Suriye Tayvan6-02
1993-10-18Doha, Katar Japonya2-11
1993-10-22Doha, Katar Irak1-21
1993-10-25Doha, Katar Kuzey Kore2-12
1996-05-30Kuveyt, Kuveyt Kuveyt2-1Hazırlık maçı2
1996-06-10Tahran, İran Nepal8-01996 AFC Asian Cup Qualification4
1996-06-12Tahran, İran Sri Lanka7-05
1996-06-14Tahran, İran Umman2-01
1996-06-19Maskat, Umman Nepal4-01
1996-06-21Maskat, Umman Umman2-11
1996-12-05Dubai, Birleşik Arap Emirlikleri Irak1-21996 AFC Asian Cup1
1996-12-08Dubai, Birleşik Arap Emirlikleri Tayland3-11
1996-12-11Dubai, Birleşik Arap Emirlikleri Suudi Arabistan3-01
1996-12-16Dubai, Birleşik Arap Emirlikleri Güney Kore6-24
1996-12-23Abu Dabi, Birleşik Arap Emirlikleri Kuveyt(4)1-1(3)1
1997-06-02Şam, Suriye Maldivler17-01998 FIFA Dünya Kupası elemeleri2
1997-06-04Şam, Suriye Kırgızistan7-01
1997-06-04Şam, Suriye Suriye1-01
1997-06-04Tahran, İran Maldivler9-02
1997-10-03Tahran, İran Katar3-01
1997-10-17Tahran, İran Çin4-11
1997-11-16Johor Bahru, Malezya Japonya2-31
1998-12-05Sisaket, Tayland Laos6-11998 Asian Games2
1998-12-08Bangkok, Tayland Umman2-41
1998-12-10Bangkok, Tayland Tacikistan5-02
1998-12-12Bangkok, Tayland Çin2-11
1998-12-14Bangkok, Tayland Özbekistan4-03
1999-06-04Edmonton, Kanada Kanada1-0Canada Cup1
1999-09-08Yokohama, Japonya Japonya1-1Hazırlık maçı1
2000-01-09Oakland, Amerika Birleşik Devletleri Meksika1-21
2000-01-12Los Angeles, Amerika Birleşik Devletleri Ekvador2-11
2000-03-31Halep, Suriye Maldivler8-02000 AFC Asya Kupası elemeleri3
2000-04-02Halep, Suriye Suriye1-01
2000-04-09Tahran, İran Bahreyn3-01
2000-04-13Tahran, İran Maldivler3-01
2000-06-07Tahran, İran Mısır(7)1-1(8)LG Cup1
2000-06-09Tahran, İran Kuzey Makedonya3-11
2000-06-09Doha, Katar Katar2-1Hazırlık maçı2
2000-10-12Beyrut, Lübnan Lübnan4-02000 AFC Asian Cup1
2000-10-15Beyrut, Lübnan Tayland1-11
2000-10-18Sidon, Lübnan Irak1-01
2000-11-24Tebriz, İran Guam19-02002 FIFA Dünya Kupası elemeleri4
2000-11-28Tebriz, İran Tacikistan2-01
2001-01-19Tahran, İran Çin4-0Ancient Civil. Cup1
2001-08-08Tahran, İran Umman4-0LG Cup1
2001-08-10Tahran, İran Bosna-Hersek5-22
2001-08-24Tahran, İran Suudi Arabistan2-02002 FIFA Dünya Kupası elemeleri2
2001-09-07Bağdat, Irak Irak2-11
2001-09-28Cidde, Suudi Arabistan Suudi Arabistan2-21
2001-10-21Manama, Bahreyn Bahreyn1-31
2001-10-31Abu Dabi, Birleşik Arap Emirlikleri Birleşik Arap Emirlikleri3-01
2002-08-21Kiev, Ukrayna Ukrayna1-0Hazırlık maçı1
2002-09-19Tebriz, İran Paraguay(4)1-1(3)LG Cup1
2003-09-05Tahran, İran Ürdün4-12004 AFC Asian Cup Qualification2
2003-11-19Beyrut, Lübnan Lübnan3-01
2003-11-28Tahran, İran Lübnan1-01
2003-12-02Kuveyt, Kuveyt Kuveyt1-3Hazırlık maçı1
2004-02-18Tahran, İran Katar3-12006 FIFA Dünya Kupası elemeleri1
2004-03-31Vientiane, Laos Laos7-02
2004-06-17Tahran, İran Lübnan4-0WAAF Tournament3
2004-06-21Tahran, İran Suriye7-11
2004-06-25Tahran, İran Suriye4-11
2004-07-20Chongqing, Çin Tayland3-02004 AFC Asian Cup1
2004-08-06Pekin, Çin Bahreyn4-22
2004-09-08Amman, Ürdün Ürdün2-02006 FIFA Dünya Kupası elemeleri1
2004-11-17Tahran, İran Laos7-04
2004-12-18Tahran, İran Panama1-0Hazırlık maçı1
2005-02-02Tahran, İran Bosna-Hersek2-11
2005-08-17Yokohama, Japonya Japonya1-22006 FIFA Dünya Kupası elemeleri1
2005-08-24Tahran, İran Libya4-0Hazırlık maçı1
2005-11-13Tahran, İran Togo2-0LG Cup1
2006-02-22Tahran, İran Tayvan4-02007 AFC Asian Cup Qualification1
2006-03-01Tahran, İran Kosta Rika3-2Hazırlık maçı1

Başarılar

[değiştir | kaynağı değiştir]

Millî takım

[değiştir | kaynağı değiştir]
  • AFC Asya Kupası
    • Oynadığı maç ve gol sayısı: 1996 (Üçüncülük, 8 gol), 2000 (Çeyrek final, 3 gol), 2004 (Üçüncülük, 3 gol)

Kulüp

[değiştir | kaynağı değiştir]

Ayrıca Bakınız

[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça

[değiştir | kaynağı değiştir]
  1. ↑ "Али Даеи на vatan.org.ru". 29 Kasım 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Temmuz 2011.
  2. ↑ "Али Даеи на новости "Яндекс"". 25 Mart 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Temmuz 2011.
  3. ↑ "Азербайджанец на Евро-2008". 3 Ocak 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Temmuz 2011.
  4. ↑ "Cristiano Ronaldo sets world record, surpasses Iran's Ali Daei to become highest-ever international goalscorer". Hindustan Times (İngilizce). 2 Eylül 2021. 2 Eylül 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Eylül 2021.
  5. ↑ "Ali Daei in Guinness World Records 2014 as best goalscorer". IRNA. 17 Kasım 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Kasım 2019.
  6. ↑ "UNICEF appoints Daei GMCJ goodwill harbinger", IRNA, 1 Eylül 2001, 27 Temmuz 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi29 Haziran 2018 – Payvand News vasıtasıyla
  7. ↑ "FIFA Football Committee". fifa.com. 25 Haziran 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Temmuz 2007.
  8. ↑ "Arşivlenmiş kopya" حذف نام علی دایی از کمیته فوتبال فیفا (Farsça). fararu.com. 11 Nisan 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Haziran 2013.
  9. ↑ "The giants of the game". FIFA.com. 23 Ocak 2009. 9 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Haziran 2020.[ölü/kırık bağlantı]
  10. ↑ "Ali Daei in Guinness World Records 2014 as best goalscorer". IRNA. 3 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Kasım 2019.
  11. ↑ "FIFA Football Committee". fifa.com. 25 Haziran 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Temmuz 2007.
  12. ↑ حذف نام علی دایی از کمیته فوتبال فیفا (Farsça). fararu.com. 11 Nisan 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Haziran 2013.
  13. ↑ "Kewell, Hong, Daei among AFC's first Hall of Fame inductees". Reuters. 21 Kasım 2014. 1 Eylül 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi.
  14. ↑ "FIFA Football Comittee". fifa.com. 29 Mayıs 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Temmuz 2007.
  15. ↑ Camelia Entekhabifard (2007), "Fall 1997", Camelia: Save Yourself by Telling the Truth-A Memoir of Iran, George Murer tarafından çevrildi, Seven Stories Press, ISBN 9781609800246
  16. ↑ "Stars named for Mandela match". BBC Sport. 12 Temmuz 2007. 18 Ağustos 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Temmuz 2007.
  17. ↑ "Iranian hero with eye for goal", The Irish Times, 7 Kasım 2001, 29 Temmuz 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi18 Haziran 2018
  18. ↑ "Arşivlenmiş kopya" برای دایی دعا کنید/ ماشن او چپ کرد وبه بیمارستان رفت. Goal.com (Farsça). 17 Mart 2012. 2 Ağustos 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Mart 2012.
  19. ↑ "Iran great Daei hurt in car crash". Supersport.com. 19 Mart 2012. 29 Temmuz 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Mart 2012.
  20. ↑ Blatter, Sepp [@SeppBlatter] (19 Mart 2012). "Shocked to hear Iran great Ali Daei was injured in a car crash. I would like to send my best wishes for his recovery". Erişim tarihi: 8 Haziran 2022 – X vasıtasıyla.
  21. ↑ "واکنش رئیس فیفا به تصادف دایی:شوکه شدم سب بلاتر رئیس فیفا در صفحه تویترش نسبت به تصادف علی دایی واکنش نشان داد" [FIFA President's reaction to Uncle's accident: I was shockedi]. Goal.com (Farsça). 19 Mart 2012. 22 Mart 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Mart 2012.
  22. ↑ "سرقت خشن از علی دایی در زعفرانیه". همشهری آنلاین. 29 Ekim 2020. 21 Ekim 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Ekim 2022.
  23. ↑ "Daei attacked by thieves - PersianLeague.Com (Iran Football League)". www.persianleague.com. 21 Ekim 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mart 2021.
  24. ↑ "سارقان گردنبند علی دایی، اتفاقی بازداشت شدند". November 2020. 14 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi.
  25. ↑ "سارقان گردنبند علی دایی دستگیر شدند". November 2020. 21 Ekim 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi.
  26. ↑ "Arşivlenmiş kopya". 26 Ekim 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Ekim 2022.
  27. ↑ "İran, protestolara destek veren eski futbolcu Ali Daei'nin pasaportuna el koydu". turkish.aawsat.com. 26 Ekim 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Mart 2026.
  28. ↑ "Iran protests: Family of football legend Ali Daei stopped from leaving". BBC News. 26 Aralık 2022. 27 Aralık 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Aralık 2022.
  29. 1 2 "Iranian authorities taunt US, Israel, EU amid strikes and assassinations". Yahoo News (İngilizce). 22 Mart 2026. Erişim tarihi: 25 Mart 2026.

Dış bağlantılar

[değiştir | kaynağı değiştir]
"https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Ali_Dayi&oldid=37428936" sayfasından alınmıştır