Johkaskálžžut leat earenomáš áitatvuložat ja daid lea issoras váttis áicat. Liikká Luondduvuovddit Sápmi -prošeavtta oktavuođas nagodedje gávdnat ovtta beaivvi áigge guokte ođđa joga, gos leat johkaskálžžut.
Dát lea stuorra ođas, dadjá skálžodutki Aune Veersalu.
– Munnje gal áibbas stuorra ášši go dábálaččat ovtta prošeavtta áigge sáhttá gávdnat guokte muhto dál dat guokte joga gávdnojedje seamma beaivve. Dat gal lea stuorra ášši.
Sii eai muital almmolašvuhtii jogaid namaid.
Diibmá jo gávdne ođđa johkaskálžopopulašuvnna guovllus ja dalle dat lei áidna, mii lei dieđus Báhčaveaji čázádaga guovllus. Diimmá gávdnosa dihte sii máhtte leat gozuid alde ja čalmmástallat, go johte guovllus.
Luondduvuovddit Sápmi -prošeavtta koordináhtor Jarmo Pyykkö lohká, ahte sii árvaledje kártet maiddái luonddumehciin leahkki jogaid, jusmat gávdnojit johkaskálžžut.
– Dát lea pilohtta, mas moatti beaivvi áigge geahččat leatgo dáppe potentiálalaš čázádagat johkaskálžžuide, ja dál leat čájehan ahte nu lea, muitala Pyykkö.
Suomas sáhttet leat eanetge johkaskálžojogat
Jogas, mas diibmá gávdne johkaskálžžuid, leat badjelaš 700 johkaskálžžu. Dat johkaskálžžut maid dál gávdne, ledje viehka nuora.
Veersalu muitala, ahte johkaskálžojogain lea juoga buorre dáhpáhuvvan guoktelogi jagi dassái.
– Diekkár nuorra skálžžut leat ihtán viehka máŋgga johkii. Muhtun gaskka eai lean nuorra johkaskálžžut gostige, muitala Veersalu.
Dál ii leat diehtu man stuorra populašuvnnas dáid ođđa jogain lea sáhka. Dan čielggadeapmi gáibidivčče lasi dutkama.
– Báhčaveaji čázádat lea vehá funet dutkojuvvon. Dan gánniha dahkat dál, go leat gávdnan moadde joga, gos duođaige leat johkaskálžžut. Suomas sáhttet leat vel máŋga joga, gos leat johkaskálžžut, maid eai leat gávdnan. Dat livčče dehálaš gávdnat, ovdalgo olmmoš vuot iežas doaimmaiguin bilida dan nu, ahte doppe ii leat šat mihkkige, dadjala Veersalu.
Pyykkö sávvá, ahte dál álggašedje hahkat ruđa dutkanprošektii.
– Mii leat dál duođaštan, ahte lea dárbu viiddis dutkamii.
Johkaskálžžuid ráfáidahtte Suomas jagis 1955. Daidda guoskan lea gildojuvvon almmá spiehkastatlobi.
Lohpe- ja gohcindoaimmahaga mielde johkaskálžu lea šládja, mii dárbbašá erenomáš suodjaleami. Danin eiseválddit sáhttet ásahit ráfáidahttima ja viidásut ráddjehusaid skálžžu dehálamos eallinsajiide. Johkaskálžu sáhttá leat ággan maid Natura 2000-guovllu suodjalandoaimmaide.
