Mοντεσσοριανό σχολείο: όταν η μάθηση, γίνεται ελεύθερη επιλογή.

"Kούραση δεν έρχεται όταν το παιδί μόνο του διαλέγει τη δουλειά του, γιατί τη σταματάει πάλι μόνο του πριν την αισθανθεί."

Σήμερα είχα την τύχη να επισκεφτώ, στα πλαίσια της πρακτικής μου άσκησης, ένα Μοντεσσοριανό Σχολείο, το οποίο είναι επισήμως αναγνωρισμένο και είναι πλήρως προσανατολισμένο στις μοντεσσοριανές αρχές. Δεν είναι, δηλαδή, απλώς ένα τυπικό σχολείο που ακολουθεί τις αρχές ή δουλεύει με μοντεσσοριανό υλικό. Στο post αυτό θα γράψω, κυρίως τις εντυπώσεις μου και την προσωπική μου οπτική γωνία. 


Το Μοντεσσοριανό Σχολείο οργανώνεται γύρω από τις ηλικίες των 2,5 έως 12 ετών και εάν πρόκειται το παιδί να φοιτήσει εκεί, πρέπει να εγγραφεί από 2,5 έως 4 ετών. Δεν γίνονται δεκτά στο Δημοτικό παιδιά που προηγουμένως δεν έχουν φοιτήσει στο Νηπιαγωγείο της Σχολής και ο λόγος είναι ότι η διαπαιδαγώγηση που πραγματοποιείται εκεί, οφείλει να ξεκινήσει από την πιο μικρή ηλικία.  Στο Μοντεσσοριανό Σχολείο το Νηπιαγωγείο είναι πιο σημαντικό από το Δημοτικό.

(Κοριτσάκι που πλένει το πιάτο του μετά το δεκατιανό γεύμα. via)

"Η πιο σημαντική περίοδος στη ζωή του ανθρώπου είναι τα πέντε πρώτα χρόνια, γιατί τότε διαμορφώνεται η προσωπικότητά του και αναπτύσσεται σημαντικά ο πνευματικός του κόσμος."

Το σχολείο στηρίζεται σε κάποιες βασικές αρχές, τρεις εκ των οποίων είναι: 

1. Δεν υπάρχει η "καθ' έδρας διδασκαλία". (Ο εκπαιδευτικός δεν είναι ανώτερος από τα παιδιά, αλλά συνοδοιπόρος στην μαθησιακή διαδικασία. Δεν υπάρχει έδρα στην αίθουσα, δεν υπάρχει εξουσία, αυθεντία, τιμωρία και βαθμοί ή τεστ. Υπάρχει αξιολόγηση και κυρίως αυτο- αξιολόγηση. Υπάρχουν σχέσεις απόλυτου και αμοιβαίου σεβασμού, ενώ τα παιδιά, ήδη από τα 2,5 έτη τους μιλάνε στον ενικό. Υπάρχουν δύο εκπαιδευτικοί μέσα σε κάθε αίθουσα, συν τον ειδικό παιδαγωγό που παρακολουθεί τα παιδιά με ειδικές μαθησιακές ανάγκες, τα οποία συμβαδίζουν πλήρως με τα υπόλοιπα.)
2. Μεικτές ηλικίες. (Δεν υπάρχουν οι τυπικές τάξεις, αλλά η οργάνωση γίνεται με ηλικιακές ομάδες: 2,5-5 ετών / 5-6 ετών/ 7-8 ετών/ 9-10 ετών και 11-12 ετών.)
3. Η ελεύθερη επιλογή εργασίας. (Η μάθηση ακολουθεί τις κατευθυντήριες του Υπουργείου Παιδείας, όμως γίνεται με τη χρήση μοντεσσοριανού υλικού και τα παιδιά λειτουργούν μέχρι την ηλικία των 10 ετών χωρίς βιβλία. Στις δύο τελευταίες χρονιές μπαίνουν τα βιβλία, έτσι ώστε να εξοικειωθούν τα παιδιά με το σύστημα που θα αντιμετωπίσουν στο Γυμνάσιο. Το παιδί επιλέγει μόνο του με τι θα ασχοληθεί κάθε στιγμή, ανάλογα με το ενδιαφέρον του. Υπάρχει πλήρης αυτονομία και παράλληλη παρότρυνση από τους δασκάλους ως προς νέες δραστηριότητες. Αυτό διδάσκεται από τα 2,5 έτη. Επίσης, δεν υπάρχει εργασία για το σπίτι σχεδόν καθόλου μέχρι τα 10 έτη. Τα παιδιά όμως, από ότι μας ενημέρωσαν, συχνά ζητάνε μόνα τους να δουλέψουν στο σπίτι, και έτσι τους δίνεται εργασία, με την προϋπόθεση όμως να δουλέψουν μόνα τους. Δουλεύουν ό,τι τους κρατάει το ενδιαφέρον και για όσο και όσες φορές θέλουν. Το σχολείο σέβεται την ατομικότητα του κάθε παιδιού και κατά συνέπεια η αγωγή είναι βασισμένη στον προσωπικό ρυθμό του παιδιού. Τα παιδιά όμως συμμετέχουν και σε ομαδικές εργασίες. Oι κυρίως τομείς που δουλεύονται καθημερινά είναι η καθημερινή ζωή, ο πολιτισμός, οι φυσικές επιστήμες, η γλώσσα και τα μαθηματικά. Κάνουν όμως και γυμναστική, μουσική και πληροφορική, κανονικά. Ασχολούνται με πολλά και διαφορετικά υλικά, όπως ξυλομπογιές, κατασκευές, τσόχινα υφάσματα, ψεύτικα φρούτα) 

(via)

Στο σχολείο επικρατεί κλίμα αποδοχής και ψυχικής ηρεμίας, ώστε να μπορέσουν τα παιδιά να αναπτύξουν τον ψυχικό και πνευματικό τους κόσμο. Ο χώρος και το περιβάλλον είναι απόλυτα διαμορφωμένος στα μέτρα των παιδιών, (όλα τα έπιπλα στις διαστάσεις της ηλικίας τους, ακόμα και το χερούλι στην πόρτα και ο νεροχύτης σε κάθε τάξη) και οι πόρτες είναι ανοιχτές. Το παιδί μπορεί να φύγει και να\ ξαναμπεί στην τάξη όσες φορές θέλει, χωρίς να το πει σε κανέναν. Δεν υπάρχει κουδούνι. Τα παιδιά μιλάνε μεταξύ τους χαμηλόφωνα και δεν υπάρχει αυτή η ένταση, αυτή η καταπίεση. Δεν υπάρχει επιβολή για την ησυχία, διότι δεν υπάρχει λόγος. Υπάρχει χαλί σε κάθε τάξη όπου τα παιδιά κάθονται και δουλεύουν ομαδικά ή ατομικά, προχωρώντας από το συγκεκριμένο, στις πιο αφηρημένες έννοιες. Το σχολείο είναι εργαστήριο, και όχι αίθουσα διάλεξης. Είναι εντυπωσιακή η σημασία που δίνεται στην καθημερινή ζωή. Σήμερα είδα παιδάκια 3 ετών να στρώνουν τραπεζάκια, να τοποθετούν πιατάκια και να πλένουν πιρούνια σε μικρούς νεροχύτες φορώντας ποδίτσα.

(Παιδιά την ώρα του φαγητού εξυπηρετούνται μόνα τους via)

Η αγωγή, σύμφωνα με τη Μαρία Μοντεσσόρι διαμορφώνεται ανάλογα με τη δράση του ενηλίκου και την αντίδραση των παιδιών. Κατά συνέπεια, στη μοντεσσοριανή εκπαίδευση αποφεύγουμε τα βασικά λάθη αγωγής που προέρχονται από τη δράση των γονέων και πυροδοτούν την αντίδραση των παιδιών:

Γονέας (δράση) -Παιδί (αντίδραση)

Τάισμα - Άμβλυνση όρεξης

Αντικατάσταση- Ανικανότητα

Απαιτήσεις- Αρνητικότητα

Διαταγές- Ανυπακοή

Γελοιοποίηση- Μειονεκτικότητα

Σύγκριση- Ζήλια

Εξαπάτηση- Αντι-πνευματικότητα

Περιφρόνηση- Αντι-κοινωνικότητα

Τιμωρία- Εκδίκηση

Ξύλο- Επιθετικότητα

Νεύρα- Ανασφάλεια

Θυμός- Φόβος

Επιβολή- Τεμπελιά

Kατάκριση- Αποφυγή προσπάθειας

Απόρριψη- Απαισιοδοξία

Εγκατάλειψη- Φυγή προς αναρχία

"Το παιδί πρέπει να χαίρεται τη ζωή και την προσφορά του μέσα στο σπίτι του."

Το Μοντεσσοριανό σχολείο έχει δεχτεί κριτικές, κυρίως λόγω της παραποίησης που υφίσταται και της διαστρέβλωσης στην ουσία του, όταν εφαρμόζεται αποσπασματικά. Είναι μια διαφορετική προσέγγιση στη γνώση και οι γονείς που την επιλέγουν θα πρέπει, νομίζω, να είναι απολύτως σίγουροι για το ότι θα μπορέσουν να ακολουθήσουν τη συγκεκριμένη φιλοσοφία και να τη στηρίζουν και στο σπίτι για τα 8 χρόνια που το παιδί θα φοιτά. Θα πρέπει να συμβαδίζουν και εκείνοι με τις αρχές, διαφορετικά δεν έχει νόημα. Δεν μπορεί στο σχολείο να μαθαίνουμε τον απόλυτο σεβασμό και στο σπίτι να προσβάλλουμε ή να ασκούμε σωματική/λεκτική/συναισθηματική βία στο 4 χρονο παιδί "για το καλό του".

Προσωπικά, έφυγα με φοβερή θετική ενέργεια, ενθουσιασμένη και με ανοιχτό μυαλό. Είδα την προσέγγιση της γνώσης μέσα από το ενδιαφέρον και τη χαρά, είδα την προτεραιότητα στην ψυχική ηρεμία του παιδιού, την ελευθερία, την αυτονομία. Μα, μπορεί ένα παιδί 3 ετών να στρώσει ένα τραπέζι και να αυτο-εξυπηρετηθεί; Να φάει μόνο του; Να ξαναβάλει τα πιατάκια στη θέση τους; 

Κι όμως, εάν δεν τρέχουμε από πίσω του με το κουτάλι και τη σαλιάρα, και του δείξουμε πως να το κάνει, μπορεί.


Να κλείσω υπενθυμίζοντας ότι κανένα εκπαιδευτικό σύστημα δεν είναι πανάκεια. Όλα τα συστήματα έχουν τα προτερήματα και τις αδυναμίες τους. Το ίδιο και το μοντεσσοριανό, όπως για παράδειγμα το ότι αποτελεί ένα κλειστό περιβάλλον, με λίγα παιδιά και με ένα τρόπο μάθησης που ναι μεν, τους δίνει τις κατάλληλες υποδομές για να γίνουν κριτικά σκεπτόμενα άτομα, δεν τα "προειδοποιεί" όμως ίσως, αρκετά πειστικά για την ανταγωνιστική κοινωνία που θα αντιμετωπίσουν στο μέλλον, ούτε τονίζει στο βαθμό που θα έπρεπε την δυναμική και την αξία της ομαδικής συνεργασίας. Αυτό βέβαια είναι η προσωπική μου οπτική. Το κάθε παιδί και ο κάθε γονέας κρίνουν διαφορετικά.

Ημερολόγιο διδασκαλίας: Τα δύο άκρα

Πέρυσι, ξεκίνησα να γράφω για τις εμπειρίες μου από τις πρακτικές ασκήσεις που κάνω ως φοιτήτρια. Φέτος, η υπο-ενότητα αυτή θα εμπλουτιστεί, καθώς σε εβδομαδιαία, πλέον, βάση θα έχω καινούργιες εμπειρίες, σχόλια, εντυπώσεις και εικόνες να μοιραστώ μαζί σας. 

Μέχρι στιγμής, έχω παρακολουθήσει διδασκαλίες σε μια Α' και σε μια Δ' τάξη, σε ένα δημόσιο σχολείο του κέντρου της Αθήνας. Και οι δύο τάξεις περιείχαν μια περίπτωση παιδιού με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες. H λογική της παρακολούθησης και όχι της αυτόνομης διδασκαλίας, αρχικά, στο επίπεδο που είμαστε οι φοιτητές, αποσκοπεί στο να μπορέσουμε να παρατηρήσουμε χρήσιμα και εσφαλμένα, σωστά και λάθη και να έχουμε το χρόνο να κάνουμε την αυτοκριτική μας. Όταν ένας φοιτητής περνάει κατευθείαν από τα έδρανα του πανεπιστημίου, στην πρακτική της σχολικής αίθουσας, όσο δημιουργικός, προοδευτικός και καινοτόμος και αν είναι, είναι δύσκολο να ξεφύγει από το πρότυπο του δικού του δασκάλου, το οποίο έχει ενστερνιστεί και που όπως όλοι γνωρίζουμε δεν θα ήταν και το πλέον προοδευτικό. Οι θεωρίες είναι πολύ όμορφες, αλλά μπροστά στην πίεση, οι καινούργιοι εκπαιδευτικοί γίνονται αποδεδειγμένα, μερικές φορές, πιο συντηρητικοί και από τους εν αποστρατεία.

Το ένα άκρο:

Η πρώτη διδασκαλία ήταν σε μια Α' τάξη. Η συνάδελφος ήταν κοντά στην ηλικία μας, γεμάτη ενέργεια, όρεξη και εφαρμόσιμες ιδέες δημιουργικότητας. Μας υποδέχτηκε και μίλησε για εμάς στα παιδιά, ενώ μας προέτρεψε να τη ρωτήσουμε ό,τι απορία έχουμε και να συμμετέχουμε, εάν το επιθυμούμε. Τα 13 παιδιά κάθονταν σε μια πολύ έξυπνη και λειτουργική διάταξη παραλληλόγραμμου που κοιτάει στον πίνακα. Η δασκάλα κινείται συνεχώς γύρω γύρω και στη μέση, ενώ η έδρα είναι στην άκρη, κατέχει σχεδόν, διακοσμητικό ρόλο. Το πρώτο δίωρο της γλώσσας: Αρχικά, η ορθογραφία.

Η δασκάλα υπαγορεύει με δυνατή φωνή και σταθερή χροιά, δίνοντας έμφαση στα γράμματα που πρέπει να προσέξουν. Καθώς τα παιδιά γράφουν, τα πλησιάζει ένα-ένα και επιβλέπει τη δουλειά τους. Όταν βλέπει κάποιο λάθος, τους υποδεικνύει χαμηλόφωνα να το κοιτάξουν πάλι. Όποιο παιδάκι τελειώνει, βγάζει την πλαστελίνη και γράφει μια λέξη που του υπαγορεύει η δασκάλα. Εναλλακτικά, σηκώνεται στον μαγνητικό πίνακα με τα γράμματα και κάνει το ίδιο. Στη δραστηριότητα αυτή συμμετέχει και το παιδί με τις ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες και λαμβάνει επιβράβευση, ενέργεια πολύ σημαντική, ιδιαίτερα, για τέτοιες περιπτώσεις. Αφού τελειώσει η ορθογραφία, τα παιδιά με κλειστά βιβλία ακούν μια ιστορία από βιβλίο που η δασκάλα έχει αγοράσει, σχετικά με τις περιπέτειες του Ξεφτέρη στο Αλφαβητοχώρι. Η διδασκαλία αφορούσε το γράμμα όμικρον. Αφού είπαν δικά τους παραδείγματα σχετικά με το γράμμα και το έκαναν συσχέτιση με τα Μαθηματικά (το γράμμα 8) και την Ιστορία (το "Όχι"), ξεκίνησαν τις ασκήσεις του βιβλίου. Όποιο παιδί τελείωνε, σηκωνόταν και πήγαινε στο τραπέζι με τα περιοδικά για να βρει και να κόψει το γράμμα όμικρον. Στη συνέχεια θα κολλούσε ό,τι είχε βρει σε ένα σχετικό κολλάζ. Παράλληλα, όποιος το τελείωνε αυτό μπορούσε να πάει στη γωνιά του παραμυθιού, να παίξει κάποιο επιτραπέζιο ή να βάλει μια μάσκα και να αναγνωρίσει τα γράμματα στις ανάγλυφες καρτέλες. (Αυτή η τεχνική, του να αποσυμφορήσεις την τάξη από τα παιδιά που έχουν τελειώσει πρώτα, και μην έχοντας τι να κάνουν, αρχίζουν να βαριούνται και να πειράζουν ή να είναι ανήσυχα, είναι πανέξυπνη και πολύ επιτυχημένη κατά τη γνώμη μου.) Στο τελευταίο πεντάλεπτο τα παιδιά άκουσαν μουσική και τραγούδησαν. Η δασκάλα ήρθε και μας μίλησε 2-3 φορές εξηγώντας την ειδική περίπτωση του παιδιού και μας προέτρεψε εάν θέλουμε να τη ρωτήσουμε κάτι, να το κάνουμε.

Το άλλο άκρο:

Διδασκαλία σε Δ' τάξη. Η δασκάλα, αφού μας είπε που να καθίσουμε, ξεκίνησε το μάθημα. Δεν μας σύστησε, ούτε καν αφιέρωσε 30 δεύτερα για να μας μιλήσει. Η τάξη πιο μεγάλη, με 21 παιδιά και μια περίπτωση παιδιού με πολύ σοβαρότερη μορφή μαθησιακής διαταραχής από την προηγούμενη, καθώς και με αυτιστικές τάσεις. (Εάν αναρωτιέστε γιατί το παιδί αυτό βρισκόταν εκεί, η απάντηση είναι αδιάφοροι γονείς που φοβούμενοι τον κοινωνικό αποκλεισμό, δεν είχαν πάει καν το παιδί για επίσημη διάγνωση.) Η διάταξη της τάξης είναι η παραδοσιακή, αυτή με τις σειρές θρανίων. Μπροστά η έδρα, πίσω ο πίνακας. Η δασκάλα στέκεται μπροστά στο αριστερό μισό της έδρας και χωρίς υπερβολή, παρέμεινε εκεί το 96% του δίωρου. Ακίνητη και αγέλαστη. Η τάξη είναι άχρωμη και άδεια. Πιο άδεια δεν γίνεται. Αρχικά, ορθογραφία. Ξερή υπαγόρευση, μάζεμα τετραδίων. Μετά τετράδιο εργασιών. Το μάθημα γίνεται με την καλή μαθήτρια του μπροστινού θρανίου και με τη δεξιά πτέρυγα. Όλοι οι υπόλοιποι, δεν συμμετέχουν και εκείνη ούτε καν ενδιαφέρεται να κουνηθεί από την έδρα, να περπατήσει ανάμεσα στα παιδιά, να έρθει σε επαφή μαζί τους, να επικοινωνήσει. Τίποτα. Συνεσταλμένη, κοιτούσε πλαγίως το παιδί με μαθησιακές δυσκολίες να κουνάει το θρανίο και να βγάζει άναρθρες κραυγές και στραβομουτσούνιαζε. Που και που, πήγαινε στο θρανίο του, το έβαζε να καθίσει σωστά και του έγραφε εκείνη τις σωστές απαντήσεις. Τα παιδιά, το ένα μετά το άλλο, ζητούν να πάνε τουαλέτα και γυρνάνε μετά από 10 λεπτά. Το μάθημα άχαρο. Καμία συμμετοχή από τα παιδιά, τα οποία μετά το πρώτο μισάωρο νύστας, άρχισαν να μιλάνε, να πειράζονται, να ανταλλάσσουν αυτοκόλλητα και να ζωγραφίζουν. Από την έδρα της ακίνητη, φωνάζει να κάνουν ησυχία και τα απειλεί ότι θα χάσουν τη γυμναστική εάν ακουστεί στο 0,1 κιχ και δεν σταματήσουν. Κάνει ερωτήσεις και απαντάει μόνη της, πριν τα παιδιά προλάβουν να πουν κάτι, επειδή προφανώς βαριέται(;). Καμία επιβράβευση, καμιά ενθάρρυνση, κανένα ενδιαφέρον. Στο τέλος του δίωρου, στην τάξη υπήρχε το απόλυτο χάος και αυτή κολλημένη στην έδρα τυλιγόταν με το μπουφάν της και ζητούσε να έρχεται ένα- ένα το παιδί να βλέπει το τετράδιο του.

Το παιδί με μαθησιακές δυσκολίες, σε ένα τέτοιο περιβάλλον χάους, προφανώς άρχισε να αποσυντονίζεται στο τέλος και να εκδηλώνει επιθετικότητα και άγχος, συμπεριφορά πολύ αναμενόμενη σε τέτοιες περιπτώσεις. Όταν άρχισε να είναι υπερκινητικό, γυρνάει και του φωνάζει από την έδρα -προφανώς- : " Άσε τα αφρικάνικα τραγούδια εσύ!". Όταν στο τέλος της ώρας τη ρωτήσαμε τι διάγνωση είχε το παιδί, δεν ήξερε. Η απάντηση της ήταν: "Κάποια μορφή...."

Δεν έχω τίποτα προσωπικό με τη συνάδελφο. Μπορεί να ήταν κακιά μέρα, να είχε πολλά στο κεφάλι της, να μην είχε όρεξη για προσωπικούς λόγους, Ούτε θα την χαρακτηρίσω καλή ή κακή από μια φορά που την είδα. Οφείλουμε να αντιμετωπίζουμε με συμπάθεια τους συναδέλφους και να μαθαίνουμε από τα λάθη τους. Η περιγραφή και τα σχόλια ήταν δικά μου και υποκειμενικά.

Ας κλείσω μόνο με το σχόλιο ενός κοριτσιού, όταν άλλαξε η δασκάλα και μπήκε μια άλλη, για άλλο μάθημα ειδικότητας. Γυρνάει και μας λέει : "Τώρα θα δείτε μάθημα".

Λες και τα παιδιά έχουν ανάγκη εμάς να κρίνουμε. Τα συμπεράσματα δικά σας.

Brandt Strasse και Ιπποκράτους γωνία

06:59. Πρωί. Ανοίγω τα μάτια μου και γυρίζω το κεφάλι δεξιά. Κοιτάζω από το παράθυρο... Στη γωνία του παραθύρου φαίνεται η λεπτομέρεια από τον τρούλο του Αγίου Μιχαήλ. Είναι μαύρος και επιβλητικός. Πολύ όμορφος. Ο ουρανός προσπαθεί να αποβάλλει το μαύρο της νύχτας ρίχνοντας ψυχρές, βαθύ μπλε φωτοσκιάσεις. Εάν είχε ήχο το ξημέρωμα, θα ήταν αυτό το βουητό του νερού που βράζει σκέτο στην κατσαρόλα. Είναι ζεστά εδώ. 

Νταν.Νταν.Νταν. Το καμπαναριό του Αγίου Μιχαήλ ξυπνάει την πόλη. Πόσο επιβλητικό ακούγεται και πόσο διαφορετικό από το μπιπ μπιπ. 7:00. 

Σηκώνομαι και πατάω στο ξύλινο πάτωμα. Χμ, περίμενα να κάνει περισσότερο κρύο. Στέκομαι μπροστά στο παράθυρο. Χαζεύω τα σπίτια και σκέφτομαι τους ανθρώπους. Άλλος τώρα θα ξυπνάει, άλλος θα έχει φύγει ήδη για δουλεία, άλλος θα βουτάει ένα μεγάλο μπισκότο στον καφέ του διαβάζοντας τα νέα από κάποιο ειδησεογραφικό site. Πολιτικοί διαπληκτισμοί, ληστεία σε σπίτι ηλικιωμένου.

Υπέροχη αυτή η ησυχία του πρωινού. Ανοίγω το παράθυρο. Ευθύς, παγωμένος αέρας έρχεται στο πρόσωπο μου και κατεβαίνει μέχρι τους πνεύμονες. Δεν κρυώνω. Απλώς αναπνέω και ξυπνάω. Ακούω την πρώτη μηχανή αυτοκινήτου να ξεκινάει. Επανέρχομαι στην πραγματικότητα. 7:10.

Ντύνομαι βιαστικά και φεύγω. Κατεβαίνω στο μετρό. Πολλοί άνθρωποι βιαστικοί, σκυφτοί, αλλά μόνοι τους ή με ακουστικά. Ή με ένα βιβλίο. Στο σταθμό κατεβαίνω τις σκάλες που είναι πολύ βρώμικες και μαύρες. Διπλά σε αυτές υπάρχουν μικρά πόστα με κρουασάν, bretzel, κουλούρια και σφολιάτες. Παίρνω κι εγώ ένα. Το μετρό είναι παλιό και ολούθε αναδύεται ένα μείγμα κρουασανίλας και λαδιού μηχανής. Μπαίνω στο τρένο και χαζεύω την πόλη από το παράθυρο να ξυπνάει. 

Ανάμνηση. Μάρτιος του 2007, Αμβούργο, Γερμανία. 
                                                                  
                                                            ~

Αρχές της Ιπποκράτους υπάρχει ένας τεράστιος σωρός με σκουπίδια. Στη μέση είναι καμένος και πάνω έχουν κάτσει περιστέρια, παχύσαρκα και λαίμαργα, και τρώνε τα ξεροψημένα σκουπίδια. Βρώμα. Βρώμα. Παραπάνω, άλλο σκουπιδοβουνό, παρακάτω, άλλο. Ξεχειλισμένοι κάδοι. Βρώμα. Άνθρωποι πάνε πάνω κάτω, όχι βιαστικοί. Αλαφιασμένοι, αγχωμένοι. Τους ενοχλεί ακόμη και η παρουσία σου στο πεζοδρόμιο. Οι πρωτοετείς σήμερα ξεκινάνε το λαμπρό οδοιπορικό τους στο ελληνικό πανεπιστήμιο. Ευτυχώς, κάνει κρύο και ευτυχώς, δεν βρέχει. Ένας παππούς επιτίθεται σε σαστισμένους, κουστουμαρισμένους τραπεζίτες και τους λέει για "τα λεφτά που έφαγαν". Κάποιος με καθετήρα κάθεται στην Πανεπιστημίου με μια τεράστια ταμπέλα "ΠΕΙΝΑΩ". Κάποιος 20 μέτρα πιο πέρα, μέρα μεσημέρι, πετάει μια ματωμένη σύριγγα στην αυλή του Πανεπιστημίου. Άνθρωποι κατσουφιασμένοι, σκεφτικοί, συζητήσεις για προβλήματα. Απεργίες, απεργίες, υπολειτουργία των πάντων. Εάν για κάτι είμαι ανακουφισμένη, και όλοι όσοι είναι στη θέση μου φαντάζομαι, είναι ότι έχω ζήσει στο κέντρο της Αθήνας. Το μέρος με τον χαμηλότερο δείκτη ποιότητας ζωής που έχω βρεθεί μέχρι στιγμής στη ζωή μου. Δεν μιλάμε για υποβαθμισμένα προάστια, δεν μιλάμε για γκέτο, για γκρι ζώνες, για επικίνδυνες περιοχές. Μιλάμε για το κέντρο ευρωπαϊκής πρωτεύουσας. Για την καρδιά της πόλης.

Το ξέρω ότι αλλού είναι πολύ, μα πάρα πολύ χειρότερα. Αλλά συγκριτικά με το τι θα μπορούσαμε να έχουμε, και το τι έχουμε τώρα, θα μου επιτρέψετε να μου συγχωρεθεί η γκρίνια. Να περπατάς και να φοβάσαι ανά ένα λεπτό μη σε κλέψουν, ενίοτε να σε κλέβουν κιόλας, να ζεις σε μια πόλη που δεν νιώθεις καμία αρχή να κινείται. Μόνο μια αναρχία και μια κακοδαιμονία, χωρίς οργάνωση, χωρίς μέριμνα. 

Πραγματικότητα, Οκτώβριος 2011, Αθήνα. 

Επιστροφή στο Midnight in Paris

Το Midnight in Paris  ήταν μάλλον, θα έλεγα, η αφορμή για να γράψω πάνω σε κάτι που σκεφτόμουν παρατηρώντας τριγύρω εδώ και καιρό. Την επιστροφή στο ρετρό, το παλιό, το φθαρμένο που μοιάζει μελαγχολικά και ρομαντικά ποιοτικό. Στο vintage. Η Lady Gaga κάνει ντουέτο με τον Tony Bennett, τα περιοδικά μόδας και τα μαγαζιά είναι γεμάτα ρετρό ενδυματολογικές επιλογές, πολλές ταινίες γυρνάνε πίσω, στο '50, στο '20, η φωτογραφία στο ασπρόμαυρο και το σέπια είναι πιο καλλιτεχνική και μας αρέσει πιο πολύ (μήπως γιατί κρύβει τις ατέλειες; χμ...). Από τα ηχεία των ψαγμένων καφέ ακούγεται τζαζ, τα σύγχρονα διαμερίσματα έχουν ταπετσαρίες με κεντητά λουλούδια και στα H&M πουλάνε ένα σακάκι με το σχέδιο του φορέματος που φορούσε η μαμά μου στη βάφτισή μου, 20 χρόνια πριν.

Το παλιό, το περασμένο, το φθαρμένο είναι πλέον πολύ γοητευτικό. Ξεθαμμένα από το χρονοντούλαπο της ιστορίας, που πέθανε μαζί με το millenium, το ρετρό, οι μουσικές, τα βιβλία, οι ιστορίες και το στυλ επανέρχονται με την αίγλη του δοκιμασμένου και του ασφαλούς κύρους. Παλιά οι φοιτητές άφηναν μαλλιά και μούσια. Σήμερα φοράνε γυαλιά δεκαετίας του '40 και γράφουν σε σημειωματάρια με δερμάτινη επένδυση. Hypster; Οκ, μπορεί. Και δεν είμαι καθόλου αντίθετη με αυτό. Ίσα, ίσα.

Απλώς σκεφτόμουν την κοινωνική δυναμική και την ψυχολογία που πιθανώς να κρύβεται πίσω από αυτό. Σε εποχές μη ευημερίας, δυσκολιών και αβέβαιου μέλλοντος οι κοινωνίες τείνουν να κλείνουν, να γίνονται πιο συντηρητικές στις δομές τους, να γυρνάνε στα δοκιμασμένα μοτίβα που καθρεφτίζουν την καλύτερη αισθητική και τις περισσότερο ευνοϊκές συνθήκες μιας άλλης εποχής. Και αυτό έχει να κάνει, κυρίως, με τον τρόπο ζωής πέρα από την τεχνολογία. Σχετίζεται με την τέχνη και την ποιότητα, έτσι όπως εκφράζεται μέσα από κάτι που μοιάζει πιο... χειροποίητο, πιο ήρεμο, πιο ανθρώπινο, πιο νοσταλγικό. Σε αντίθεση με το γρήγορο, με το πλαστικό, με το θορυβώδες, με κάτι που θυμίζει την αβέβαιη εξέλιξη. 

O Woody Allen γυρίζει και αυτός πίσω. Κάτι που, συνήθως, δε συνήθιζε στις ταινίες του. Όμως γυρίζει, αφήνοντας, κατά τη γνώμη μου, ένα πολύ σημαντικό μήνυμα: Ότι δεν έχει σημασία σε ποια εποχή ζεις. Πάντα θα αναπολείς και θα εξιδανικεύεις το νοσταλγικό παρελθόν. Η πρόκληση είναι να ανακαλύψεις ένα κομμάτι του εαυτού σου, καθώς ψάχνεις προς τα πίσω, και να πάρεις αποφάσεις για το τώρα και για το μπροστά. Η ανθρώπινη φύση θα είναι πάντα ανικανοποίητη. Όσο πιο γρήγορα το συνειδητοποιήσουμε, τόσο πιο εύκολα θα μείνουμε ήρεμα τοποθετημένοι στο παρόν. 

Για σένα, που θα λέγεσαι Δάσκαλος

Δεν γνωρίζω το λόγο για τον οποίο σου απευθύνεται το κείμενο αυτό.

Μπορεί να επέλεξες ή να νομίζεις ότι επέλεξες να σου απευθύνεται. Μπορεί να έτυχε. Μπορεί όμως και να το ήθελες πραγματικά. 

Μπορεί να βρίσκεσαι εδώ, γιατί κάποιοι σου είπαν ότι θα βρεις αμέσως και εύκολα δουλειά. Ότι θα γίνεις υπάλληλος του κράτους, ότι θα διοριστείς. Ότι θα ακολουθείς Curricula και "εναλλακτικές μεθόδους διδασκαλίας". Ότι θα δουλεύεις "λίγο". Μπορεί να βρίσκεσαι εδώ, γιατί δεν σε φιλοξένησαν τα έδρανα της Νομικής που τόσο ήθελες (;).

Αν είχες τη δική μου ατυχία, θα είδες αρκετές αποθαρρυντικές - ξινισμένες φάτσες στην αναγγελία του επαγγέλματός σου. Δασκαλίτσα. Γιατί όχι δικηγόρος; Γιατί όχι γιατρός; Γιατί δεν έκανες περήφανο και καμαρωτό το οικογενειακό πρωτοσέλιδο;

Βρέθηκα στην Πορτογαλία (πιο συνεπής σε θέματα παιδείας σε θεωρητικό επίπεδο υποτίθεται) για να ακούσω ότι δάσκαλοι πάνε στην πλειοψηφία τους, όσοι δεν περνάνε πουθενά αλλού. 

Τι είδους κοινωνία είναι άραγε αυτή που αφήνει τα παιδιά της, το μέλλον τους και τη θεμελίωση της προσωπικότητάς τους στα χέρια ανθρώπων που απλώς τυχαίνει να βρίσκονται στη θέση του δασκάλου; Που αναρωτιούνται για την ύπαρξη της λέξης "επιστήμη" δίπλα από τη λέξη "παιδαγωγική". Που είναι απλώς εργαζόμενοι, δημόσιοι υπάλληλοι, όπως τόσους άλλους. 

Ναι λοιπόν, θα είσαι Δάσκαλος. Και δεν θα έχεις να κάνεις με χαρτιά, αλλά με παιδιά. Με ψυχές, καθαρές, άγραφες, έτοιμες να ρουφήξουν ό,τι ΕΣΥ θα τους μεταδώσεις συνειδητά ή ασυνείδητα. 

Με Δέλτα κεφαλαίο. Το τέταρτο γράμμα που θα διδάξεις τη μέρα που θα μπεις στην Πρώτη Δημοτικού.

Τη μέρα που 25 -τουλάχιστον- ζευγάρια μάτια θα πέσουν διαπεραστικά πάνω σου με απορία, αγωνία και περιέργεια μόλις σταθείς στην πόρτα. Νιώθεις κάπως γονέας, κι ας μην είσαι ακόμη. Νιώθεις την ευθύνη.
Ναι, θα έχεις την ευλογία να το ζήσεις αυτό.
Να έχεις 25 παιδιά για ένα χρόνο.  Να τα βλέπεις να μεγαλώνουν, να εξελίσσονται, να δένονται, να μαθαίνουν και να καταλαβαίνουν πιο πολλά από όσα εσύ νομίζεις ή όσα θα μπορέσεις ποτέ να καταλάβεις. 


Ό,τι κι αν γίνεται γύρω σου, πρέπει να είσαι εκεί. 45 λεπτά μια θεατρική παράσταση του καλύτερου σου εαυτού. Και τα ξεχνάς όλα. 
Θα είσαι εκεί. 

Για να δίνεις πρώτα αγάπη και δικαιοσύνη.
Μετά, γνώση.


Και κάπως έτσι, θα βλέπεις τους χαρακτήρες να διαπλάθονται. 


Μέσα στη μαυρίλα των καιρών, ας είναι αυτή η πιο αισιόδοξη νότα του κάθε πρωινού που ξυπνάς.

Η ζωή της άλλης

Και ξαφνικά, συνειδητοποιείς ότι η συμμαθήτρια σου από το Δημοτικό, (ναι, εκείνη με την οποία έκανες σχήματα με τα φλούδια των μανταρινιών και μετά τα κολλούσατε σ' ένα τετράδιο, αλλά μούχλιαζαν) σπουδάζει και κάνει εκπληκτικές φωτογραφήσεις τέχνης και μόδας στο Παρίσι. Είχες να ακούσεις νέα της 10 χρόνια. Μετράει τα ίδια καλοκαίρια με εσένα. Κοιτάς τη δουλεία της και μια έκρηξη δημιουργικότητας σε καταλαμβάνει. Συγκινείσαι από τον πυρετό της δουλείας της. Συγκρίνεις αναπόφευκτα.

Συγκρίνεις ζωές και στιγμές.

Κάποτε ξυπνούσατε την ίδια ώρα και βαριόσασταν μαζί στο Γλώσσα-Γλώσσα- Μαθηματικά. Ναι, στο ίδιο αυτό Δημοτικό με τις σπασμένες βρύσες.
Σήμερα εκείνη ξυπνάει αλλιώς, αλλού, με άλλες σκέψεις. Αλλάζει φακούς στο τρεις φορές καλύτερο μοντέλο της SLR που εσύ παλεύεις να πάρεις και αγχώνεται δημιουργικά με τα σχέδια που πρέπει να παραδώσει.
Εσύ ξυπνάς και νιώθεις "αγανακτισμένη". Για να μην σταματήσεις να παλεύεις, πρέπει να μην ακούς πολύ τι γίνεται γύρω.
Εκείνη  θέλει να ακούει για να πάρει έμπνευση.
Έχετε φύγει και οι δύο από το μικρό Δημοτικό και την πόλη που το φιλοξενεί.
Εσύ Αθήνα, εκείνη Παρίσι.
Εσύ ακολουθείς το όνειρο εμμέσως πλην σαφώς, εκείνη σαφέστατα.
Και για τις δύο δεν είναι εύκολο, όμως για διαφορετικούς λόγους.

Απλώς αναρωτιέμαι:

Πόσοι από εμάς, που μετράμε τα ίδια καλοκαίρια, επιδιώκουμε τη ζωή που θέλουμε; Πόσοι από εμάς έχουν το θάρρος και τη δύναμη να κλείσουν τα αφτιά στις Σειρήνες και να κάνουν ότι τους εμπνέει, ότι κι αν είναι αυτό, ακόμα και αν δεν είναι εύκολο στην αρχή;

Δεν ξέρω αν χρειάζεται αγανάκτηση. Νομίζω χρειάζεται δύναμη και θράσος.

Ο προσωπικός μας καθρέφτης

Γενικότερα, απεχθάνομαι τις φωνές και τους διαπληκτισμούς, απ' ότι φαίνεται όμως, οι γείτονές μου τους λατρεύουν. (Απεναντινέ, φίλταντε γείτονα που βάζεις εδώ και 2 εβδομάδες κάθε μέρα ABBA στις 5μμ, να γιατί έχεις νεύρα.) Στο διπλανό από εμένα διαμέρισμα λοιπόν, έρχεται κάθε Σαββατοκύριακο ένα αγοράκι και επισκέπτεται τη γιαγιά του. Το αγοράκι αυτό όμως, κίνησε το ενδιαφέρον μου, αφού δεν μιλάει, αλλά... ουρλιάζει. Ακόμα και όταν μιλάει για απλά θέματα, φωνάζει λες και τσακώνεται, είναι οξύθυμο και πολύ επιθετικό. Λέω στην αρχή, εντάξει, θα έτυχε σήμερα.

Φευ, δύο χρόνια τώρα το αγοράκι χειροτερεύει και πάει. Εκ των υστέρων βέβαια, συνειδητοποίησα και το γιατί και το γιατί αυτό αναφέρεται στο περιβάλλον του (φυσικά). Το περιβάλλον του μπορεί να μην ουρλιάζει σε κάθε λέξη, αλλά ουρλιάζει και τσακώνεται άσχημα και συχνά, μπροστά στο παιδί (απαράδεκτο) , ενώ απέναντι του έχει μια παντελώς ασταθή συμπεριφορά. Έχω ξαναμιλήσει για τη σταθερότητα εδώ και έχω τονίσει πόσο σημαντική είναι για την ανθρώπινη ψυχολογία και ειδικότερα του παιδιού. Είναι απίστευτο! Όταν θέλουν να το καλοπιάσουν του μιλάνε γλυκά και το επόμενο δευτερόλεπτο (χωρίς υπερβολή) του φωνάζουν, λες και είναι κι εγώ δεν ξέρω τι. Το παιδί λοιπόν, σταδιακά έχει υιοθετήσει αυτή τη συμπεριφορά και έχει μάθει ότι για να ζητήσει κάτι, πρέπει να το κάνει με φωνές και επιθετικότητα. Επιδιώκει τη σταθερότητα μιμούμενο τη συμπεριφορά που λαμβάνει περισσότερο. Καθρεφτίζει και εξωτερικεύει δηλ. τη συμπεριφορά που του προκαλεί το αρνητικό συναίσθημα, υιοθετώντας την σαν πρότυπο. Μπορώ να το φανταστώ εύκολα να συμπεριφέρεται το ίδιο και σε μια τάξη. 

Αυτό ισχύει γενικότερα στον άνθρωπο βέβαια: Μιμούμαστε το περιβάλλον μας και αντανακλάμε τα συναισθήματα από τα ερεθίσματα που λαμβάνουμε μέσω αυτού, ως μια προσπάθεια να προσαρμοστούμε. Γι'αυτό και συγκινούμαστε από ένα τραγούδι ή μια ταινία. Γι' αυτό και είναι πιο εύκολο να μιμηθούμε κάτι από το να ακολουθήσουμε προφορικές υποδείξεις. Προβάλλουμε πίσω το συναίσθημα, σαν ένας καθρέφτης, βασισμένοι στην ιδιότητα μας ως μιμητικά όντα. 

Το ήρεμο περιβάλλον στο σπίτι είναι απαραίτητο για τη σωστή συναισθηματική ανάπτυξη ενός παιδιού. Και φυσικά, το ίδιο ισχύει και στους ενήλικες. Είναι αποδεδειγμένο ότι σε μια συζήτηση, μετά από ένα ορισμένο χρονικό διάστημα, τα άτομα συγχρονίζουν την ένταση των φωνών τους και συνομιλούν με τον ίδιο ρυθμό. 

Τι θέλετε λοιπόν να δείχνει ο καθρέφτης σας; :)

Καλό Σαββατοκύριακο!

Τhe Airport issue

(Ενδιαφέρον και συγκινητικό το βίντεο ε;)

Μου αρέσουν πολύ τα αεροδρόμια. Πολύ. Πάντα μου έφτιαχναν τη διάθεση. Τα θεωρώ χώρους τεράστιας δυναμικής, πύλες σε κάτι άλλο. Δεν έχουν αυτό το μίζερο και καταθλιπτικό των λιμανιών. Συμπυκνώνουν την ταχύτητα και την αλλαγή, τη μετάβαση σε κάτι καινούργιο. Κάθε φορά που ταξιδεύω, υπό κανονικές συνθήκες και λόγους φυσικά, χαίρομαι ένα παραπάνω που θα πάω στο αεροδρόμιο. Το πρώτο μου ταξίδι ήταν όταν ήμουν 5 ημερών, το πιο πρόσφατο, κάτι εβδομάδες πριν. Μικρή τρελαινόμουν ακόμη πιο πολύ. Μου άρεσε που με έπαιρνε ο μπαμπάς μου καμιά φορά και κοιτούσα το μόνιτορ του ελέγχου των χειραποσκευών στο αεροδρόμιο του Ηρακλείου, ή τα συστήματα στον πύργο ελέγχου. Θα μου άρεσε να δούλευα εκεί. Μια φορά μάλιστα ήμουν και τυχερή. Κάποιο παιδάκι τουρίστας είχε ξεχάσει το βαλιτσάκι του με το Gameboy (το πράσινο, το χοντρό)  και καμιά δεκαπενταριά δισκέτες, τα οποία βρήκε ο μπαμπάς μου παρατημένα κάπου. Το 1996 αυτό ήταν δώρο εξωφρενικό. Και κάπως έτσι, εκείνη τη μέρα έμαθα να τρώω τις φακές.

Μου αρέσει να παρατηρώ την τεράστια φρουτοσαλάτα των ανθρώπων. Κάθε ένας, κι άλλο φρούτο, άλλη γλώσσα, άλλο χρώμα. Άλλη οργάνωση. Ο Ιάπωνας ξεχωρίζει από μακριά. Δεν έχει ποτέ υπέρβαρο και είναι γρήγορος στις κινήσεις του. Ξέρει που βρίσκονται οι έξοδοι κινδύνου και επισκέπτεται τον εκθεσιακό χώρο του αεροσταθμού. Στα McDonald's επιστρέφει τον δίσκο του στο καρότσι και τα τραβάει και μια φωτογραφία με τη γυναίκα του όταν φεύγει.

Έχω επισκεφτεί διάφορα αεροδρόμια και πάντα επαινούσα τον Λευτέρη μας (το Βενιζέλο καλέ). Το θεωρώ αξιοπρεπέστατο, καθαρό, όμορφο, λειτουργικό. Οι εικόνες του παλιού, στο Ελληνικό, μου είναι πάρα πολύ αχνές. Το ομορφότερο που έχω δει ήταν στη Βαρκελώνη. Φωτεινό, σαν ένας τεράστιος διάδρομος, με οροφή από γυαλί και Έλληνες ανά 5 μέτρα. Όταν είχα πάει μάλιστα μιλούσα επί πέντε λεπτά με έναν Έλληνα στα αγγλικά, μέχρι να καταλάβουμε ότι είμαστε και οι δύο συν-τοπίτες. Εκείνο που μου άρεσε λιγότερο ήταν της Αλεξανδρούπολης νομίζω, αλλά επειδή θα μου πεις -τι ψάχνεις τώρα κι εσύ- θα έλεγα του Μιλάνου στην Ιταλία. Πρώτον, διότι μου έβγαλε μια κατάθλιψη και δεύτερον, επειδή έπαθα και έμαθα, ότι οι Ιταλοί στις τουαλέτες, εάν δεν ανοίξουν την πόρτα να δουν ανθρώπινο ον, δεν ησυχάζουν. Δεν χτυπάνε, δε ρωτάνε, βουρ στην πόρτα, μέχρι να βρουν εμπόδιο. Το έπαθα με πάνω από 4 ανθρώπους καθώς και με μια κουφή, Ιταλίδα γιαγιά. Αν μη τι άλλο όμως ήπια ωραίο capuccino. Λέω θα το παίξω Ιταλίδα, μόνη μου ήμουν, δεν με ήξερε και κανείς. Πάω στο ταμείο λέω με τα πενιχρά ιταλικά μου "capuccino solo" , "grazie" και τα λοιπά, πάω στον πάγκο, στέκομαι, μου τον σερβίρουν (prego) , τον κατεβάζω σε 5 λεπτά (δίπλα μου μια κοπέλα είχε πιει τον δικό της, είχε φύγει, και ήδη παράγγελνε καινούργιος πελάτης) και χάζευα τους Ιταλούς. Πλάκα είχε.

Άλλο κορυφαίο, (δεν ήξερες, δεν ρώταγες;) ήταν το υπέρβαρο που πλήρωσα στο αεροδρόμιο του Πόρτο, μόνο κατά την επιστροφή. 15 ευρώ το κιλό. Ούτε ξιφίας να ήτανε. Και είχα 4 κιλά υπέρβαρο. Και δώσε του να ανοίγω βαλίτσες μπροστά στο check-in, επιτόπου, και να περιμένει η ουρά των θιγμένων Πορτογάλων από πίσω. Γι' αυτό πάντα να ενημερώνεστε για τα αντίστοιχα κιλά που επιτρέπει η αεροπορική σας. Επίσης δεν χρειάζεται να πάρετε όλο το σπίτι μαζί σας. Εκεί είναι, δε φεύγει.

Θα μπορούσα να μιλάω ώρες για τα αεροδρόμια. Είναι το κομμάτι που νομίζω ότι κάνει το ταξίδι εξίσου σημαντικό με τον προορισμό. Για το τέλος, δείτε τα ωραιότερα αεροδρόμια του κόσμου.

Καλό Σαββατοκύριακο!

You, in a Tube

Ήταν Σεπτέμβριος του 2006 και διάβαζα ένα περιοδικό. Για πρώτη φορά έπεσε το μάτι μου πάνω σε ένα προτεινόμενο site που μπορώ λέει να δω trailer από τις αγαπημένες μου ταινίες και μουσικά βίντεο κλιπ (παππουδίστικη η περιγραφή, τέλος πάντων). Μπαίνω και πληκτρολογώ ένα τραγούδι, μου βγάζει το κλιπ, "α, ωραία λέω, θα μας χρησιμεύσει." Και φεύγω. Ανίδεη προφανώς του τι επρόκειτο να γίνει με το site τα επόμενα χρόνια.

Το YouTube είναι η τηλεόραση που επιλέγεις να βλέπεις. Η εποχή της εικόνας μετεξελίχθηκε σε εποχή του video, η μουσική βιομηχανία δέχτηκε ένα ισχυρότατο πλήγμα (πότε ήταν η τελευταία φορά που κατέβασες κάποιο τραγούδι;), μάθαμε ότι οι Κινέζοι είναι καλύτεροι από εμάς (σε όλα), νιώσαμε άσχημα για τα αγγλικά που δεν καταλαβαίναμε, περάσαμε μουσικά μεταμεσονύκτια μπροστά στην οθόνη και αποφασίσαμε να νευριάζουμε με το συνολικό αριθμό των dislikes σε ένα βίντεο (σπατάλη ενέργειας κατά τη γνώμη μου)

Ένα τεράστιο ποσοστό των χρηστών του internet μπήκε για πρώτη φορά στο ίντερνετ και εξακολουθεί να μπαίνει λόγω του YouTube και του Facebook. Ή για το συνδυασμό τους. Είδα την ταινία The Social Network και ούτε στιγμή δεν σκέφτηκα να την αναλύσω ως ταινία. Αυτό που αμέσως σκέφτηκα είναι πόσο τρομακτικά ιδιοφυής μπορεί να είναι μια ιδέα ενός φοιτητή, ώστε να αναγκάζει εκατομμύρια κόσμο να ανοίγει το Facebook πριν καν πλύνει τα δόντια του το πρωί.

Οι σκέψεις μου όμως αυτές ήρθαν λόγω μιας πρωτοβουλίας του YouTube, της δεύτερης YouTube Symphony Orchestra 2011, που παρακολουθούσα αυτές τις μέρες. Τι είναι αυτο; Αντιγράφω το κείμενο από την αρχική σελίδα του YouTube : "Last year, 101 musicians from 33 countries uploaded videos to YouTube of themselves auditioning for the YouTube Symphony Orchestra 2011. Chosen with the help of leading orchestras around the world and the YouTube community, the musicians have finally made it to the end of their journey to perform in an extraordinary concert conducted by Grammy-award winning YouTube Symphony Orchestra Artistic Advisor, Michael Tilson Thomas, and streamed live on YouTube directly from Sydney Opera House"

Σήμερα λοιπόν έγινε το κονσέρτο στο Σίδνεϊ και ήταν εξαιρετικό. Το αφιέρωσαν μάλιστα στους πληγέντες των τελευταίων φυσικών καταστροφών στην Ιαπωνία και την Αυστραλία. 33 άνθρωποι απέδειξαν ότι με πρόβες 4 ήμερων μπορούν να δημιουργήσουν κάτι μοναδικό, στην κοινή τους γλώσσα, τη μουσική. Η σκληρή δουλειά και η αγάπη για το αισθητικά όμορφο, καθώς και η θέληση να συμφιλιωθείς με τον άλλο, χωρίς να διακρίνεις σύνορα, είναι κάτι μοναδικό.

Από τη χώρα μας νίκησε ο Όμηρος (βιολί), από τη Θεσσαλονίκη :)

Ημερολόγιο Διδασκαλίας : Η πειθαρχία ψιθυρίζεται στο αυτί

Με το "Ημερολόγιο Διδασκαλίας" ξεκινάει μια υπο-ενότητα εδώ στον Υπογραμμιστή, όπου θα περιγράφω σκέψεις και εμπειρίες μου από τη σχολική τάξη του δημοτικού, έτσι όπως έρχομαι σε επαφή μαζί της μέσω των πρακτικών ασκήσεων που πραγματοποιώ ως φοιτήτρια. Σήμερα λοιπόν, βρέθηκα σε δύο τάξεις, μια τετάρτη και μια έκτη, και συνάντησα πράγματα που μου έκαναν τρομερά θετική εντύπωση και νομίζω γράφτηκαν ανεξίτηλα στο μυαλό μου.

Όλοι γνωρίζουμε ότι το θέμα της πειθαρχίας των παιδιών είναι αενάως και καθολικώς επίκαιρο και γόνιμο, ως έδαφος για αντιπαραθέσεις και συζήτηση. Είναι, επίσης, το μόνιμο παράπονο των δασκάλων (και γενικά των εκπαιδευτικών) καθώς και ο λόγος που αναφέρεται ως πρώτος, την ώρα που γυρνάνε εξουθενωμένοι το μεσημέρι στο σπίτι. Το τι συμπεριφορά θα έχει μια τάξη των 25 ατόμων την ώρα του μαθήματος εξαρτάται από πάρα πολλούς παράγοντες, τους οποίους δεν θα αναλύσουμε εδώ. Όποιος δεν έχει κάποια σχετική εμπειρία, είναι εύκολο να απλοποιήσει την κατάσταση και να πει : " Ε μωρέ, παιδιά είναι, θα εκτονωθούν, θα φωνάξουν." Το να προσπαθείς να τραβήξεις την προσοχή 25 παιδιών χωρίς αποτέλεσμα, μπορεί να είναι από αμήχανο και στρεσογόνο, μέχρι εξουθενωτικό. Δεν είναι τυχαίο που οι εκπαιδευτικοί ανήκουν στις πρώτες κατηγορίες ατόμων με προβλήματα στις φωνητικές χορδές.

Υπάρχουν εκπαιδευτικοί που υψώνουν τη φωνή, άλλοι που κάπου κάπου φωνάζουν και άλλοι που μόνο φωνάζουν, ή και ουρλιάζουν καμιά φορά. Αυτός είναι και ο επικρατέστερος τρόπος πειθαρχίας και αυτός που "βγαίνει" πρώτος από το δάσκαλο με τα σπασμένα νεύρα. Λογικό. Αποτελεσματικό;

Μακροπρόθεσμα, όχι.

Η φωνή θα φέρει φωνή. Η φασαρία θα δώσει τροφή στη φασαρία, το πρότυπο της αρνητικότητας και της επιθετικότητας, θα γίνει τρόπος αντίδρασης και άμυνας από το μικρό μαθητή.

Στην τάξη που παρακολούθησα σήμερα, η δασκάλα δεν ύψωσε ούτε μια φορά τη φωνή της. 40 λεπτά δεν είπε ούτε ένα "Ησυχία", ένα "Παιδιά, ηρεμήστε". Τίποτα. Ο τόνος της δεν αυξανόταν παραπάνω από ένα επίπεδο. Μιλούσε αργά, σταθερά και καθαρά. Κοιτούσε τα παιδιά στα μάτια. Σήκωνε τους αδύναμους μαθητές και τα παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες, κι ας μην την πρόσεχαν καμιά φορά. Τα παιδιά δούλευαν σε ομάδες και υπήρχε ένα χαλαρό κλίμα. Δεν υπήρχε ένταση, ανάγκη να ξεσπάσουν, να πειράξουν. Δούλευαν συγκεντρωμένα και εκείνη τους έδινε περιθώριο να συζητήσουν μεταξύ τους και να χαλαρώσουν. Και έβγαινε τόσο αβίαστα αυτό. Νομίζω χρειάζεται πολύ αυτοπειθαρχία και πολύ υπομονή για να το πετύχει κανείς.

Φυσικά και δεν εξιδανικεύω τις καταστάσεις, αλλά συγκριτικά με άλλα που έχω δει (π.χ σήμερα πάλι, δασκάλα στην πρώτη δημοτικού κιόλας, να αποθαρρύνει το παιδί φωνάζοντας και να το μαλώνει με κακοπροέραιτο τρόπο), το σημερινό με εντυπωσίασε. Προφανώς και δεν υπάρχουν μαγικές συνταγές, αλλά το να καταφέρεις, μόνο με την παρουσία σου, να είσαι σεβαστή από τα παιδιά, χωρίς να χρειάζεται να αποδείξεις ότι είσαι κάτι, με το να φωνάζεις, για μένα είναι αξιοθαύμαστο. Υπάρχουν χίλιοι δύο άλλοι τρόποι να κάνεις αυτό που θέλεις να πεις, ενδιαφέρον : από ποιηματάκια με ρυθμό που τα παιδιά επαναλαμβάνουν όλα μαζί, μέχρι ρυθμικά παλαμάκια, μέχρι "διάλειμμα ηρεμίας 2 λεπτών" όταν δεν ησυχάζουν. Αρκεί να διακατέχονται όλα από σεβασμό προς το παιδί. Κάποιοι κυνικοί θα σκέφτονται ότι είμαι ρομαντική, όμως πιστεύω πως όχι. Τα έχω δει όλα αυτά να εφαρμόζονται στην πράξη και να είναι αποτελεσματικά. Μπορείς να δείξεις ότι σέβεσαι τις ανάγκες του παιδιού; Μπορείς τώρα να το εκφράσεις και με το σωστό τρόπο;

Τα πράγματα αρχίζουν κάπως έτσι, να μοιάζουν αμέσως πιο ήρεμα.

Χρονίσαμε!

Σαν σήμερα, ένα χρόνο πριν, ξεκινούσα με την πρώτη μου ανάρτηση, την προσπάθεια αυτή να μοιράζομαι τις σκέψεις μου με τον κόσμο. Διαδικτυακό και μη. Μετά από 53 αναρτήσεις και πολλές αισθητικές αλλαγές αργότερα, ο Υπογραμμιστής είναι ακόμη εδώ, 1 έτους πλέον, να υπογραμμίζει τις καθημερινές, μα και τις σύνθετες σκέψεις και στιγμές.

Μέσα σε αυτό το διάστημα, και μέσω του blog, έμαθα και γνώρισα πολλά. Ήρθα σε επαφή με άλλους bloggers και μοιράστηκα στιγμές και σκέψεις. Δεν φανταζόμουν ποτέ, για παράδειγμα, ότι θα έγγραφα και σε άλλο blog, αγγλόφωνο αυτή τη φορά (www.albecit.blogspot.com), ή ότι θα συναντούσα από κοντά την εξαιρετική μητέρα και blogger, που θαυμάζω και παρακολουθώ και το μεγαλύτερο διάστημα, (Aspaonline) - Συνεχίστε πάντα να μας δίνετε θετική ενέργεια και να μας υπενθυμίζετε ότι  οι πιο απλές στιγμές ευτυχίας βρίσκονται στα μάτια των παιδιών :) ούτε ότι θα έβλεπα υλοποιημένες  πρωτότυπες ιδέες όπως αυτή των μαμά...δες και μπαμπά...δες.

Η αλήθεια είναι ότι όταν ξεκίνησα το blog είχα σκοπό να ασχοληθώ με θέματα κυρίως ψυχολογίας και παιδαγωγικής, όμως όλες οι σχετικές πρώτες αναρτήσεις έχουν μείνει στο πρόχειρο. Κατά κάποιο περίεργο τρόπο, ενώ αγαπώ πολύ την επιστήμη της ψυχολογίας φοβήθηκα να προσεγγίσω τέτοια θέματα από εδώ. Ένιωθα ότι δεν θα είναι αρκετά τεκμηριωμένη η παρουσίαση των απόψεων μου ή και αν ήταν, κάτι τέτοιο θα μου ήταν εξαιρετικά χρονοβόρο. Τουλάχιστον για τον χώρο του blog αυτού. Δεν είναι εύκολο να γράψεις και να "πετάξεις" ένα ποστ για θέματα όπως οι ψυχολογικές διαταραχές της παιδικής ηλικίας ή ο αυτισμός. Μέσα στον κυκεώνα πληροφοριών (η αξιοπιστία τους είναι ένα άλλο θέμα) που μπορεί να βρει πλέον κανείς για αυτά τα θέματα, αυτό που μάλλον ξεχωρίζει είναι οι προσωπικές εμπειρίες και όχι οι εγκυκλοπαιδικές γνώσεις. Γι' αυτό προτίμησα να προσανατολιστώ σε μια πιο "χαλαρή" κατεύθυνση όσον αφορά θεματολογία του Υπογραμμιστή. Ελπίζω στο μέλλον να μπορέσω να δημιουργήσω κάτι άλλο που να φιλοξενεί την άποψη μου για τα θέματα ψυχοπαιδαγωγικής. Ούτως ή άλλως, ήταν πειραματικό το εγχείρημα. (Χαίρομαι όμως που ξεπέρασα την κρίση των 3 μηνών, όπου ένα μεγάλο ποσοστό των bloggers σταματάει να γράφει.) Το blog θέλει συνέπεια και διάθεση να θέλεις να ανακαλύψεις κάτι καινούργιο, κάθε μέρα. Είναι όμορφο πάντως να παρακολουθείς την εξέλιξη στον τρόπο της γραφής σου. Μετά από ένα χρόνο, δεν υπάρχει πιθανότητα να είναι ο ίδιος. Η εξοικείωση φέρνει και το προσωπικό ύφος νομίζω.

Χρόνια πολλά λοιπόν στον Υπογραμμιστή, και φυσικά, τι οικοδέσποινα θα ήμουν έαν δεν προσέφερα και κάτι να σας γλυκάνω;

Έχουμε λοιπόν κείκ σοκολάτας με παγωτό...

cheesecake...

προφιτερόλ...

βάφλα με σοκολάτα και φράουλες...

και για να μην ξεχνάμε και την πολίτικη παράδοση, έχουμε και μπακλαβά. Mάλιστα...

(Χριστίνα το ξέρω ότι με μισείς. Έπρεπε όμως να κεράσω.)

Και φυσικά, αυτός εδώ ο χώρος δεν θα ήταν τίποτα αν δεν μπορούσα να τον μοιράζομαι. Σας ευχαριστώ όλους πολύ. Και αν μου έμαθε κάτι βασικό αυτή η προσπάθεια, είναι ότι η ζωή είναι πολύ πιο ενδιαφέρουσα όταν έχεις ανθρώπους που έχουν τη διάθεση να τη ζήσουν και να τη μοιράζονται μαζί σου. Με οποιοδήποτε τρόπο. Και του χρόνου! :)

Το αλεστήριο

Πότε άλλοτε στη ζωή μου δεν ήρθα σε τόση επαφή με το κοινωνικό αριθμημένο αλεστήριο (608, 732...) που λέγεται αστικό λεωφορείο. Εκ των υστέρων συνειδητοποίησα ότι είναι ένα εκπληκτικά καταθλιπτικό ανθρώπινο παρατηρητήριο, για όλες τις ώρες της ημέρας. Μια χαρτογράφηση ενός μεγάλου κομματιού της κοινωνίας. Το πρωί στοιβάζει και σαρδελοποιεί τα νεύρα και τη γκρινια μιας ημέρας που ξεκινά και το βράδυ την κούραση και το συναίσθημα του νόστου (στο σπίτι). Είναι απίστευτες οι ανθρώπινες σκηνές που βλέπεις καθισμένος στο γκρι βρώμικο κάθισμα (Βάλτε ένα άλλο χρώμα. Θα μου πεις, με τη σκέψη της νοικοκυράς, δε λερώνει το γκρι. Μα τι νοικοκύρης λαός τέλος πάντων) Μέσα σε λίγα τετραγωνικά και λίγα (έως πολλά) λεπτά, ολόκληρη η μιζέρια και η καθηερινή ζωή της αστικής τάξης περνάει από μπροστά σου. Ναι, μιζέρια. Όχι, όχι δεν είμαι αρνητική. Απλώς είσαι ακίνητος και κοιτάς. Και βλέπεις:

Κάποιος μιλάει στο τηλέφωνο, μπορεί να μην καταλαβαίνεις και τη γλώσσα. Κάποιος μιλάει μόνος του. Κάποιος φωνάζει και διαμαρτύρεται. Κάποιος τρώει- δεν πρόλαβε να φάει. Κάποιος δεν θέλει καν να υπάρχει στο χώρο. Ακούει δυνατή μουσική από τα ακουστικά- δεν του αρέσει ο ήχος της κοινωνίας. Κάποιος διαβάζει. Κρυφοκοιτάς. Κάποιος μιλάει. Κάποιος σε κοιτάζει. Πιθανόν να μην κοιτάζει εσένα αλλά να σκέφτεται. Κάποιος στρίβει τσιγάρο. Κάποιος χαζογελάει, κάποιοι σπρώχνουν, πολλοί ενοχλούνται, πολλοί νευριάζουν. Κάποιοι σου πιάνουν την κουβέντα. Κάποιοι χαμογελούν. Κάποιοι σου λένε συγγνώμη, κάποιοι ξεσπάνε στον οδηγό ή σε εσένα. Ό,τι βρουν.

Υπό άλλες συνθήκες θα ένιωθες άβολα με τόσους αγνώστους σε χώρο μικρότερο από ένα διαμέρισμα. Η μάσκα του "ψυχρού προσώπου" (ψυχολογικός όρος που εκφράζει την ψυχρή, σχεδόν λυπημένη έκφραση που παίρνουν οι άνθρωποι σε δημόσιο χώρο προκειμένου να διατηρήσουν τις αποστάσεις ασφαλείας του προσωπικού τους χώρου) και η αίσθηση του προσωρινού σε ανακουφίζει μόλις πατήσεις στο πεζοδρόμιο, ενώ είχες μπει με νεύρα. (Περίμενες τόση ώρα) Υπάρχει μια τεράστια μερίδα ανθρώπων που έχουν να μπουν σε τέτοιο λεωφορείο χρόνια. Γι' αυτό και οι πληθυσμοί στο αλεστήριο είναι πάνω-κάτω συγκεκριμένοι. Φοιτητές, μεσήλικες, ηλικιωμένοι, μαθητές, μετανάστες. Στην περιοχή που μένω υπάρχουν πολλοί μετανάστες, κάτι που είχα συνηθήσει σε πολύ συγκεκριμένα πλαίσια στην Κρήτη και στη σχετικά κλειστή κοινωνία του Ηρακλείου. Προς το παρόν ψιλο-απορροφούνται και δεν είναι πεταμένοι εδώ και εκεί όπως σε άλλες περιοχές της Αθήνας, αλλά ζω ένα κομμάτι από τη ζωή τους που δεν είχα ζήσει. Και αυτό γίνεται κυρίως στο αλεστήριο.

Όταν θα απαλλαχτώ από αυτό, μάλλον θα νιώθω πιο ανάλαφρη.

H ανασφάλεια στις προσωπικές σχέσεις

Η ανασφάλεια, ως συναίσθημα συνειδητό ή υποσυνείδητο, είναι αναπόσπαστο μέρος της ανθρώπινης φύσης. Από τη στιγμή που γεννιόμαστε και καθώς εξελισσόμαστε, έχουμε ανάγκη διάφορα μη υλικά ή υλικά πράγματα για να νιώσουμε ασφαλείς. Άλλοτε μας παρέχονται, άλλοτε όχι. Το συναίσθημα αυτό διαμορφώνει σε μεγαλύτερο, συχνά, βαθμό απ' ότι νομίζουμε τη συμπεριφορά μας στις προσωπικές σχέσεις, είτε φιλικές, είτε ερωτικές. Στις ερωτικές συνήθως συναντάμε και τα περισσότερα προβλήματα εξαιτίας της αγωνίας αυτής που έχουμε να νιώσουμε ασφάλεια, να καλύψουμε κάποια κενά τα οποία δεν έχουν καλυφθεί την περίοδο που έπρεπε και με τον τρόπο που έπρεπε. Επειδή επομένως όλοι είμαστε έως ένα βαθμό ανασφαλείς, θα μιλήσουμε εδώ για τις περιπτώσεις που αυτό προξενεί παθολογία στις σχέσεις.

Είμαι ασφαλής στην προσωπική μου σχέση σημαίνει: νιώθω ότι δεν απειλούμαι (και μακροπρόθεσμα), είμαι σταθερός συναισθηματικά, δε φοβάμαι και έχω εμπιστοσύνη στο ότι το άτομο που έχω απέναντι μου είναι ειλικρινές, διαυγές, δεν με διαβουλεύεται, με αγαπά, με νοιάζεται και θα με νοιάζεται και κυριώς: είναι και αυτό το ίδιο ανεξάρτητο. Η ανεξαρτησία του όμως αυτή δε σημαίνει ότι θα με απορρίψει αργά ή γρήγορα, αλλά ότι θα συνεχίσει να εμπλουτίζει την κοινή μας ζωή με νέες εμπειρίες και θα με βοηθά να εξελίσσομαι. Τέλος εχώ εμπιστοσύνη στον εαυτό μου και στον σύντροφο/ φίλο μου.

Η ανασφάλεια έχει πάρα πολλές εκφάνσεις και αίτια. Θα ήταν πολύ δύσκολο να τα καταγράψουμε όλα εδώ, καθώς ο κάθε άνθρωπος είναι διαφορετικός. Μπορεί να υπάρχουν ισχυρά τράυματα από την παιδική ηλικία ήδη (π.χ απώλεια γονέα, ατύχημα, διαζύγιο, κακοποίηση, βιασμός) ή να είναι η ανασφάλεια αποτέλεσμα ανατροφής από τους γονείς ή να συνέβη κάτι στην πορεία που να έχει προκαλέσει συναισθήματα τέτοια σε ένα άτομο με φαινομενικά υγιές ιστορικό (π.χ μια πολύ αποτυχημένη σχέση στο παρελθόν ή μια απιστία ή μια απόρριψη)

Στην πρώτη περίπτωση (αυτή των ισχυρών τραυμάτων) γίνεται φανερό, ότι είναι πολύ δύσκολο το άτομο να "βγεί" ένας απόλυτα συναισθηματικά ασφαλής ενήλικας χωρίς κάποια υποστήριξη, πολλές φορές από ειδικό ή κάποιον τελείως αποσυνδεμένο από το τραυματικό περιβάλλον. Στις άλλες περιπτώσεις, αν και εκεί πάλι χρειάζεται πολλές φορές εξωτερική βοήθεια, είναι αναγκαίος ο χρόνος, η προσωπική ενδοσκόπηση, η εμπειρία και, ιδανικά, ένας υπομονετικός και (περισσότερο) συναισθηματικά ασφαλής σύντροφος. 

Οι πιο κοινές εκφάνσεις  της ανασφάλειας έχουν τρείς όψεις: την άμεση, την έμμεση και την αντίστροφη. Στη άμεση π.χ συναντάμε τη ζήλια, στις παρανοειδείς σκέψεις, στο μόνιμο άγχος για απόρριψη, την κτητικότητα ή την επιβολή ελέγχου ενώ στην έμμεση, την προκληση συναισθημάτων ενοχής στο σύντροφο ( "Δεν με νοιάζεσαι πια"), το αδιόρατο "δίχτυ" ασφάλειας που δημιουργείται από τον ένα και γενικότερα κινήσεις που στόχο έχουν να προκαλέσουν την άμεση προσοχή του συντρόφου (π.χ απομάκρυνομαι και κλείνομαι στον εαυτό μου, για να επιβεβαιώσω αν ο σύντροφος μου με ψάξει, και άρα με αγαπά). Στην αντίστροφη μορφή, το άτομο δεν αφήνει τον εαυτό του να δείξει καμία εκδοχή της ανασφάλειας(σε βαθμό μη φυσιολογικού), από το φόβο μήπως συμβεί αυτό που δεν θέλει. Προτιμά δηλαδή να μην έρχεται σε καμία επαφή με το συναίσθημα για να μην πληγωθεί, να μην το αντιμετωπίσει, να μην εκτεθεί, να μην παρασυρθεί, να μην είναι αυτός ο αίτιος που θα χάσει το σύντροφο του, να, να...

Η ανασφάλεια πηγάζει από τον εαυτό μας. Και μόνο. Εάν ζηλεύω παθολογικά το σύντροφο μου, δεν είναι επειδή μου το εκπέμπει αυτός, αλλά επειδή εγώ δεν πιστεύω στις ικανότητες μου. Κι αν όντως μου δίνει δικαιώματα να ζηλεύω και δεν συμπεριφέρεται σωστά, γιατί δε φεύγω; Μα γιατί δεν είμαι αρκετά ασφαλής με τον εαυτό μου(πάλι) να πιστέψω α) ότι μου αξίζει κάτι καλύτερο και β) ότι θα το βρώ. Άρα κάθομαι εκεί, περιμένοντας να επουλώσω με λάθος τρόπο το τραύμα μου, όποιο κι αν είναι αυτό, πιστεύοντας ότι αυτή τη φορά, ο άνθρωπος απέναντι μου θα με δεχτεί και θα με κάνει να νιώσω ασφάλεια.

Δυστυχώς η ασφάλεια και η αυτοπεποίθηση στη σχέση είναι προϋπόθεση στον καθένα και όχι προσδοκία που θα συμβεί μέσα από τη σχέση. Φυσικά η αυτοπεποίθηση δεν χτίζεται σε μια μέρα, όμως κάθε μέρα είναι μια ευκαιρία για να αρχίσει κανείς το χτίσιμο. Επίσης, το παρελθόν είναι παρελθόν και οι άνθρωποι διαφορετικοί. Είναι τουλάχιστον αγένεια να βάζουμε όλο τον ανδρικό ή γυναικείο πληθυσμό κάτω από μια ταμπέλα.

Ο σύντροφος ή ο φίλος μας διαλέγει για τα προτερήματα, αλλά και για τα μειονεκτήματα μας. Έχουμε χρέος να γνωρίζουμε ποιά είναι αυτά και να τα επεξεργαζόμαστε μέσα μας. Δεν είναι ανάγκη να βιώσουμε νοσηρές καταστάσεις για να εκτιμήσουμε τον εαυτό μας και να πάρουμε αυτήν την πολυπόθητη ασφάλεια και από την καθημερινότητα μας και από τη δουλεία με τον εαυτό μας. Όχι μονάχα από έναν άνθρωπο. Είναι εγωιστικό και ακατόρθωτο.

Τι μου έχει μάθει η φοιτητική μου ζωή έως τώρα

(Στην Αθήνα. Με τυχαία σειρά.)

#Το ότι υπάρχουν εξαιρετικά ενδιαφέρουσες υπάρξεις εκεί έξω που δε γνώριζες. Μπορείς να δεθείς και να ερωτευτείς άφοβα.
# Ότι η καθημερινή και προγραμματισμένη καθαριότητα-φασίνα δεν είναι πλέον θέμα μισής αρχοντιάς. Είναι θέμα ολοκληρωτικής επιβίωσης. Και μικροβιολογικής προστασίας. Και συνέπειας.
# Ότι το σινεμά έχει φτιαχτεί για τις καθημερινές.
# Παίρνω τη βαλίτσα μου, το μετρό για Δουκίσσης-Πλακεντίας- Αεροδρόμιο και σας χαιρετώ. Αύριο κιόλας.
# Ότι είναι δυνατόν ο ανθρώπινος εγκέφαλος να αποστηθίσει ένα ολόκληρο βιβλίο μια μέρα πρίν την εξεταστική.
# Να ανοίγω ραδιόφωνο το πρωί και το βράδυ, και όχι τηλεόραση.
# Να εκτιμώ τις free press εφημερίδες της Αθήνας.
# Να μάθω τα πάντα γύρω από τη βιολογία της κατσαρίδας και να την αντιμετωπίζω.
# Ο καφές είναι μία από τις πιο σημαντικές ανθρώπινες ανακαλύψεις.
# Αν δε σιδερώσεις, δε θα έχεις ρούχο να βάλεις. ( Με εκτίμηση το όρος Αιγάλεω μέσα στο καλάθι)
# Η σκόνη στην Αθήνα είναι μωβ- ρόζ και κάνει μπαμπάλες. Άκου να δεις.
# Αυτό που όλοι φοιτητές δουλεύουν ως pizza boys, κουρεύουν γκαζόν και κάνουν baby-sitting, γίνεται μόνο στα αμερικάνικα μουβις. Εδώ είναι Ελλάδα. Got it? Πλύνε κανένα ποτήρι τώρα.
# Αυτές οι ταινίες με τα απέραντα campus είναι άκρως παραπλανητικές για τον Έλληνα μάθητη- υποψήφιο.
# Δεν κοιμούνται μόνο οι παππούδες στα λεωφορεία. Μπορώ κι εγώ.
# Να μην παίρνω ποτέ ταξί. Ποτέ.
# Το λεωφορείο που έρχεται στην ώρα του είναι λόγος ευτυχίας. (True fact : Έχω αναφωνίσει "Αχ, σ'αγαπώ" στο 203 που ήρθε γρήγορα ενώ ήμουν ένα τσακ να κοιμηθώ όρθια στη βροχή)
# Το να βρεις να κάτσεις, επίσης.
# Ότι η Αθήνα είναι γεμάτη φυλλάδια και τύπους με ακουστικά που τα μοιράζουν. Πολλά φυλλάδια. Παντού.
# Να τρέχω. Γενικώς.
# Να νυστάζω στις 8 η ώρα το βράδυ
# Να τρώω το κουλούρι με το σουσάμι από το οποίο η Βίσση εμπνέυστηκε εκείνο το τρισάθλιο άσμα.
# Να μαγειρέυω. Να χρησιμοποιώ σταφίδες και ανανά στο φαγητό.
# Το φαγητό δεν είναι ποτέ αρκετό σε μια παρέα. Kοριτσιών.
# Να κάνω κρέπες για πρωινό.
# Οι ξένες γλώσσες είναι μια πόρτα σε νέους ορίζοντες.
# Το κυλικείο της σχολής είναι δυνατόν να κάνει πολύ ωραίες σαλάτες.
# Να είμαι συνεπής blogger. Να διαβάζω πιο πολύ blog(ς).
# Τα φθηνά βιβλία είναι μια ανακουφιστική απόλαυση.
# Είναι δυνατόν να κοιμηθεί κάποιος 13 ώρες σερί. Και μετά να πάθει κατάθλιψη.
# Το ίδιο εξουθενωτικό και με το να μην κοιμάσαι καθόλου και να ακούς καλημέρα από τον Αυτιά.
# Κάθε σπίτι πρέπει να έχει ένα μπουκάλι κρασί.
# Το να ορίζεις εσύ τη μέρα σου είναι καταπληκτικό έως αποτυχημένο.
# Κανείς δε βοηθάει στο πλύσιμο των πιάτων.
# Τι γίνεται όταν βάλεις να πλύνεις ρούχα χωρίς απορρυπαντικό. (Τίποτα, τα ξαναπλένεις και βλαστημάς)
# Το twitter. Είσαι πιο έξυπνος από ένα 10 χρονο; Αποδειξέ το. Μπορείς.
# Την μπύρα.
# Να βγάζω καλύτερες φωτογραφίες.
# Να κάνω οικονομία.
# Να βλέπω αυτές που αποκαλώ "ταινίες χωρίς τέλος". Κουλτούρα και απορία. Μετά τη δέκατη θες να δεις Sex and the City.
# Να έχω άγχος πρίν φύγω από το σπίτι. (Το έκλεισα το μάτι;)
# Το να λες ότι είσαι από την Κρήτη εξασφαλίζει δύο απαντήσεις : 1. "Ααα! Ήμουν διακοπές εκεί" 2. "Ααα δεν έχεις προφορά!"
# Η Κρήτη είναι πολύ διαφορετική. Και όχι το Ηράκλειο δεν είναι μια μικρογραφία της Αθήνας.
# Να ξεκινάω πιο νωρίς. Να είμαι περισσότερο πειθαρχημένη και μετριόφρων.
# Να δίνω σημασία στο πώς περνάω καθημερινότητα μου. Να λέω καλημέρα με ουσιαστικό νόημα.
# Να μην ανέχομαι να ξοδεύω λεφτά έτσι.
# Να χρησιμοποιώ web-banking.
# Να μου λείπει το μαγειρευτό φαγητό.
# Να προσέχω μη με κλέψουν. Κάθε μέρα, κάθε στιγμή που περπατάω στο δρόμο.
# Το ότι υπάρχουν πολλοί, μα πολλοί τρελοί, εκτός Δρομοκαϊτειου.
# Η σχέση με τα αγγλικά δεν ήταν πότε τόσο σημαντική.
# Το ότι έχω ξεχάσει πάρα πολλά πράγματα από το σχολείο. Με no1 τα λατινικά. De facto. Οι επιρροές από την ιστορία και τη λογοτεχνία όμως με κυνηγούν παντού.
# Το ότι μέσα στις αίθουσες τον Πανεπιστημίων ακούς εξαιρετικά ενδιαφέροντα πράγματα. Καμιά φορά. Όχι, εντάξει, ακούς.
# Η μουσική δεν θα σταματήσει ποτέ να με ξαφνιάζει.
# Ψάξου, αλλιώς το 'χασες.
# Τα φοιτητικά εισητήρια είναι ευλογία για τις παραστάσεις.
# Ο χρόνος δεν σε περιμένει. Σε γιατρεύει όμως.
# Πάντα θα υπάρχει κάποιος που ότι και να κάνω θα το κάνει καλύτερα. Και με πιο ενδιαφέρον τρόπο. Κατά πάσα πιθανότητα θα υπάρχει και στο YouTube.

Να προσπαθώ να κάνω κάτι περισσότερο από αυτό που προβλέπεται, από αυτό που μου προτείνουν. Να αμφιβάλω, να μετρώ και να σταματώ. Ή να ξεκινώ.

Ανεξάντλητη αυτή η λίστα.
Και όλο μεγαλώνει :)