Qana (Itali)

Qana

Cerzeto
Qana Cerzeto
	Flag of Qana Flamuri Official seal of Qana Stema
Shteti	Italia
Rajoni	Kalabria
Provinca	Kozenca
Qeverisja
• Kryetar i Bashkisë	Silvio Geraldo Cascardo
Emërtimi i banorëve	cerzetas/e

Cerzeto (Qana në arbërisht) është një komunë italiane e provincës së Kozencës në Kalabria.

Territori ndodhet në luginën e mesme të lumit Crati, në krahun e brendshëm të vargmalit Paolano. Vendbanimi ngrihet mbi rrugën provinciale Torano–San Marco Argentano, me hyrje në rrugën shtetërore SS 19 dhe në autostradën A2, te dalja e Torano Scalo-s. Komuna përfshin dy fraksione, po ashtu me etni, gjuhë dhe kulturë italo-shqiptare: San Giacomo (Shën Japku) dhe Kajverici [it] (Kajverici), kjo e fundit aktualisht e pabanuar pas një rrëshqitjeje dheu më 7 mars 2005 dhe e rindërtuar në skaj të qendrës administrative.

Origjina e emrit

Emri rrjedh, me sa duket, nga latinishtja quercus ("lis"), pasi vendi është i pasur me lisnaja.

Historia

Cerzeto (Qana) u themelua rreth vitit 1478 nga grupe familjesh të ardhura nga Shqipëria (grecis et albanensibus), të strehuara në Itali për shkak të kërcënimit të sulmit të ushtrisë osmane në Ballkan. Bashkë me të u ndërtuan edhe dy fshatra të tjera arbëreshe fqinje, sot fraksione të Cerzeto-s: San Giacomo (Shën Japku) dhe Cavallerizzo (Kajverici). Fillimisht u përfshi në Baroninë e San Marco-s dhe më pas kaloi te familja Cavalcanti.

Simbolet

Stema dhe flamuri (gonfaloni) u dhanë me dekret të presidentit të Republikës më 10 qershor 1977.

Stema

E kuqe, me pemë argjendi, të ngulur në majën qendrore të tri maleve në stilin italian, të arta. Zbukurime të jashtme si Komunë.

Gonfaloni

Pëlhurë e bardhë, e stolisur pasurisht me qëndisma argjendi dhe e mbajtur me stemën, me mbishkrimin e centruar në argjend: Comune di Cerzeto. Pjesët prej metali dhe kordonat do të jenë të argjendta. Shtiza vertikale do të mbulohet me kadife të bardhë me gozhda argjendi të vendosura spirale. Në majë do të përfaqësohet stema e Komunës dhe në bisht i gdhendur emri. Kravata dhe shiritat trengjyrësh me ngjyrat kombëtare, me thekë argjendi.

Kultura

Në Cerzeto ende mund të admirohet veshja tradicionale e nusërisë shqiptare, që gratë e veshin në raste të veçanta, siç është, pikërisht, martesa.

Festat dhe traditat

Traditat më të rëndësishme popullore lidhen me festat fetare dhe me ciklin e vitit. Gjatë festave të Krishtlindjes praktikohet loja e djathit dhe e diskut, dhe kjo vazhdon deri te festa e Karnavaleve. Gjatë tri ditëve të Karnavaleve askush nuk punon, sepse sipas një legjende të lashtë ato janë ditët e Shën Zagarisë dhe gjithçka që vihet në punë brejnë minjtë. Më 6 dhjetor festohet Shën Nikolla i Mirës, shenjtori mbrojtës i fshatit.

Gjeografia antropike

Fraksionet

Të dyja fraksionet e Cerzeto-s janë komunitete me etni dhe origjinë gjuhësore e kulturore shqiptare.

San Giacomo di Cerzeto

Në jug të Cerzeto-s, në një distancë prej rreth një kilometri, ndodhet, në 485 m mbi nivelin e detit, fraksioni San Giacomo di Cerzeto (Shën Japku), në këmbët e kodrës Serra dei muli (Rahji mushkave), e mbuluar nga gështenja shekullore. Në fraksion mund të admirohet statuja e Shën Marisë së Këshillit të Mirë, e punuar në shekullin XVIII, në kishën e Vëllazërisë homonime, dhe mund të vizitohet muzeu etnografik shqiptar, i themeluar kohët e fundit. Muzeu mbledh vegla që lidhen kryesisht me mjedisin fshatar e zejtar. Bëhet fjalë për objekte të thjeshta, por të pasura me histori dhe kulturë popullore. Në San Giacomo di Cerzeto jetoi shkrimtari shqiptar Atë Antonio Santoro.

Cavallerizzo

Në veri të Cerzeto-s, në rreth tre kilometra, ndodhej fraksioni Kajverici [it] (Kajverici), i quajtur edhe "San Giorgio in San Marco". Në Kajverici ekzistoi edhe një shkollë endjeje, e drejtuar nga e ndjera Eva Melicchio, me rreth dhjetë vegjë (tezgjah) në funksionim. Prodhoheshin batanije dhe sixhade me motive tradicionale me frymëzim lindor.

Ekonomia

Zejtaria

Ndër veprimtaritë më tradicionale dhe të njohura janë ato zejtare, që dallohen për artin e endjes, të drejtuar drejt realizimit të sixhadeve, batanijeve dhe çantave, me motive dhe tema të frymëzuara nga historia shqiptare.^[1]^[2]^[3]

Shënime

↑ Atlante cartografico dell'artigianato (në italisht). Vëll. 3. Roma: A.C.I. 1985. fq. 14.
↑ "La tessitura in Calabria" (në italisht). Marrë më 2016-05-26.
↑ "La tradizione italo-albanese" (në italisht). Arkivuar nga origjinali më 2016-08-08. Marrë më 2016-05-26.

Shiko edhe

Projekte të tjera

Gjej më shumë rreth Qana (Itali) në projektet tjera simotra të Wikipedias:
	Deficione nga Wikifjalori
	Imazhe dhe media nga Commons
	Burimet të të mësuarit nga Wikiversity
	Lajme nga Wikilajme
	Citate nga Wikicitate
	Burime tekstesh nga Wikiburime
	Libra nga Wikilibra

[1] Atlante cartografico dell'artigianato (në italisht). Vëll. 3. Roma: A.C.I. 1985. fq. 14.

[2] "La tessitura in Calabria" (në italisht). Marrë më 2016-05-26.

[3] "La tradizione italo-albanese" (në italisht). Arkivuar nga origjinali më 2016-08-08. Marrë më 2016-05-26.

[1]

[2]

[3]