Arapiles
| Arapiles | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Espainiako udalerria | |||||||||||
| Administrazioa | |||||||||||
| Estatu burujabe | |||||||||||
| Autonomia | |||||||||||
| Probintzia | |||||||||||
| Alkatea | Sigifredo Marcos Rodríguez | ||||||||||
| Izen ofiziala | Arapiles | ||||||||||
| Posta kodea | 37796 | ||||||||||
| INEk ezarritako kodea | 37032 | ||||||||||
| Herriburua | Arapiles | ||||||||||
| Geografia | |||||||||||
| Koordenatuak | 40°53′39″N 5°38′41″W / 40.894166666667°N 5.6447222222222°W | ||||||||||
![]() | |||||||||||
| Azalera | 25,25 km² | ||||||||||
| Altitudea | 838 m | ||||||||||
| Mugakideak | Miranda de Azán, Aldeatejada, Salamanca, Carbajosa de la Sagrada, Calvarrasa de Arriba, Terradillos eta Mozárbez | ||||||||||
| Demografia | |||||||||||
| Biztanleria | 744 (2025) | ||||||||||
| |||||||||||
| Dentsitatea | 29 bizt/km² | ||||||||||
| Matrikula | SA | ||||||||||
| arapiles.es… | |||||||||||
Arapiles Salamancako udalerria da.
Azken erroldaren arabera 744 biztanle zituen 25,2 km²-ko azaleran.
Geografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Udalerri mugakideak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Honako udalerri hauek ditu mugakide: Miranda de Azán, Aldeatejada, Salamanca, Carbajosa de la Sagrada, Calvarrasa de Arriba, Terradillos eta Mozárbez.
Demografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]| Biztanleria-piramidea 2025 Guztira: 408 gizon, 340 emakume | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Iturria: Instituto Nacional de Estadística[1] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Jatorria
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 24,3 udalerri berean jaioak ziren[2], probintziako batez bestekoaren (% 41,7) azpitik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 11,4 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 4,9 —probintzian % 10,6—.
Biztanleria atzerritarra
Espainiar estatutik kanpo jaiotako 37 biztanleren artean, gehienak Europan jaioak dira (% 51,4)[3]. Jaiotza herrialde nagusiak Portugal, Frantzia, Alemania dira.
Etxebizitza
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 547 etxebizitza zeuden: 270 (% 49,4) nagusiak eta 277 (% 50,6) ez-nagusiak.[4]
Etxebizitza multzoa
Salamancako mapa
Guztira 270 etxegune zeuden, eta horietatik 77 (% 28,5) pertsona bakarrekoak ziren.[5]
Etxeguneak tamainaren arabera
Hezkuntza-maila
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 625 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 28,3 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 20,8; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 36,8; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 14,1.[6] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 27,1 zen 2021ean eta % 28,3 2024an; beraz, 1,2 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 14,6 izatetik % 14,1 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 32,3 ziren, eta gizonen artean % 25,0; 7,3 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 14,7 eta gizonen % 13,5 ziren.
Xeheago, goi-mailako ikasketak zituztenen % 64,4 unibertsitate-tituludunak ziren (gradua, diplomatura, lizentziatura, masterra edo doktoretza), eta % 35,6 goi-mailako lanbide-heziketakoak. Guztira, 8 pertsonak zuten doktore-titulua. Bigarren etapakoen artean, batxilergoa zutenak % 48,5 ziren, eta erdi-mailako lanbide-heziketa zutenak % 51,5. Ikasketarik gabekoak, azkenik, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 0,3 ziren.[6]
| Ikasketa-maila | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Goi-mailako ikasketak | 177 | % 28,3 | 85 | % 25,0 | 92 | % 32,3 |
| Bigarren hezkuntzako bigarren etapa | 130 | % 20,8 | 68 | % 20,0 | 62 | % 21,8 |
| Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) | 230 | % 36,8 | 141 | % 41,5 | 89 | % 31,2 |
| Lehen hezkuntza edo gutxiago | 88 | % 14,1 | 46 | % 13,5 | 42 | % 14,7 |
| Guztira | 625 | % 100,0 | 340 | % 100,0 | 285 | % 100,0 |
| Urtea | Goi-mailakoak | Batx. / erdi LH | DBH | Lehen H. edo gutx. | 15 urte edo + |
|---|---|---|---|---|---|
| 2021 | % 27,1 | % 20,2 | % 38,1 | % 14,6 | 575 |
| 2022 | % 28,4 | % 20,2 | % 37,5 | % 13,9 | 589 |
| 2023 | % 28,9 | % 19,8 | % 36,9 | % 14,4 | 612 |
| 2024 | % 28,3 | % 20,8 | % 36,8 | % 14,1 | 625 |
Ikasten ari direnak
2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 6,7 ikasten ari zen (42 pertsona).[7] Ikasten ari zirenetatik, % 40,5 goi-mailako ikasketetan zebilen, % 28,6 batxilergoan, % 14,3 erdi-mailako lanbide-heziketan eta % 14,3 DBHn edo antzekoetan. Sexuaren arabera, ikasten ari ziren emakumeen % 52,6 goi-mailako ikasketetan zebilen, eta gizonen % 30,4; erdi-mailako lanbide-heziketan, aldiz, gizonen % 13,0 eta emakumeen % 15,8. Adinaren arabera, 15–19 urtekoen % 95,8 ikasten ari zen, 20–24 urtekoen % 35,7 eta 25–29 urtekoen % 12,9; 30 urtetik gorakoen artean, berriz, % 1,8 baino ez.[8] 20–24 urtekoen artean, emakumeen % 37,5 ari zen goi-mailako ikasketak egiten, eta gizonen % 33,3.
Jaiolekuaren arabera
2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 94,9 estatuan jaio zen, eta % 5,1 atzerrian.[6] Ikasketa-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 24,6 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 13,5; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 33,3 eta % 13,3, hurrenez hurren. Estatuan jaiotako emakumeen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 31,7 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 15,3; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 41,2 eta % 5,9, hurrenez hurren.
Ikasten ari zirenei dagokienez, 2024an estatuan jaiotako 15 urte edo gehiagokoen % 6,9 ari zen ikasten, eta atzerrian jaiotakoen % 3,1.[7] Ikasten ari zirenen artean, goi-mailako ikasketetan zebiltzanak % 39,0 ziren estatuan jaiotakoetan eta % 100,0 atzerrian jaiotakoetan. Konparazio hauek ez daude adinaren arabera doituta: talde bakoitzaren adin-egiturak (gazteen proportzioak, batez ere) eragin handia du emaitzan.
Ekonomia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Diru-sarrerak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2023. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 13.077 euro-koa zen[9], eta etxegune bakoitzeko 33.580 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (14.583 euro) azpitik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.036 euro) azpitik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 18.550 euro zen. Errenta gordina 15.297 euro-koa izan zen pertsonako.
Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 59,3[10]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 21,8), beste diru-sarrerak (% 11,7), langabezia-prestazioak (% 2,3), beste prestazioak (% 4,9).
Desberdintasuna
Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[11][oh 1]. Udalerrian indizea 26 da, probintziakoaren (30,4;
Salamancako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (32,1) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,2 da, probintziakoaren (2,6;
Salamancako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (2,8) azpitik.
Jarduera ekonomikoa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Arapiles udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 377 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 60,8; gainerako % 39,2 inaktibo zeuden (erretiratuak % 55,6, beste inaktiboak % 35,4 eta ikasleak % 9,1).[12] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 12,7 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 62,9 zen eta emakumezkoena % 58,3; langabezia-tasa, aldiz, % 8,0 eta % 18,8 zen, hurrenez hurren.[12]
Okupatuen kopurua 325 zen 2023ean, 2021eko 296etik gora.[13] Emakumeek okupatuen % 39,7 osatzen dute, eta gizonek % 60,3.
| Egoera | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Okupatuak | 329 | % 53,1 | 195 | % 57,9 | 134 | % 47,3 |
| Langabeak | 48 | % 7,7 | 17 | % 5,0 | 31 | % 11,0 |
| Inaktiboak | 243 | % 39,2 | 125 | % 37,1 | 118 | % 41,7 |
| Guztira | 620 | % 100,0 | 337 | % 100,0 | 283 | % 100,0 |
Jarduera-sektoreak
Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 72,0), industria (% 16,0), eraikuntza (% 7,4) eta nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 4,6).[13] Xeheago, jarduera-adarrik handiena merkataritza da (% 20,9), ondoren manufaktura-industria (% 15,4) eta ostalaritza (% 10,5) datoz.
Okupazioa eta lan-egoera
Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 67,4; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 21,8), eta oinarrizko okupazioak % 8,6.[14] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 70,9 eta emakumeen % 62,0).
| Okupazioa | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak | 71 | % 21,8 | 41 | % 20,9 | 30 | % 23,3 |
| Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak | 219 | % 67,4 | 139 | % 70,9 | 80 | % 62,0 |
| Oinarrizko okupazioak | 28 | % 8,6 | 12 | % 6,1 | 16 | % 12,4 |
| Ez dago jasota | 7 | % 2,2 | 4 | % 2,0 | 3 | % 2,3 |
| Guztira | 325 | % 100,0 | 196 | % 100,0 | 129 | % 100,0 |
Okupatuen % 83,7 besteren konturako langileak dira, eta % 16,3 norberaren konturakoak.[15]
| Lan-egoera | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Norberaren kontura | 53 | % 16,3 | 35 | % 17,9 | 18 | % 14,0 |
| Besteren kontura | 272 | % 83,7 | 161 | % 82,1 | 111 | % 86,0 |
| Guztira | 325 | % 100,0 | 196 | % 100,0 | 129 | % 100,0 |
Jaiolekuaren arabera
Jarduera
16 urte edo gehiagokoen % 95,3 estatuan jaio zen, eta % 4,7 atzerrian.[12] Jarduera-egoeran badira aldeak jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 60,7 okupatuak dira, % 27,8 erretiratuak, % 5,1 bestelako inaktiboak, % 3,5 langabeak eta % 2,9 ikasleak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 50,0 okupatuak dira, % 25,0 erretiratuak, % 16,7 bestelako inaktiboak eta % 8,3 langabeak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 45,6 okupatuak dira, % 23,8 bestelako inaktiboak, % 15,3 erretiratuak, % 11,9 langabeak eta % 3,4 ikasleak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 62,5 okupatuak dira, % 18,8 bestelako inaktiboak, % 12,5 langabeak eta % 6,3 erretiratuak.
Okupazioa
Okupatuen % 95,1 estatuan jaio zen, eta % 4,9 atzerrian.[14] Okupazio-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 70,5 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 21,1 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 6,3 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 83,3 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 16,7 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 60,5 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 23,5 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 13,4 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 80,0 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 20,0 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari.
Jarduera-sektoreak
Jarduera-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera.[16] Estatuan jaiotako gizonen artean, % 62,1 zerbitzuetan ari dira, % 20,0 industrian, % 11,6 eraikuntzan eta % 6,3 nekazaritzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 83,3 zerbitzuetan ari dira, % 16,7 nekazaritzan. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 84,9 zerbitzuetan ari dira, % 11,8 industrian; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, guztiak zerbitzuetan ari dira.
Lehen sektorea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Nekazaritza
2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 39 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 2.192 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[17][oh 2]. Udalerriaren azalera 25,3 km² denez, NAE lurraldearen % 86,8 da[18]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 75,5 lur goldagarria (1.655 ha, 28 ustiategitan), % 24,5 larre iraunkorrak (537 ha, 17 ustiategitan), arbolak (0,03 ha, ustiategi batean) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,03 ha, 3 ustiategitan)[oh 3].
Abeltzaintza
2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 1.009 behi eta 2.881 ardi eta ahuntz zeuden[19][oh 4].
Ibilgailu-parkea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 461 gidari zeuden erroldatuta: 270 gizon (% 58,6) eta 191 emakume (% 41,4)[20]. Biztanleen % 61,6 gidatzeko gai zen.
Ibilgailu-parkea 898 ibilgailuk osatzen zuten: 582 turismo, 97 motozikleta, 52 kamioi, 52 furgoneta eta 17 ziklomotor[20]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 778 turismokoa zen, probintziako batez bestekoaren (559) gainetik.
Turismoen batez besteko adina 14 urtekoa zen; turismoen % 7,9k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 14,4k 25 urte baino gehiago[20]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 60,8 diesel zen eta % 37,3 gasolinazko; 12 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 1,4; probintzian % 0,5). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 5,3k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 37k ez zuen etiketarik[oh 5].
Oharrak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
- ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
- ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
- ↑ Beste abere mota batzuen datuak ez dira argitaratu, sekretu estatistikoa dela eta (ustiategi gutxi dagoenean, INEk ez ditu datuak zabaltzen, ustiategiak identifika ez daitezen).
- ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).
- ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Salamanca.tab.
- ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Salamanca.tab.
- ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
- 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, edad (grupos quinquenales) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Salamanca.tab.
- ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Salamanca.tab.
- ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
- 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y relación con la actividad (agrupado) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y actividad económica (1 letra) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y ocupación (agregada) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y rama de actividad (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Salamanca.tab (Wikimedia Commons).
- ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q1641154.
- ↑ INE, «Explotaciones ganaderas por tipo de ganado», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE abeltzaintza Salamanca.tab (Wikimedia Commons).
- 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Salamanca.tab (Wikimedia Commons).
Ikus, gainera
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]| Artikulu hau Gaztela eta Leongo geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |

