Edukira joan

Carbonero el Mayor

Wikipedia, Entziklopedia askea
Carbonero el Mayor
Espainiako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Espainia
Autonomia Gaztela eta Leon
ProbintziaSegoviako probintzia
AlkateaMaría Ángeles García Herrero
Izen ofizialaCarbonero el Mayor
Posta kodea40270
INEk ezarritako kodea40043
HerriburuaCarbonero el Mayor
Geografia
Koordenatuak41°07′21″N 4°15′58″W / 41.1225°N 4.2661111111111°W / 41.1225; -4.2661111111111
Mapa
Azalera66,35 km²
Altitudea900 m
MugakideakPinarnegrillo, Aldea Real, Mozoncillo, Tabanera la Luenga, Armuña, Bernardos, Navas de Oro eta San Martín y Mudrián
Demografia
Biztanleria2.463 (2025)
alt_left 1.191 (%48,4) (%51,6) 1.270 alt_right
Dentsitatea37 bizt/km²
MatrikulaSG
carboneroelmayor.es

Carbonero el Mayor Segoviako udalerria da, Tierra de Pinares eskualdean dagoena.

Azken erroldaren arabera 2.463 biztanle zituen 66,3 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Pinarnegrillo, Aldea Real, Mozoncillo, Tabanera la Luenga, Armuña, Bernardos, Navas de Oro eta San Martín y Mudrián.

Mapa
Carbonero el Mayor eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Biztanleriaren tamainaUrtea235024002450250025502600200020052010201520202025Carbonero el MayorBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 1.270 gizon, 1.191 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
100+
 
0.25
0.24
 
95-99
 
1.18
0.79
 
90-94
 
3.11
2.20
 
85-89
 
4.03
4.02
 
80-84
 
3.78
3.78
 
75-79
 
3.86
4.57
 
70-74
 
3.69
6.85
 
65-69
 
7.14
7.40
 
60-64
 
6.38
7.32
 
55-59
 
7.30
6.85
 
50-54
 
5.71
8.19
 
45-49
 
7.81
7.95
 
40-44
 
6.97
6.85
 
35-39
 
4.95
4.80
 
30-34
 
4.62
5.20
 
25-29
 
5.21
6.06
 
20-24
 
4.62
5.43
 
15-19
 
5.21
4.72
 
10-14
 
5.54
3.31
 
5-9
 
5.21
3.46
 
0-4
 
3.44
Iturria: Instituto Nacional de Estadística[1]

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 44,7 udalerri berean jaioak ziren[2], probintziako batez bestekoaren (% 39,2) gainetik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 4 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 18,2 —probintzian % 17,3—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Segoviako mapa
Udal
Prob
Esta
Udalerri berean · % 44,7Probintzia berean · % 30,6Erkidegoan · % 2,4Beste erkidegoa · % 4Estatutik kanpo · % 18,2
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 448 biztanleren artean, gehienak Europan jaioak dira (% 59,2)[3]. Jaiotza herrialde nagusiak Bulgaria, Mali, Errumania dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Amer
Euro
Afri
Amerika · % 16,1Europa · % 59,2Afrika · % 23,2Asia · % 1,6
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►
91
Bulgaria
79
73
Mali
13
28
Errumania
26
14
Polonia
18
11
Ekuador
10
7
Peru
7
5
Kolonbia
8
5
Venezuela
4
4
Maroko
3
3
Gambia
3
4
Kuba
2
2
Senegal
2
2
Txina
1
1
Ukraina
2
1
Dominikar Errepublika
1
0
Honduras
2
0
Alemania
1
1
Ameriketako Estatu Batuak
0
1
Argentina
0
0
Brasil
1
0
Frantzia
1
1
Ghana
0
0
Irlanda
1
0
Paraguai
1
1
Portugal
0
0
Txile
1
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 1.480 etxebizitza zeuden: 957 (% 64,7) nagusiak eta 523 (% 35,3) ez-nagusiak.[4] Kontsumo elektrikoaren arabera, 125 (% 8,4) noizbehinkako erabilerakoak ziren eta 378 (% 25,5) hutsik zeuden.[5] INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 3 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 18 plazarekin (6 plaza etxebizitzako).[6]

1.480etxebizitza
957etxegune
378hutsik (% 25,5)
3etxebizitza turistiko (2026) Segoviako mapa

Etxebizitza multzoa Segoviako mapa

957
523
Etxebizitza nagusia (957)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (523)

Erabilera-intentsitatea (kontsumo elektrikoa) Segoviako mapa

977
125
378
Okupatuak (977)Noizbehinkakoak (125)Hutsik (378)

Guztira 957 etxegune zeuden, eta horietatik 269 (% 28,1) pertsona bakarrekoak ziren.[7]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 1269
2 pertsona214
3 pertsona196
4 pertsona201
5 edo gehiago77

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 2.173 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 22,3 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 19,1; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 33,2; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 25,4.[8] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 21,1 zen 2021ean eta % 22,3 2024an; beraz, 1,2 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 26,5 izatetik % 25,4 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 30,9 ziren, eta gizonen artean % 14,3; 16,6 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 26,9 eta gizonen % 24,0 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.

2.173biztanle 15 urte edo +, 2024
% 22,3goi-mailako ikasketak+1,2 puntu 2021etik mapa
% 25,4lehen hezkuntza edo gutxiago−1,1 puntu 2021etik mapa
% 9,3ikasten ari dira, 2024
% 25,4
% 33,2
% 19,1
% 22,3
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 25,4Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 33,2Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 19,1Goi-mailako ikasketak · % 22,3
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Segoviako mapa

Xeheago, goi-mailako ikasketak zituztenen % 71,5 unibertsitate-tituludunak ziren (gradua, diplomatura, lizentziatura, masterra edo doktoretza), eta % 28,5 goi-mailako lanbide-heziketakoak. Guztira, 5 pertsonak zuten doktore-titulua. Bigarren etapakoen artean, batxilergoa zutenak % 60,1 ziren, eta erdi-mailako lanbide-heziketa zutenak % 39,9. Ikasketarik gabekoak, azkenik, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 8,6 ziren.[8]

Ikasketa-maila xehatua
Ikasketarik gabe
% 8,6
Lehen hezkuntza
% 16,8
DBH eta antzekoak
% 33,2
Batxilergoa
% 11,5
Erdi-mailako LH
% 7,6
Goi-mailako LH
% 6,4
Graduak (≤240 ECTS), diplomaturak
% 8,7
Graduak (>240 ECTS), lizentziaturak
% 5,1
Masterrak eta espezialitateak
% 2,0
Doktoretzak
% 0,2
Ehunekoak 15 urte edo gehiagoko biztanle guztien gainekoak dira; koloreak goiko barrako lau maila nagusiei dagozkie.
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Carbonero el Mayor, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak484% 22,3162% 14,3322% 30,9
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa416% 19,1231% 20,4185% 17,8
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)721% 33,2467% 41,3254% 24,4
Lehen hezkuntza edo gutxiago552% 25,4272% 24,0280% 26,9
Guztira2.173% 100,01.132% 100,01.041% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Carbonero el Mayor, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 21,1% 18,9% 33,5% 26,52.179
2022% 22,0% 19,0% 33,3% 25,72.164
2023% 21,8% 19,1% 33,0% 26,02.158
2024% 22,3% 19,1% 33,2% 25,42.173

Ikasten ari direnak

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 9,3 ikasten ari zen (203 pertsona).[9] Ikasten ari zirenetatik, % 54,7 goi-mailako ikasketetan zebilen, % 24,6 batxilergoan, % 16,3 erdi-mailako lanbide-heziketan eta % 3,4 DBHn edo antzekoetan. Sexuaren arabera, ikasten ari ziren emakumeen % 62,5 goi-mailako ikasketetan zebilen, eta gizonen % 46,5; erdi-mailako lanbide-heziketan, aldiz, gizonen % 26,3 eta emakumeen % 6,7. Adinaren arabera, 15–19 urtekoen % 90,4 ikasten ari zen, 20–24 urtekoen % 52,2 eta 25–29 urtekoen % 12,2; 30 urtetik gorakoen artean, berriz, % 0,7 baino ez.[10] 20–24 urtekoen artean, emakumeen % 58,7 ari zen goi-mailako ikasketak egiten, eta gizonen % 34,2.

Ikasten ari direnak, adin-taldeka
15–19 urte
% 90,4
20–24 urte
% 52,2
25–29 urte
% 12,2
30–34 urte
% 1,6
35–39 urte
% 1,2
40–44 urte
% 2,1
45–49 urte
% 0,5
50–54 urte
% 0,6
55 urte edo +
% 0,2
Egiten ari diren ikasketa-maila
Maila zehaztu gabe
% 1,0
Goi-mailako ikasketak
% 54,7
Erdi-mailako LH
% 16,3
Batxilergoa
% 24,6
DBH eta antzekoak
% 3,4
Lehen hezkuntza edo beheragokoa
% 0,0
Ezkerrean, adin-talde bakoitzean ikasten ari direnen ehunekoa; eskuinean, ikasten ari direnen banaketa mailaren arabera (2024).

Jaiolekuaren arabera

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 80,1 estatuan jaio zen, eta % 19,9 atzerrian.[8] Ikasketa-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 16,9 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 21,0; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 4,6 eta % 35,4, hurrenez hurren. Estatuan jaiotako emakumeen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 37,3 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 22,8; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 3,1 eta % 45,1, hurrenez hurren.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 16,9
Goi-mailakoak
% 4,6
% 21,1
Batx. / erdi LH
% 17,9
% 41,0
DBH
% 42,1
% 21,0
Lehen H. edo gutx.
% 35,4
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 37,3
Goi-mailakoak
% 3,1
% 17,5
Batx. / erdi LH
% 19,2
% 22,5
DBH
% 32,6
% 22,8
Lehen H. edo gutx.
% 45,1
Ehuneko bakoitza jatorri- eta sexu-taldearen barnekoa da (2024).

Ikasten ari zirenei dagokienez, 2024an estatuan jaiotako 15 urte edo gehiagokoen % 10,4 ari zen ikasten, eta atzerrian jaiotakoen % 5,1.[9] Ikasten ari zirenen artean, goi-mailako ikasketetan zebiltzanak % 56,4 ziren estatuan jaiotakoetan eta % 40,9 atzerrian jaiotakoetan. Konparazio hauek ez daude adinaren arabera doituta: talde bakoitzaren adin-egiturak (gazteen proportzioak, batez ere) eragin handia du emaitzan.

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 14.330 euro-koa zen[11], eta etxegune bakoitzeko 37.012 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (14.949 euro) azpitik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.036 euro) azpitik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 19.250 euro zen. Errenta gordina 16.943 euro-koa izan zen pertsonako.

Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 57,5[12]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 20), beste diru-sarrerak (% 16,7), langabezia-prestazioak (% 1,2), beste prestazioak (% 4,6).

58%
20%
17%
Soldata · % 57,5Pentsioak · % 20Langabezia · % 1,2Beste prestazioak · % 4,6Beste sarrerak · % 16,7
Diru-sarreren banaketa iturriaren arabera.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[13][oh 1]. Udalerrian indizea 25 da, probintziakoaren (29,5; Segoviako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (32,1) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2 da, probintziakoaren (2,5; Segoviako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (2,8) azpitik.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Carbonero el Mayor udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 1.222 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 56,8; gainerako % 43,2 inaktibo zeuden (erretiratuak % 47,6, beste inaktiboak % 38,5 eta ikasleak % 13,9).[14] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 3,9 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 61,4 zen eta emakumezkoena % 51,8; langabezia-tasa, aldiz, % 2,6 eta % 5,6 zen, hurrenez hurren.[14]

Okupatuen kopurua 1.160 zen 2023ean, 2021eko 1.150etik gora.[15] Emakumeek okupatuen % 42,2 osatzen dute, eta gizonek % 57,8.

1.160okupatu, 2023+% 0,9 2021etik
% 42,2emakumeak okupatuen artean
% 56,8jarduera-tasa, 2024
% 3,9langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 54,6
% 20,5
% 16,6
Okupatuak · % 54,6Langabeak · % 2,2Ikasleak · % 6,0Erretiratuak · % 20,5Beste inaktiboak · % 16,6
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Carbonero el Mayor, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak1.174% 54,6669% 59,8505% 48,9
Langabeak48% 2,218% 1,630% 2,9
Inaktiboak929% 43,2432% 38,6497% 48,2
Guztira2.151% 100,01.119% 100,01.032% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 58,1), industria (% 22,7), nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 12,7) eta eraikuntza (% 6,6).[15] Xeheago, jarduera-adarrik handiena manufaktura-industria da (% 22,0), ondoren merkataritza (% 17,6) eta nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 12,7) datoz.

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Segoviako mapa
% 12,7
% 22,7
% 58,1
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 12,7Industria · % 22,7Eraikuntza · % 6,6Zerbitzuak · % 58,1
Jarduera-adar zehatzak
Manufaktura-industria
% 22,0
Merkataritza
% 17,6
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza
% 12,7
Osasuna eta gizarte-zerbitzuak
% 7,2
Eraikuntza
% 6,6
Ostalaritza
% 6,1
Administrazio publikoa
% 5,9
Garraioa eta biltegiratzea
% 5,6
Gainerako 13 jarduera-adarrak
Administrazio-jarduera lagungarriak
% 4,0
Hezkuntza
% 3,3
Jarduera profesionalak
% 2,8
Finantza- eta aseguru-jarduerak
% 1,5
Beste zerbitzu batzuk
% 1,1
Informazioa eta komunikazioak
% 1,1
Etxeetako jarduerak
% 0,9
Higiezinen jarduerak
% 0,6
Ur-hornidura eta hondakinak
% 0,4
Jarduera artistikoak eta aisialdikoak
% 0,4
Erauzketa-industriak
% 0,3
Energia elektrikoa eta gasa
% 0,0
Lurraldez kanpoko erakundeak
% 0,0

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 56,0; ondoren, oinarrizko okupazioak daude (% 20,2), eta zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak % 19,6.[16] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 59,7 eta emakumeen % 51,0).

% 19,6
% 56,0
% 20,2
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 19,6Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 56,0Oinarrizko okupazioak · % 20,2Ez dago jasota · % 4,2
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Carbonero el Mayor, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak227% 19,6108% 16,1119% 24,3
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak650% 56,0400% 59,7250% 51,0
Oinarrizko okupazioak234% 20,2137% 20,497% 19,8
Ez dago jasota49% 4,225% 3,724% 4,9
Guztira1.160% 100,0670% 100,0490% 100,0

Okupatuen % 77,2 besteren konturako langileak dira, eta % 22,8 norberaren konturakoak.[17]

% 19,4
% 70,1
Norberaren kontura, langileak dituena · % 3,4Norberaren kontura, langilerik gabe · % 19,4Besteren kontura, finkoa/mugagabea · % 70,1Besteren kontura, aldi baterakoa · % 7,1
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Carbonero el Mayor, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura265% 22,8186% 27,879% 16,1
Besteren kontura895% 77,2484% 72,2411% 83,9
Guztira1.160% 100,0670% 100,0490% 100,0

Jaiolekuaren arabera

Jarduera

16 urte edo gehiagokoen % 81,4 estatuan jaio zen, eta % 18,6 atzerrian.[14] Jarduera-egoerak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 57,1 okupatuak dira, % 32,0 erretiratuak, % 6,0 ikasleak eta % 3,7 bestelako inaktiboak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 72,6 okupatuak dira, % 14,9 bestelako inaktiboak, % 5,1 erretiratuak, % 5,1 langabeak eta % 2,3 ikasleak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 47,0 okupatuak dira, % 27,5 bestelako inaktiboak, % 14,2 erretiratuak, % 8,1 ikasleak eta % 3,2 langabeak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 53,0 okupatuak dira, % 29,5 bestelako inaktiboak, % 8,7 langabeak, % 5,5 erretiratuak eta % 3,3 ikasleak.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 57,1
Okupatuak
% 72,6
% 1,2
Langabeak
% 5,1
% 6,0
Ikasleak
% 2,3
% 32,0
Erretiratuak
% 5,1
% 3,7
Beste inakt.
% 14,9
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 47,0
Okupatuak
% 53,0
% 3,2
Langabeak
% 8,7
% 8,1
Ikasleak
% 3,3
% 14,2
Erretiratuak
% 5,5
% 27,5
Beste inakt.
% 29,5
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Okupazioa

Okupatuen % 78,2 estatuan jaio zen, eta % 21,8 atzerrian.[16] Okupazio-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 64,2 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 20,8 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 11,1 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 51,3 oinarrizko okupazioetakoak dira, % 44,9 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 55,2 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 29,5 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 10,2 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 58,8 oinarrizko okupazioetakoak dira, % 34,0 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial eta % 3,1 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 20,8
Goi eta erdi maila
% 0,6
% 64,2
Langile kualifikatuak
% 44,9
% 11,1
Oinarrizko okup.
% 51,3
% 3,9
Ez dago jasota
% 3,2
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 29,5
Goi eta erdi maila
% 3,1
% 55,2
Langile kualifikatuak
% 34,0
% 10,2
Oinarrizko okup.
% 58,8
% 5,1
Ez dago jasota
% 4,1
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Jarduera-sektoreak

Jarduera-egituran badira aldeak jatorriaren arabera.[18] Estatuan jaiotako gizonen artean, % 47,5 zerbitzuetan ari dira, % 26,8 industrian, % 14,0 nekazaritzan eta % 11,7 eraikuntzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 35,9 industrian ari dira, % 32,7 zerbitzuetan, % 26,3 nekazaritzan eta % 5,1 eraikuntzan. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 78,9 zerbitzuetan ari dira, % 14,8 industrian, % 4,3 nekazaritzan eta % 2,0 eraikuntzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 71,1 zerbitzuetan ari dira, % 17,5 nekazaritzan eta % 11,3 industrian.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 14,0
Nekazaritza
% 26,3
% 26,8
Industria
% 35,9
% 11,7
Eraikuntza
% 5,1
% 47,5
Zerbitzuak
% 32,7
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 4,3
Nekazaritza
% 17,5
% 14,8
Industria
% 11,3
% 2,0
Eraikuntza
% 0,0
% 78,9
Zerbitzuak
% 71,1
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 114 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 3.613 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[19][oh 2]. Udalerriaren azalera 66,4 km² denez, NAE lurraldearen % 54,5 da[20]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 92,9 lur goldagarria (3.356 ha, 111 ustiategitan), % 6,8 larre iraunkorrak (247 ha, 36 ustiategitan), % 0,3 arbolak (9,5 ha, 6 ustiategitan) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,09 ha, 5 ustiategitan)[oh 3].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
54%
46%
NAE · 3.613 ha (% 54,5)Gainerako azalera · 3.022 ha (% 45,5)
NAE, lur-erabileraren arabera
93%
Lur goldagarria · 3.356 ha (% 92,9)Larre iraunkorrak · 247 ha (% 6,8)Arbolak · 9,5 ha (% 0,3)Baratzeak · 0,09 ha (< % 0,1)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Abeltzaintza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 986 behi, 3.746 ardi eta ahuntz, 57.820 txerri (probintziako 2. kopururik handiena) eta 245.923 hegazti (probintziako 3. kopururik handiena) zeuden[21].

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 1.511 gidari zeuden erroldatuta: 908 gizon (% 60,1) eta 603 emakume (% 39,9)[22]. Biztanleen % 61,4 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 2.463 ibilgailuk osatzen zuten: 1.553 turismo, 253 furgoneta, 205 kamioi, 111 motozikleta eta 34 ziklomotor[22]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 631 turismokoa zen, probintziako batez bestekoaren (617) gainetik.

Turismoen batez besteko adina 14,4 urtekoa zen; turismoen % 5,4k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 16,4k 25 urte baino gehiago[22]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 67,8 diesel zen eta % 31,6 gasolinazko; 12 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 0,5; probintzian % 0,6). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 3,6k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 36,1k ez zuen etiketarik[oh 4].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
29%
31%
36%
0 etiketa · 32 (% 1,4)ECO · 52 (% 2,2)C etiketa · 671 (% 29)B etiketa · 723 (% 31,3)Etiketarik gabe · 835 (% 36,1)
Turismoak, adinaren arabera
14%
22%
43%
16%
< 4 urte · 84 (% 5,4)4–8 urte · 211 (% 13,6)8–15 urte · 337 (% 21,7)15–25 urte · 666 (% 42,9)≥ 25 urte · 255 (% 16,4)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Toponimia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1247an Carbonero de Liedos izenean aipatzen da; 1587an Carbonero la Mayor bezala aipatzen da eta XIX. mendean bere behin betiko izenarekin agertzen da. —latinetik etorririk carbonem gehi -arium atzizkiaz— egur-ikatza egiten den lekuari aipamen egin liezaioke, edo lanbide horretan aritzen zen langileari.

Liedos terminoa lleco edo leco hitzatik etor daiteke "landu gabeko lekua", edo latineko laetus hitzatik "ugaria, emankorra". Ondoren, "el Mayor" deitu zitzaion, Carbonero de Ahusín-aren aldean, hau herrixka txipiagoa baitzen. Balieteke lehen Liedos izeneko toki batean ikazkintzan aritzen zen pertsona batek sortu izana, bertze leku batzuetako biztanleek esleitutako toponimo bat.

Historia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Burdin Aroan ez da Carboneron aztarnarik aurkitu, baina Armuñako Tormejón muinoko zeltiberia-aztarnategiaren eragin-eremuaren barnean dago. Carbonero herrian txanpon erromatarrak ageri dira eta Eresma ugaldearen haranean barrena Segovia eta Coca lotuko lituzkeen galtzada baten aztarnak.

Arabiarrak ailegatu zirenetik, mende batzuk geroago XI. mendearen bukaerako birpopulatzeek baino ez zuten populazio-hutsunea ikusi zen Dueroko lur horietan.

Dirudi Carbonero el Mayorren jatorria Erdi Arokoa dela. Aipatzen duten lehen dokumentuak XIII. mendekoak badira ere, pentsatzea arrazoizkoa da 1085ean Alfontso VI.ak Toledo konkistatu zuenean sortu zirela.

Segoviako hiri- eta lur-komunitateko Sexmo de Cabezas-en barnean dago.

Ensenadako markesaren arabera, 1751n ekonomiak nekazaritza eta abeltzaintza izaten segitu du eta 1182 biztanle ditu.

1800 eta 1805 artean, populazioan helmen ezezaguneko izurrite batek kalte handia egin zuen. Orduan armada frantsesak ailegatu ziren, Esteban Pastor López Bustarreko gerrillariarenak bezalako partida errebeldeak sortuz. Hasiera batean armada nazionaleko borrokalaria zen, maila desberdinetan, eta azkenean gerrilla gerrara iragan zen. Gerra bukaturik, Esteban Pastorrek gora eginen du, Segovia hainbat legealditan diputatu izatera ailegatu artio.

Geroxeago, 1854 eta 1856 urteen artean, kolerak herriari eragin zion, eta garai hartan, Pascual Madozen arabera, 2092 biztanle bizi ziren bertan.

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  2. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  3. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).
  2. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Segovia.tab.
  3. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Segovia.tab.
  4. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  5. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak erabilera-intentsitatearen arabera (kontsumo elektrikoa)» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  6. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. Udalerriak» Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala) (Espainiako Estatistika Institutua).
  7. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  8. 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  9. 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  10. ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, edad (grupos quinquenales) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  11. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Segovia.tab.
  12. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Segovia.tab.
  13. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  14. 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y relación con la actividad (agrupado) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  15. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y actividad económica (1 letra) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  16. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y ocupación (agregada) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  17. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  18. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y rama de actividad (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  19. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Segovia.tab (Wikimedia Commons).
  20. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q1776836.
  21. ↑ INE, «Explotaciones ganaderas por tipo de ganado», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE abeltzaintza Segovia.tab (Wikimedia Commons).
  22. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Segovia.tab (Wikimedia Commons).

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Geografia
Gaztela eta Leon
 Artikulu hau Gaztela eta Leongo geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Carbonero_el_Mayor&oldid=11794916"(e)tik eskuratuta