มีสไตล์การออกแบบไม่กี่แบบในโลกที่ผ่านมาแล้ว 70 ปีแต่ยังไม่ล้าสมัย Mid Century Modern คือหนึ่งในนั้น และในขณะที่หลายคนในกรุงเทพฯ กำลังตามเทรนด์นี้ผ่านร้านกาแฟและคอนโดใหม่ๆ — มีเจ้าของบ้านในระยองที่เลือกสร้างสิ่งนี้ขึ้นมาบนที่ดินครอบครัว ไม่ใช่ตามกระแส แต่เพราะมันตรงกับความรู้สึกที่ค้นหามานาน
Mid Century Modern คืออะไร และเกิดขึ้นได้อย่างไร
คำว่า Mid Century Modern ถูกบัญญัติอย่างเป็นทางการเมื่อปี 1984 โดย Cara Greenberg ในหนังสือ Mid-Century Modern: Furniture of the 1950s แต่สไตล์นี้เกิดขึ้นจริงตั้งแต่ช่วงปี 1933–1965 และได้รับความนิยมสูงสุดในยุคหลังสงครามโลกครั้งที่ 2
สาเหตุที่ทำให้สไตล์นี้เกิดขึ้นคือความขาดแคลน — เมื่อโลกพึ่งสิ้นเสียงปืน วัสดุก่อสร้างและอุตสาหกรรมขาดแคลน นักออกแบบอย่าง Charles และ Ray Eames จึงทดลองใช้วัสดุใหม่อย่างไม้อัดดัดโค้ง ไฟเบอร์กลาส และพลาสติกในแบบที่ไม่เคยทำมาก่อน ผลลัพธ์คือเฟอร์นิเจอร์สไตล์ Mid Century Modernที่สวยงาม ใช้งานได้ดี และเข้าถึงได้ในราคาที่คนทั่วไปซื้อได้
สถาบัน Bauhaus จากเยอรมนีมีบทบาทสำคัญในการวางรากฐานทางความคิด ขณะที่นักออกแบบยุโรปอย่าง Walter Gropius และ Mies van der Rohe ที่อพยพมาอเมริกาหลังสงครามก็ช่วยนำแนวคิดนี้เข้าสู่กระแสหลักของชีวิตชาวอเมริกัน
ลายเซ็นของสไตล์นี้คืออะไร
ถ้าต้องอธิบาย Mid Century Modern ให้คนที่ยังไม่รู้จักในประโยคเดียว มันคือ “การออกแบบที่เรียบง่าย ใช้งานได้จริง และสวยโดยไม่ต้องประดับประดา” รายละเอียดที่ทำให้รู้ว่านี่คือสไตล์นี้มีดังนี้
- เส้นสายและรูปทรง — เน้นรูปทรงเรขาคณิตที่มีความโค้งมนตามธรรมชาติ ไม่แข็งกระด้าง ขาเฟอร์นิเจอร์โปร่ง เรียวแหลม ทำให้ดูเบาและโล่ง
- วัสดุธรรมชาติผสมสมัยใหม่ — ไม้สีอบอุ่น (วอลนัต ไม้สัก) ผสมกับโลหะ หนัง และแก้ว ไม่มีการตกแต่งเกินจำเป็น ความงามอยู่ที่พื้นผิววัสดุเอง
- สีสันที่กล้า — ไม่ได้ขาวล้วนหรือเทาทั้งหมด แต่มีจุดสีสดอย่างเหลืองมัสตาร์ด เขียวมะกอก ส้มดินเผา ที่ปรากฏในเฟอร์นิเจอร์หรือของตกแต่งชิ้นเดียวโดดเด่น
- เปิดรับธรรมชาติ — หน้าต่างบานใหญ่ เพดานสูง พื้นที่เปิดโล่ง เชื่อมต่อภายในกับสวนและสภาพแวดล้อมภายนอกได้อย่างไร้รอยต่อ
บ้าน Mid Century Modern ในระยอง : เมื่อสไตล์อเมริกันพบกับอากาศร้อนชื้น
กัปตัน-ธีระพัฒน์ บุญช่วยเหลือ เจ้าของบ้านชาวระยองโดยกำเนิด เล่าว่าเขาไม่ได้รู้จักคำว่า Mid Century Modern มาก่อน แต่ทุกครั้งที่เดินผ่านอาคารหรือบ้านที่มีลักษณะนี้ เขาต้องหยิบโทรศัพท์ขึ้นมาถ่ายโดยไม่รู้ตัว จนกระทั่งเข้าใจว่าสิ่งที่ดึงดูดใจตัวเองตลอดมามีชื่อว่าอะไร
บ้านหลังนี้ตั้งอยู่ในระยอง สร้างใหม่บนที่ดินไม่ไกลจากบ้านหลังเดิมของครอบครัว โดยตั้งใจดึงกลิ่นอาย Mid Century Modernมาประยุกต์กับการใช้ชีวิตจริงในสภาพอากาศร้อนชื้นของภาคตะวันออก ซึ่งเป็นโจทย์ที่ต้องแก้อย่างรอบคอบ
หน้าต่างบานใหญ่และการออกแบบให้ลมพัดผ่านตัวบ้านได้ดีคือคำตอบแรก การเลือกโทนสีอบอุ่นของไม้ที่ไม่สะสมความร้อนด้วยสายตาคือคำตอบที่สอง และการวางพื้นที่กึ่งกลางแจ้งที่เชื่อมบ้านกับสวนคือสิ่งที่ทำให้บ้านหลังนี้ไม่ได้แค่ดูดี แต่อยู่แล้วสบายด้วย
ทำไม Mid Century Modern ถึงยังไม่ตกยุค
ในยุคที่ทุกอย่างเปลี่ยนเร็ว สถาปัตยกรรม Mid Century Modernยังคงอยู่เพราะมันไม่ได้พยายามจะเป็นสิ่งที่ฉูดฉาด แต่มันตอบโจทย์ชีวิตจริงได้ตลอดเวลา — ความโล่งที่ทำให้บ้านดูใหญ่กว่าพื้นที่จริง วัสดุที่เวลายิ่งผ่านไปยิ่งดูมีเสน่ห์ และเฟอร์นิเจอร์ดีไซน์ Mid Centuryอย่าง Eames Lounge Chair หรือ Eames Molded Plastic Chair ที่ยังผลิตและจำหน่ายมาตั้งแต่ปี 1956 จนถึงปัจจุบัน คือหลักฐานว่าความดีงามที่ถูกออกแบบมาอย่างดีจริงๆ ไม่มีวันหมดอายุ
สำหรับเจ้าของบ้านในระยองคนนี้ ความสำเร็จของบ้านหลังนี้ไม่ได้วัดจากรางวัลหรือการได้ลงนิตยสาร แต่วัดจากวันที่ลูกทั้งสองคนวิ่งเล่นในบ้านและบ้านยังรู้สึกเหมือนบ้านอยู่เสมอ — นั่นแหละคือสิ่งที่ Mid Century Modern ตั้งใจจะทำมาตั้งแต่ต้น
