มีคนบอกว่าปลูกดอกไม้แล้วตายทุกที
ส่วนใหญ่ปัญหาไม่ได้อยู่ที่ฝีมือ แต่อยู่ที่การเลือกชนิดที่ไม่เข้ากับสภาพแวดล้อมที่มี บางชนิดชอบอากาศเย็น บางชนิดต้องการดินพิเศษ บางชนิดออกดอกแค่ปีละครั้งสั้นๆ แล้วก็หมด
แต่ดอกไม้ที่จะพูดถึงในบทความนี้เป็นกลุ่มที่แตกต่าง — มันเป็น ดอกไม้ปลูกง่าย ออกดอกทั้งปี ออกดอกได้ตลอดปีในสภาพอากาศร้อนของไทย ปลูกได้ในกระถาง ดูแลไม่ยาก และราคาเริ่มต้นที่หาได้ในตลาดนัดต้นไม้ทั่วไป
ก่อนเลือกดอกไม้ เข้าใจแสงที่มีก่อน
ดอกไม้ปลูกง่าย ออกดอกทั้งปี ที่ออกดอกสม่ำเสมอตลอดปีส่วนใหญ่ต้องการแสงแดด อย่างน้อย 4-6 ชั่วโมงต่อวัน ถ้าระเบียงหรือหน้าต่างได้แดดน้อยกว่านั้น โอกาสที่ต้นจะออกดอกดีก็น้อยลงตาม
ทดสอบง่ายๆ ว่าพื้นที่ปลูกได้แดดแค่ไหน โดยสังเกตว่าแดดตรงส่องมาถึงกี่ชั่วโมงต่อวัน ถ้าได้ 6 ชั่วโมงขึ้นไปคือแดดเต็ม ถ้าได้ 2-4 ชั่วโมงคือร่มบางส่วน ถ้าน้อยกว่านั้นคือแสงน้อย
บทความนี้รวมดอกไม้ทั้งสามกลุ่มนี้ไว้ เลือกตามสภาพแสงที่มีจริง
กลุ่มแดดเต็ม ดอกดกทั้งปี
เข็ม (Ixora)
เข็มเป็นไม้พุ่มดอกเล็กที่ออกดอกเป็นช่อกระจุกสีสดตลอดปี มีทั้งสีแดง ส้ม ชมพู เหลือง และขาว ดอกช่อหนึ่งมีดอกเล็กๆ รวมกันหลายสิบดอก ให้สีสันที่โดดเด่นแม้จะอยู่ในกระถางขนาดเล็ก
เข็มชอบแดดจัด น้ำพอดี ดินระบายน้ำดี ตัดแต่งสม่ำเสมอเพื่อกระตุ้นการออกดอกใหม่ ถ้าดูแลดีจะออกดอกแทบไม่ขาดสาย เป็นดอกไม้ที่ “คุ้ม” มากในแง่ของการดูแลเทียบกับผลลัพธ์
เคล็ดลับ: เข็มชอบดินเป็นกรดเล็กน้อย ถ้าใบเหลืองผิดปกติลองปรับค่า pH ดินหรือใส่ปุ๋ยที่มีธาตุเหล็ก
บานชื่น (Zinnia)
บานชื่นเป็นดอกไม้ฤดูร้อนที่ออกดอกต่อเนื่องตลอดปีในเมืองไทย เนื่องจากอากาศร้อนเหมาะกับมันตลอดเวลา ดอกกลม สวยงาม มีทุกสี ตั้งแต่แดง ส้ม เหลือง ชมพู ม่วง และขาว
ปลูกจากเมล็ดได้ง่ายมาก หว่านเมล็ดลงดินชื้น รอ 7-10 วันก็งอก อีก 6-8 สัปดาห์ก็เริ่มออกดอก ราคาเมล็ดถูกมาก ซื้อได้ทั่วไปตามร้านขายเมล็ดพันธุ์
เด็ดดอกที่บานเต็มที่ออกสม่ำเสมอเพื่อกระตุ้นให้ต้นผลิตดอกใหม่ต่อเนื่อง ถ้าปล่อยให้ดอกเหี่ยวค้างอยู่ต้นจะเข้าสู่การสร้างเมล็ดแทนการออกดอกใหม่
พวงแก้ว (Duranta)
พวงแก้วหรือต้นเดือย เป็นไม้พุ่มที่ออกดอกช่อสีม่วงอมน้ำเงินสวยงาม ตามด้วยผลสีเหลืองทองที่ห้อยระย้าน่ามองมาก ทำให้มีทั้งดอกและผลในช่วงเวลาต่างๆ ตลอดปี
โตเร็ว ทนแดดร้อน ดูแลน้อย เหมาะสำหรับปลูกเป็นไม้กระถางหรือไม้พุ่มเสริมสีสันในสวน
คาร์เนชั่น (Catharanthus) หรือ วิงก้า
วิงก้าหรือที่บางร้านเรียกว่า Vinca เป็นดอกไม้ 5 กลีบที่ออกดอกตลอดปีในอากาศร้อน สีสันหลากหลาย ทนทาน ดูแลง่ายมาก ทนแล้งได้ดีกว่าดอกไม้ส่วนใหญ่
นิยมปลูกในกระถางแขวนหรือกระถางขอบริมระเบียงเพราะดอกห้อยย้อยออกไปรอบกระถางสวยงาม
กุหลาบพวง (Portulaca)
หรือที่รู้จักในชื่อ แมงลักคา เป็นดอกไม้สีสดที่ทนแดดและทนแล้งได้ดีเยี่ยม ดอกบานในตอนที่มีแสงแดด ตอนเย็นหรือท้องฟ้ามืดครึ้มจะหุบ ความสวยงามของมันคือสีสดสว่างที่เห็นไกล
เหมาะสำหรับคนที่ลืมรดน้ำบ่อยๆ เพราะทนแล้งได้ดีมาก แต่ถ้าให้น้ำพอเหมาะก็จะออกดอกดีกว่า
ไม้เท้ายายม่อม (Lantana)
ดอกช่อสีสดที่มักมีดอกหลายสีในช่อเดียวกัน เช่น เหลืองและส้ม หรือชมพูและเหลือง กลิ่นฉุนเฉพาะตัวที่บางคนชอบบางคนไม่ชอบ
ออกดอกตลอดปีในแดดจัด ทนร้อนมาก และดึงดูดผีเสื้อและแมลงผสมเกสรได้ดีมาก ถ้าอยากให้สวนมีชีวิตชีวา ไม้เท้ายายม่อมช่วยได้
ดาวเรืองขนาดเล็ก (African Marigold)
ดาวเรืองพันธุ์ฝรั่งขนาดเล็กออกดอกได้ตลอดปีในไทย แตกต่างจากดาวเรืองไทยที่ชอบอากาศเย็น ดอกสีเหลืองส้มสดใส กลิ่นเฉพาะตัวที่ไล่แมลงได้ เหมาะปลูกควบคู่กับพืชผักเพื่อไล่แมลงศัตรูพืช
กลุ่มร่มบางส่วน ออกดอกได้แม้แดดน้อย
กุหลาบ Knock Out
กุหลาบ Knock Out เป็นสายพันธุ์ที่พัฒนาขึ้นมาเพื่อทนอากาศร้อนและทนโรค แตกต่างจากกุหลาบทั่วไปที่ต้องการการดูแลมาก กุหลาบ Knock Out ออกดอกต่อเนื่องตลอดปีแม้ในอากาศร้อน ทนโรคราสนิม ทนโรคใบจุด และต้องการการดูแลน้อยกว่ากุหลาบปกติมาก
ต้องการแดดอย่างน้อย 4 ชั่วโมงต่อวัน รดน้ำสม่ำเสมอแต่ไม่ให้น้ำขัง ตัดแต่งหลังดอกโรยเพื่อกระตุ้นดอกใหม่
บีโกเนีย (Begonia)
บีโกเนียเป็นดอกไม้ที่ออกดอกได้ดีในที่ร่มบางส่วน ชอบแสงรำไรมากกว่าแดดตรง มีทั้งแบบดอกและแบบใบสวย บางสายพันธุ์ออกดอกตลอดปีได้ดีมากในไทย
เหมาะสำหรับระเบียงที่ได้แดดตอนเช้า แต่ร่มในช่วงบ่าย
ไอริสน้ำ / กล้วยไม้เหลือง (Neomarica)
ดอกสีสดที่ออกดอกต่อเนื่องตลอดปีในที่มีแสงปานกลาง ต้นดูคล้ายกล้วยไม้แต่ไม่ใช่ ดอกออกมาจากปลายใบ สีสดสวยงาม
กลุ่มแสงน้อย ดอกไม้สำหรับมุมในบ้าน
คาลาเธีย (Calathea)
เทคนิคคือไม่ได้เน้นดอก แต่เน้นใบที่มีสีสันและลวดลายสวยงาม บางสายพันธุ์ออกดอกขนาดเล็กเป็นโบนัสด้วย เหมาะสำหรับพื้นที่ในบ้านที่แสงน้อย
สร้อยอินทนิล / เทียนจีน (Impatiens)
เทียนจีนออกดอกได้ในที่ร่มมาก ดอกสีสดในขนาดเล็ก มีหลายสี รดน้ำสม่ำเสมอ อย่าให้แห้ง เหมาะสำหรับระเบียงที่ไม่ค่อยได้แดด
เคล็ดลับทำให้ดอกออกสม่ำเสมอ
ตัดดอกโรยออกทันที — ถ้าปล่อยให้ดอกเหี่ยวค้างบนต้น พลังงานของต้นจะเข้าสู่การสร้างเมล็ดแทนดอกใหม่ ตัดดอกโรยหรือดอกที่บานเต็มที่ออกสม่ำเสมอ ต้นจะออกดอกใหม่ต่อเนื่อง
ปุ๋ยสูตรส่งเสริมดอก — ปุ๋ยที่มีตัวเลขกลางและท้ายสูง เช่น 10-30-20 หรือ 15-30-15 เน้นฟอสฟอรัสและโพแทสเซียมที่ช่วยส่งเสริมการออกดอกและการติดผล ต่างจากปุ๋ยที่ไนโตรเจนสูงซึ่งทำให้ต้นเน้นผลิตใบแทน
ตัดแต่งกระตุ้น — ตัดกิ่งยาวหรือกิ่งที่ไม่ออกดอกออกบ้าง กระตุ้นให้ต้นแตกกิ่งใหม่และออกดอกพร้อมกัน
รดน้ำที่โคนต้น — รดน้ำที่โคนต้นแทนที่จะราดลงบนดอกและใบโดยตรง ความชื้นบนดอกและใบนานๆ ทำให้เกิดโรคเชื้อราได้
กระถางมีรูระบายน้ำ — ต้นไม้ดอกส่วนใหญ่ไม่ชอบน้ำขัง รากเน่าจากน้ำขังคือสาเหตุที่ต้นดอกไม้ตายบ่อยที่สุด ตรวจดูรูระบายน้ำที่ก้นกระถางให้ไม่อุดตัน
จัดสีให้กระถางดูดี
ถ้ามีหลายกระถางในพื้นที่เดียว การจัดสีให้สอดคล้องกันช่วยให้ดูดีกว่าการนำดอกสีต่างๆ มาวางสุ่มๆ
แบบ Monochromatic — ใช้ดอกสีเดียวแต่ต่างเฉด เช่น ชมพูอ่อน ชมพูเข้ม แดง ให้ความรู้สึกสงบและสวยงามในแบบที่ไม่จำเจ
แบบ Complementary — สีตรงข้ามในวงจรสี เช่น ม่วงกับเหลือง หรือส้มกับน้ำเงิน ให้ความเด่นชัดและมีพลัง
แบบ All White — ดอกสีขาวทั้งหมดให้ความสะอาด เรียบร้อย และเด่นชัดในพื้นที่สีเข้ม
ไม่จำเป็นต้องมีสวนที่ใหญ่ ก็ปลูกได้
ดอกไม้ในกระถางบนระเบียงไม่ได้ด้อยกว่าสวนในบ้านขนาดใหญ่ มันแค่ต้องการการเลือกชนิดที่ถูกต้องและการดูแลที่สม่ำเสมอ
เริ่มจากชนิดเดียวก่อนก็ได้ — เข็ม บานชื่น หรือวิงก้า เป็นตัวเลือกที่แนะนำสำหรับมือใหม่เพราะซื้อง่าย ราคาไม่แพง และถ้าดูแลถูกวิธีจะออกดอกให้ดูแทบทุกวัน
แล้วค่อยๆ เพิ่มชนิดอื่นเมื่อมั่นใจขึ้น
ระเบียงที่มีดอกไม้ออกดอกตลอดปีเป็นสิ่งที่ทุกบ้านทำได้ ไม่จำเป็นต้องใช้เงินมาก ไม่จำเป็นต้องมีความรู้มาก แค่เริ่มต้นและอย่าหยุด ไม้ดอกไม้ประดับ
