Tag Archives: ประวัติศาสตร์

ถนนราชวิถี ด้านหลังคณะวิทย์ที่เลียบไปกับพระตำหนักจิตรลดารโหฐานยาวไปจนถึง สะพานกรุงธน ซึ่งเป็นชื่ออย่างเป็นทางการตั้งแต่เมื่อ พ.ศ. ๒๕๐๑ ผ่านมาเกินครึ่งศตวรรษ แต่คนกรุงเทพก็ยังเรียกว่า สะพานซางฮี้ เพราะอะไรกัน?.ในรัชสมัย พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๕ โปรดเกล้าฯ ให้ตัดถนนจากริมแม่น้ำเจ้าพระยาไปจนถึงถนนสิ้ว (ถนนสวรรคโลก ในปัจจุบัน) พระราชทานนามว่า “ถนนซางฮี้” เป็นชื่อมงคลในภาษาจีนแปลว่า ยินดีอย่างยิ่ง โดยนำมาจากชื่อเครื่องลายครามของจีน ซึ่งในสมัยนั้นเป็นที่นิยมสะสม จนถึงรัชสมัย พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๖ โปรดเกล้าฯ ให้เปลี่ยนชื่อเป็น ถนนราชวิถี แต่ราษฎรทั่วไปก็ยังคงเรียกด้วยความเคยชินว่าถนนซางฮี้เช่นเดิม.ต่อมาเมื่อ พ.ศ. ๒๔๙๗ มีการสร้างสะพานข้ามแม่น้ำเจ้าพระยาแห่งใหม่เพื่อขยายการจราจรจากพระนครไปยังฝั่งธนบุรี ขณะนั้นยังไม่มีชื่อสะพาน ชาวบ้านจึงเรียกตามชื่อถนนว่า สะพานซางฮี้ จนเมื่อเปิดใช้งานและประกาศชื่ออย่างเป็นทางการว่า สะพานกรุงธน แต่ประชาชนทั่วไปก็ยังคงเรียกว่า … Continue reading →

ชาวคณะวิทย์ทุกคนคงคุ้นเคยกับ “อนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิ” เป็นอย่างดี แต่ทราบที่มาที่ไปหรือไม่ว่าเขาสร้างขึ้นด้วยเหตุผลใด?.อนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิ เป็นอนุสรณ์เชิดชูเกียรติของผู้เสียสละชีพต่อสู้ในเหตุการณ์กรณีพิพาทอินโดจีนกับฝรั่งเศส พ.ศ. ๒๔๘๓-๒๔๘๔ ช่วงปลายสงครามโลกครั้งที่ ๒ รัฐบาลไทยได้ร้องขอให้มีการปรับปรุงเส้นแบ่งเขตแดนด้านอินโดจีนตามหลักสากล ระหว่างไทยกับฝรั่งเศส แต่ฝรั่งเศสไม่ยินยอม ทั้งยังส่งเครื่องบินมาทิ้งระเบิดที่จังหวัดนครพนม จนเกิดการต่อสู้กันตามแนวชายแดนซึ่งขณะนั้นลาวและเขมรอยู่ภายใต้การควบคุมของฝรั่งเศส จนกระทั่งมีการเจรจาสันติภาพโดยญี่ปุ่นเสนอตัวเป็นผู้ไกล่เกลี่ยกรณีพิพาท และลงนามสัญญาสันติภาพ ณ กรุงโตเกียว เมื่อเดือนมีนาคม พ.ศ. ๒๔๘๔.จอมพล ป.พิบูลสงคราม นายกรัฐมนตรีในขณะนั้นเป็นประธานเปิดอนุสาวรีย์ในปี พ.ศ. ๒๔๘๕ โดยออกแบบเป็นรูปดาบปลายปืน มี ๕ แฉก ประดับรูปปั้นหล่อทองแดงเป็นรูปวีรชน ๕ เหล่าคือ ทหารบก ทหารเรือ ทหารอากาศ ตำรวจ และพลเรือน ภายในอนุสาวรีย์บรรจุอัฐิทหารที่เสียชีวิตในกรณีพิพาทระหว่างไทยกับฝรั่งเศส มีแผ่นทองแดงจารึกรายนามผู้เสียชีวิตและผู้สละชีพเพื่อชาติจากสงครามต่าง ๆ … Continue reading →

เนื่องในโอกาสวันรัฐธรรมนูญ ๑๐ ธันวาคม แอดมินขอนำเสนอเกร็ดประวัติศาสตร์เกี่ยวกับ พระบรมราชานุสาวรีย์รัชกาลที่ ๗ ซึ่งครั้งหนึ่งเกือบจะได้แทนที่อนุสาวรีย์ประชาธิปไตย! เป็นที่ทราบกันดีกว่า พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๗ ได้พระราชทานรัฐธรรมนูญการปกครองให้แก่ปวงชนชาวไทยภายหลังเหตุการณ์การเปลี่ยนแปลงการปกครองโดย คณะราษฎร เมื่อวันที่ ๑๐ ธันวาคม พ.ศ. ๒๔๗๕ ต่อมาจึงมีการสร้าง อนุสาวรีย์ประชาธิปไตย เมื่อ พ.ศ. ๒๔๘๓ ในสมัยรัฐบาล จอมพล ป. พิบูลสงคราม แต่กลับไม่มีดำริก่อสร้างพระบรมราชานุสาวรีย์องค์พระผู้พระราชทานรัฐธรรมนูญแต่อย่างใด พ.ศ. ๒๔๙๔ ความขัดแย้งระหว่างกลุ่มทหารและฝ่ายอนุรักษ์กลับปะทุขึ้นมาอีก จอมพล ป. พิบูลสงคราม จึงประนีประนอมด้วยการนำเสนอการสร้างพระบรมราชานุสาวรีย์ รัชกาลที่ ๗ โดยมีแนวคิดให้สร้างทดแทนอนุสาวรีย์ประชาธิปไตย แต่มีเสียงคัดค้านถึงความไม่เหมาะสมประกอบกับประสบอุปสรรคด้านงบประมาณ โครงการนี้จึงถูกระงับไป … Continue reading →

เมื่อวันที่ ๗ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๖๓ บรรณารักษ์เข้าร่วมกิจกรรมเสวนาในโครงการสัมมนาเครือข่ายจดหมายเหตุและพิพิธภัณฑ์มหาวิทยาลัยมหิดล ประจำปี ๒๕๖๓ ช่วงหนึ่งท่านวิทยากรคือ อาจารย์จุฑาทิพย์ อังศุสิงห์ ผู้อำนวยการสำนักหอจดหมายเหตุแห่งชาติ ได้เล่าถึงฟิล์มกระจกและเชิญชวนให้ไปเยี่ยมชมนิทรรศการ ฟิล์มกระจก : เรื่องราวเหนือกาลเวลา ณ หอศิลปกรุงเทพฯ ซึ่งบรรณารักษ์ได้ไปชมมาแล้ว จึงขอยกมือสนับสนุนและเชิญท่านที่สนใจไปชมกันอีกแรงหนึ่ง ประเทศไทยเริ่มมีการถ่ายภาพครั้งแรกในสมัยรัชกาลที่ ๓ แน่นอนว่าเข้ามาพร้อมกับชาวต่างชาติ ในสมัยนั้นยังไม่มีฟิล์มถ่ายภาพอย่างที่เราคุ้นเคย วัสดุที่ใช้บันทึกภาพเป็นแผ่นโลหะเคลือบสารเคมี และต่อมาก็พัฒนาเป็นแผ่นกระจก ซึ่งก็คือที่มาของนิทรรศการภาพถ่ายฟิล์มกระจกที่ว่านี้ โดยภาพถ่ายส่วนใหญ่ก็จะเป็นภาพจากพระราชสำนักหรือของคหบดีผู้ที่พอจะมีฐานะ บรรยากาศเสวนา ท่านซ้ายคือ อาจารย์จุฑาทิพย์ อังศุสิงห์ (ภาพจาก หอจดหมายเหตุและพิพิธภัณฑ์ มหาวิทยาลัยมหิดล) จวบจนรัชสมัยแผ่นดินพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๕ เมื่อกิจการงานด้านจดหมายเหตุและพิพิธภัณฑ์เริ่มเป็นรูปเป็นร่างขึ้น สมเด็จฯ … Continue reading →

แต่ไหนแต่ไรมา บทบาทของผู้หญิงในสังคมไทยหากว่ากันตามจริงนับว่าเป็นรองผู้ชายอยู่มากโข ยิ่งกับเรื่องการศึกษาเล่าเรียนด้วยแล้ว ยากนักที่จะมีโอกาสได้เรียนเขียนอ่านเหมือนผู้ชาย แม้จะเป็นเจ้านายฝ่ายในก็ยังไม่ได้รับโอกาสเท่าใดนัก ประเทศสยามในสมัยแผ่นดินพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงเปิดประเทศเพื่อคบค้ากับชาวต่างชาติมากขึ้นเพื่อแสดงให้เห็นว่าประเทศสยามเป็นอารยะ ประชาชนต่างตื่นตัวรับวัฒนธรรมและวิทยาการของชาติตะวันตก รวมถึงค่านิยมในการให้บุตรหลานได้เล่าเรียนหนังสือมากขึ้น พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงสนับสนุนการศึกษาในทุกระดับ โดยเฉพาะพระราชโอรสและพระบรมวงศานุวงศ์ ถึงอย่างนั้นก็ยังติดธรรมเนียมบางประการที่ทำให้สตรีไม่อาจได้รับการศึกษาเทียบเท่าบุรุษ

สรรพสาระประวัติศาสตร์ไทย “ความสำคัญของรัชกาลสมเด็จพระนเรศวรมหาราชในประวัติศาสตร์ไทย” ผ่านไปแล้วสำหรับการเปิดให้เข้าชมภาพยนตร์ “ตำนานสมเด็จพระนเรศวรมหาราช” แบบฟรีๆ กันถึง ๑๖๐ โรงทั่วประเทศ คำนวนคร่าวๆ ก็น่ามีคนไทยได้เข้าชมกว่าห้าหมื่นคน เสียงวิพากษ์วิจารณ์จะดีหรือลบนั้นก็สุดแท้แต่ใครจะมอง คิดเสียว่าอย่างน้อยก็พอจะให้คนไทยจำนวนหนึ่งได้สนุกสนานไปกับภาพยนตร์ แต่ที่สะกิดใจผมนิดหน่อยคือการที่หลายคนอาจแยกแยะไม่แตกระหว่างภาพยนตร์เพื่อความบันเทิงกับความเข้าใจเรื่องประวัติศาสตร์

(ข้อเขียนนี้เป็นความเห็นส่วนตัวเท่านั้น) บรรณารักษ์ไปเจอข่าวที่เจ็บจี๊ดอยู่ข่าวหนึ่ง ตามประสาคนที่ทำงานจดหมายเหตุและพิพิธภัณฑ์แล้วก็สนใจเรื่องราวทำนองนี้อยู่ด้วย ก็ยิ่งเจ็บจี๊ดขึ้นไปอีก คือข่าวที่มีเด็กมือบอนไปสลักชื่อตัวเองไว้เป็นที่ระลึกบนโบราณสถานที่อียิปต์ จนกลายเป็นเรื่องราวใหญ่โต ทำให้ประเทศเสียหน้าไปทั่วโลกเลยทีเดียว เรื่องมันเกิดเพราะเจ้าเด็กคนนี้ที่ชื่อ Ding Jinhao (ตอนนี้ชื่อหมอนี่ดังมาก (ด้านไม่ดี) ลองค้นใน Google ก็ได้ครับ) อายุแค่ ๑๕ ปี ดันคันไม้คันมือไปสลักชื่อตัวเองไว้ที่โบราณสถานในอียิปต์ว่า “Din Jinghao was here” ประมาณว่า ฉันเคยมาเหยียบที่นี่แล้วนะ คงด้วยความคึกคะนองและไร้ปัญญา (ขอใช้คำนี้เลย) ปรากฏว่าภาพถูกเผยแพร่ไปทั่วโลกบนสื่อออนไลน์ ทำเอาประเทศจีนเสียชื่อเสียงมาก ชาวจีนเลยตามหากับให้ทั่วว่าไอ้คนมือบอนนี้เป็นใคร แล้วก็เจอตัวในที่สุด โบราณสถานที่เจ้าเด็กนี่ไม่ขีดเขียนก็ไม่ใช่ธรรมดานะครับ แต่เป็น มหาวิหารลักซอร์ ในกรุงไคโร อายุมากกว่า ๓,๔๐๐ ปี เดิมทีเป็นวิหารโบราณที่ไม่ใหญ่โตนัก จนถึงสมัยฟาโรห์อาเมนโนฟิสที่ … Continue reading →

หยวนเฟย. (๒๕๕๓). มินจายอง ราชินีบัลลังก์เลือด. แปลจาก The Lost Queen. โดย ชลาลัย ธนารักษ์สิริถาวร. กรุงเทพ : มติชน. เลขหมู่ : นว ห๒๑๘ม ๒๕๕๓ ใครที่เป็นแฟนละครเกาหลีหรือสนใจเรื่องราวของเกาหลีน่าจะคุ้นหูกับพระนามของ “พระราชินีมิน” มาบ้าง เรื่องราวที่แสนอื้อฉาวของพระนางที่เป็นที่รู้จักกันดีคือการที่พระนางถูกลอบปลงพระชนม์โดยทีมสังหารจากญี่ปุ่นและบางส่วนก็เป็นคนเกาหลีเองที่ไม่ลงรอยกับพระนาง เหตุการณ์ครั้งนั้นเป็นชนวนความขัดแย้งที่รุนแรงอย่างยิ่งระหว่างคนเกาหลีกับคนญี่ปุ่น บางกระแสก็ว่าเป็นเพราะการกุมอำนาจแบบเบ็ดเสร็จของพระนางทำให้ญี่ปุ่นไม่พอใจ และบ้างก็ว่าสาเหตุนั้นมาจากความขัดแย้งในราชสำนักเอง อำนาจเป็นสิ่งหอมหวลใครๆ ก็อยากลิ้มลอง เมื่อขี่หลังเสือแล้วลงลำบาก แถมยังต้องระวังไม่ให้เสือแว้งกัด พระนางเองก็เช่นกัน ในช่วงปลายราชวงศ์โชซอน หรือราว ค.ศ. ๑๘๙๐ เป็นต้นมา ญี่ปุ่นเริ่มแผ่ขยายอิทธิพลเข้ามายังดินแดนบางส่วนของจีนและรุกล้ำเข้ามาในเกาหลี ในยุคนั้นยากที่จะมีใครต่อต้านแสนยานุภาพของญี่ปุ่นได้ เป้าหมายของชาวอาทิตย์อุทัยคือการครองเอเชียตะวันออก โดยมีเป้าหมายจะกลืนคาบสมุทรเกาหลีทั้งหมด … Continue reading →