Edukira joan

Villafrechós

Wikipedia, Entziklopedia askea
Villafrechós
Espainiako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Espainia
Autonomia Gaztela eta Leon
ProbintziaValladolideko probintzia
Izen ofizialaVillafrechós
Posta kodea47810
INEk ezarritako kodea47205
HerriburuaVillafrechós
Geografia
Koordenatuak41°53′36″N 5°13′07″W / 41.893333333333°N 5.2186111111111°W / 41.893333333333; -5.2186111111111
Mapa
Azalera60,51 km²
Altitudea740 m
Demografia
Biztanleria473 (2025)
alt_left 205 (%43,2) (%56,8) 269 alt_right
Dentsitatea8 bizt/km²
MatrikulaVA
villafrechos.org.es

Villafrechós Valladolideko udalerria da, Tierra de Campos eskualdean dagoena. Famatua da bere almendra garrapiñatuei esker. Azken erroldaren arabera 473 biztanle zituen 60,5 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: .

Mapa
Villafrechós eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Biztanleriaren tamainaUrtea440460480500520540560200020052010201520202025VillafrechósBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 269 gizon, 205 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
100+
 
0.00
0.00
 
95-99
 
0.00
2.23
 
90-94
 
1.46
2.60
 
85-89
 
4.88
3.35
 
80-84
 
3.90
5.95
 
75-79
 
5.37
4.46
 
70-74
 
6.83
7.81
 
65-69
 
4.39
7.06
 
60-64
 
9.76
6.69
 
55-59
 
7.80
10.04
 
50-54
 
7.80
5.20
 
45-49
 
4.88
6.69
 
40-44
 
6.34
5.58
 
35-39
 
5.37
5.95
 
30-34
 
6.83
8.18
 
25-29
 
4.39
4.83
 
20-24
 
6.34
4.09
 
15-19
 
4.88
2.97
 
10-14
 
3.41
4.83
 
5-9
 
3.90
1.49
 
0-4
 
1.46
Iturria: Instituto Nacional de Estadística[1]

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 44,5 udalerri berean jaioak ziren[2], probintziako batez bestekoaren (% 44,5) parean. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 3,8 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 25,3 —probintzian % 10,8—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Valladolideko mapa
Udal
Prob
Esta
Udalerri berean · % 44,5Probintzia berean · % 22,8Erkidegoan · % 3,6Beste erkidegoa · % 3,8Estatutik kanpo · % 25,3
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 120 biztanleren artean, gehienak Afrikan jaioak dira (% 65)[3]. Jaiotza herrialde nagusiak Maroko, Bulgaria, Argentina dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Euro
Afri
Amerika · % 5Europa · % 30Afrika · % 65
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►
51
Maroko
27
19
Bulgaria
16
1
Argentina
2
1
Paraguai
1
0
Errumania
1
0
Kolonbia
1
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 356 etxebizitza zeuden: 182 (% 51,1) nagusiak eta 174 (% 48,9) ez-nagusiak.[4]

356etxebizitza
182etxegune

Etxebizitza multzoa Valladolideko mapa

182
174
Etxebizitza nagusia (182)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (174)

Guztira 182 etxegune zeuden, eta horietatik 58 (% 31,9) pertsona bakarrekoak ziren.[5]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 158
2 pertsona45
3 pertsona32
4 pertsona29
5 edo gehiago18

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 417 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 14,4 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 16,5; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 39,3; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 29,7.[6] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 14,0 zen 2021ean eta % 14,4 2024an; beraz, ia aldatu gabe mantendu zen. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 30,8 izatetik % 29,7 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 22,8 ziren, eta gizonen artean % 7,7; 15,1 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 28,8 eta gizonen % 30,5 ziren.

417biztanle 15 urte edo +, 2024
% 14,4goi-mailako ikasketak+0,3 puntu 2021etik mapa
% 29,7lehen hezkuntza edo gutxiago−1,1 puntu 2021etik mapa
% 29,7
% 39,3
% 16,5
% 14,4
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 29,7Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 39,3Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 16,5Goi-mailako ikasketak · % 14,4
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Valladolideko mapa
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Villafrechós, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak60% 14,418% 7,742% 22,8
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa69% 16,538% 16,331% 16,8
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)164% 39,3106% 45,558% 31,5
Lehen hezkuntza edo gutxiago124% 29,771% 30,553% 28,8
Guztira417% 100,0233% 100,0184% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Villafrechós, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 14,0% 14,0% 41,1% 30,8406
2022% 14,0% 17,3% 40,2% 28,4415
2023% 14,7% 16,1% 41,1% 28,1409
2024% 14,4% 16,5% 39,3% 29,7417
500 biztanletik beherako udalerrietan, INEk ikasketa-maila lau multzo nagusitan baino ez du argitaratzen, eta ez du jaiolekuaren araberako daturik ez ikasten ari direnei buruzkorik ematen.

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 12.284 euro-koa zen[7], eta etxegune bakoitzeko 32.379 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (15.590 euro) azpitik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.036 euro) azpitik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 16.450 euro zen. Errenta gordina 14.505 euro-koa izan zen pertsonako.

Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 44,5[8]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 19,9), beste diru-sarrerak (% 28,4), langabezia-prestazioak (% 1,5), beste prestazioak (% 5,7).

45%
20%
28%
Soldata · % 44,5Pentsioak · % 19,9Langabezia · % 1,5Beste prestazioak · % 5,7Beste sarrerak · % 28,4
Diru-sarreren banaketa iturriaren arabera.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[9][oh 1]. Udalerrian indizea 33 da, probintziakoaren (29,2; Valladolideko mapa) gainetik eta Espainiakoaren (32,1) gainetik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,9 da, probintziakoaren (2,5; Valladolideko mapa) gainetik eta Espainiakoaren (2,8) gainetik.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Villafrechós udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 218 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 53,2; gainerako % 46,8 inaktibo zeuden.[10] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 8,7 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 56,6 zen eta emakumezkoena % 48,9; langabezia-tasa, aldiz, % 7,8 eta % 10,1 zen, hurrenez hurren.[10]

Okupatuen kopurua 193 zen 2023ean, 2021eko 176etik gora.[11] Emakumeek okupatuen % 39,4 osatzen dute, eta gizonek % 60,6.

193okupatu, 2023+% 9,7 2021etik
% 39,4emakumeak okupatuen artean
% 53,2jarduera-tasa, 2024
% 8,7langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 48,5
% 46,8
Okupatuak · % 48,5Langabeak · % 4,6Inaktiboak · % 46,8
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Villafrechós, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak199% 48,5119% 52,280% 44,0
Langabeak19% 4,610% 4,49% 4,9
Inaktiboak192% 46,899% 43,493% 51,1
Guztira410% 100,0228% 100,0182% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 44,0), zerbitzuak (% 40,4), industria (% 10,4) eta eraikuntza (% 5,2).[11]

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Valladolideko mapa
% 44,0
% 10,4
% 40,4
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 44,0Industria · % 10,4Eraikuntza · % 5,2Zerbitzuak · % 40,4

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 55,4; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 17,6), eta oinarrizko okupazioak % 16,6.[12] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 59,0 eta emakumeen % 50,0).

% 17,6
% 55,4
% 16,6
% 10,4
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 17,6Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 55,4Oinarrizko okupazioak · % 16,6Ez dago jasota · % 10,4
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Villafrechós, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak34% 17,611% 9,423% 30,3
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak107% 55,469% 59,038% 50,0
Oinarrizko okupazioak32% 16,622% 18,810% 13,2
Ez dago jasota20% 10,415% 12,85% 6,6
Guztira193% 100,0117% 100,076% 100,0

Okupatuen % 57,5 besteren konturako langileak dira, eta % 42,5 norberaren konturakoak.[13]

% 42,5
% 57,5
Norberaren kontura · % 42,5Besteren kontura eta beste egoera bat · % 57,5
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Villafrechós, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura82% 42,552% 44,430% 39,5
Besteren kontura111% 57,565% 55,646% 60,5
Guztira193% 100,0117% 100,076% 100,0

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 62 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 6.393 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[14][oh 2]. Kopuru hori udalerriaren azalera (60,5 km²) baino handiagoa da, udalerrian kokatutako ustiategien lurrak beste udalerri batzuetan ere badaudelako[15]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 99,9 lur goldagarria (6.389 ha, 62 ustiategitan), arbolak (2,9 ha, 3 ustiategitan), larre iraunkorrak (1 ha, 4 ustiategitan) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,01 ha, ustiategi batean)[oh 3].

Nekazaritzako azalera erabilgarria, lur-erabileraren arabera
100%
Lur goldagarria · 6.389 ha (% 99,9)Larre iraunkorrak · 1 ha (< % 0,1)Arbolak · 2,9 ha (< % 0,1)Baratzeak · 0,01 ha (< % 0,1)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020.

Abeltzaintza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 958 behi eta 12.801 ardi eta ahuntz (probintziako 3. kopururik handiena) zeuden[16][oh 4].

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 262 gidari zeuden erroldatuta: 170 gizon (% 64,9) eta 92 emakume (% 35,1)[17]. Biztanleen % 55,3 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 521 ibilgailuk osatzen zuten: 337 turismo, 69 furgoneta, 39 motozikleta, 37 kamioi eta 15 ziklomotor[17]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 711 turismokoa zen, probintziako batez bestekoaren (525) gainetik.

Turismoen batez besteko adina 15,6 urtekoa zen; turismoen % 3,9k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 17,5k 25 urte baino gehiago[17]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 64,1 diesel zen eta % 35,5 gasolinazko; 2 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 0,4; probintzian % 0,8). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 2,3k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 43,6k ez zuen etiketarik[oh 5].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
24%
30%
44%
0 etiketa · 4 (% 0,8)ECO · 8 (% 1,6)C etiketa · 122 (% 23,8)B etiketa · 155 (% 30,3)Etiketarik gabe · 223 (% 43,6)
Turismoak, adinaren arabera
9%
20%
49%
18%
< 4 urte · 13 (% 3,9)4–8 urte · 31 (% 9,2)8–15 urte · 69 (% 20,5)15–25 urte · 165 (% 49)≥ 25 urte · 59 (% 17,5)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Eraikinak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  • Iglesia Parroquial de San Cristóbal: Harriz eraikita XV. eta XVI. mendeen artean.
  • Convento de Santa Clara: Estilo gotikoa eta XV.mendean eraikita.
  • Ermita de Nuestra Señora de Cabo: Adreiluz eraikita XVII.mendean.

Festak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  • Ostegun Santua baino 15 egun eta gero: San Isidoro.
  • Irailaren 8an: Virgen de Cabo

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  2. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  3. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ Beste abere mota batzuen datuak ez dira argitaratu, sekretu estatistikoa dela eta (ustiategi gutxi dagoenean, INEk ez ditu datuak zabaltzen, ustiategiak identifika ez daitezen).
  5. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).
  2. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Valladolid.tab.
  3. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Valladolid.tab.
  4. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  5. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  6. ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo y nivel de estudios (agregado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  7. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Valladolid.tab.
  8. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Valladolid.tab.
  9. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  10. 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo y relación con la actividad (agrupado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  11. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y rama de actividad (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  12. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y ocupación (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  13. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  14. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Valladolid.tab (Wikimedia Commons).
  15. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q1929390.
  16. ↑ INE, «Explotaciones ganaderas por tipo de ganado», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE abeltzaintza Valladolid.tab (Wikimedia Commons).
  17. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Valladolid.tab (Wikimedia Commons).

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Geografia
Gaztela eta Leon
 Artikulu hau Gaztela eta Leongo geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Villafrechós&oldid=11796496"(e)tik eskuratuta