ทุกครั้งที่ใครซื้อตั๋ว รถไฟไทย ออนไลน์หรือที่สถานี จะเห็นโลโก้สองชุดเสมอ คือ รฟท. และ SRT ทั้งสองคือชื่อย่อขององค์กรเดียวกัน ที่มีประวัติศาสตร์ยาวนานกว่า 130 ปีในการขับเคลื่อนประเทศไทย
การรถไฟแห่งประเทศไทย SRT รฟท คืออะไร
การรถไฟแห่งประเทศไทย (ชื่อย่อ: รฟท.; อังกฤษ: State Railway of Thailand; SRT) เป็นรัฐวิสาหกิจในกระทรวงคมนาคม ทำหน้าที่ดูแลกิจการด้านรถไฟของประเทศไทย มีทางรถไฟอยู่ภายใต้ขอบเขตดำเนินการทั้งหมด 4,070 กิโลเมตร
ชื่อย่อ รฟท. มาจากคำว่า “การรถไฟแห่งประเทศทไย” ส่วน SRT มาจาก State Railway of Thailand ซึ่งเป็นชื่อภาษาอังกฤษอย่างเป็นทางการ ทั้งสองชื่อย่อใช้แทนกันได้ในการอ้างอิงทางราชการและทั่วไป
การรถไฟ ดูแลระบบรางขนาดหนึ่งเมตรที่เชื่อมต่อทั่วประเทศ ให้บริการทั้งผู้โดยสารและขนส่งสินค้า ครอบคลุมเส้นทางหลักสี่สายคือสายเหนือ สายตะวันออกเฉียงเหนือ สายใต้ และสายตะวันออก
ประวัติการรถไฟไทย เริ่มต้นในรัชกาลที่ 5
เป็นเวลากว่าหนึ่งศตวรรษที่กิจการรถไฟในประเทศไทยถือกำเนิดขึ้นด้วยพระมหากรุณาธิคุณในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 ด้วยทรงมีพระราชวิสัยทัศน์ที่กว้างไกลว่าการคมนาคมขนส่งภายในราชอาณาจักรโดยเส้นทางรถไฟนั้น นอกจากจะเป็นประโยชน์ต่อราษฎรและเศรษฐกิจของประเทศแล้ว ยังเป็นการเพิ่มศักยภาพในการบำรุงรักษาราชอาณาเขต
SRT ได้รับการก่อตั้งในชื่อ Royal State Railways of Siam (RSR) ในปี 1890 รัชกาลที่ 5 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สถาปนากรมรถไฟขึ้น การก่อสร้างทางรถไฟสายกรุงเทพ-อยุธยาระยะทาง 71 กิโลเมตร ซึ่งเป็นส่วนแรกของสายเหนือ เริ่มขึ้นในปี 1890 และเปิดใช้งานอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 26 มีนาคม 1897
การเปิดทางรถไฟสายแรกในปี 2440 นั้นถือเป็นหมุดหมายสำคัญของประวัติศาสตร์ไทย เพราะรถไฟไทยคือสิ่งที่เชื่อมประเทศที่กว้างใหญ่ให้เป็นหนึ่งเดียว ก่อนที่ถนนและรถยนต์จะแพร่หลาย
จากกรมรถไฟสู่การรถไฟแห่งประเทศไทย
ประวัติการรถไฟ ไทยผ่านการเปลี่ยนแปลงชื่อและสถานะหลายครั้ง
ในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6 พระองค์ทรงมีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ ให้เปลี่ยนชื่อจาก “กรมรถไฟ” เป็น “กรมรถไฟหลวง” และในรัชสมัยของพระองค์มีเส้นทางรถไฟที่เปิดใช้ทั้งหมด 2,518 กิโลเมตร
ทางรถไฟในประเทศถูกระเบิดได้รับความเสียหายเป็นอันมากในช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง ทำให้มีความต้องการกู้เงินจากต่างประเทศ ธนาคารโลกซึ่งเป็นเจ้าหนี้บีบให้แปรรูปกรมรถไฟเป็นรัฐวิสาหกิจในปี 2494 สมัยรัฐบาลจอมพล ป. พิบูลสงคราม
การรถไฟแห่งประเทศไทย ก่อตั้งเมื่อวันที่ 1 กรกฎาคม พ.ศ. 2494 แต่เดิมมีสถานะเป็นส่วนราชการระดับกรม อยู่ในสังกัดกระทรวงคมนาคม ก่อตั้งเมื่อเดือนตุลาคม พ.ศ. 2433
การเปลี่ยนสถานะจาก “กรมรถไฟ” ซึ่งเป็นส่วนราชการ มาเป็น “การรถไฟแห่งประเทศไทย” หรือ รฟท. ในฐานะรัฐวิสาหกิจ เป็นจุดเปลี่ยนสำคัญที่ส่งผลต่อโครงสร้างการบริหารและทิศทางของรถไฟไทยมาจนถึงปัจจุบัน
เส้นทางรถไฟไทย 4 สายหลักที่ควรรู้
การรถไฟ ดูแลเส้นทางหลักสี่สายที่ครอบคลุมทุกภูมิภาคของประเทศ
รถไฟสายเหนือ เริ่มจากสถานีกรุงเทพ (หัวลำโพง) ไปสิ้นสุดที่สถานีเชียงใหม่ รวมระยะทาง 751 กิโลเมตร เป็นสายที่มีประวัติยาวนานที่สุด เริ่มจากการก่อสร้างสายกรุงเทพ-อยุธยาในสมัยรัชกาลที่ 5
รถไฟสายใต้ เชื่อมกรุงเทพฯ ลงไปถึงชายแดนภาคใต้ที่สุไหงโก-ลก และปาดังเบซาร์ ผ่านจังหวัดสำคัญอย่างราชบุรี สุราษฎร์ธานี นครศรีธรรมราช หาดใหญ่ สายใต้เปิดเดินรถครั้งแรกในชื่อสายธนบุรี-เพชรบุรีเมื่อวันที่ 19 มิถุนายน 1903
รถไฟสายตะวันออกเฉียงเหนือ หรืออีสาน เชื่อมกรุงเทพฯ กับจังหวัดต่างๆ ในภาคอีสานผ่านนครราชสีมา ขอนแก่น อุดรธานี และหนองคาย
รถไฟสายตะวันออก เชื่อมกรุงเทพฯ ไปยังชลบุรี พัทยา และอรัญประเทศที่ชายแดนกัมพูชา
SRT กับโครงการรถไฟแห่งอนาคต
การรถไฟแห่งประเทศไทย ไม่ได้หยุดอยู่กับระบบรางเดิม แต่กำลังก้าวสู่อนาคตพร้อมกับโครงการใหม่หลายโครงการ
โครงการรถไฟฟ้าชานเมืองสายสีแดง ซึ่ง ช่วงกรุงเทพอภิวัฒน์ถึงรังสิตและกรุงเทพอภิวัฒน์ถึงตลิ่งชันเปิดให้บริการแล้วในปี พ.ศ. 2564 คือก้าวสำคัญของ รฟท. ในการพัฒนาระบบรางสมัยใหม่ในกรุงเทพมหานคร
นอกจากนี้ยังมีโครงการรถไฟความเร็วสูงและโครงการพัฒนาระบบรางคู่ที่กำลังดำเนินการ ซึ่งจะช่วยเพิ่มขีดความสามารถและความเร็วของรถไฟไทยให้ทัดเทียมนานาชาติ
ทำไมการรถไฟยังสำคัญในยุคนี้
ในยุคที่การเดินทางทางอากาศและทางถนนเติบโต การรถไฟ ยังคงมีบทบาทที่ไม่อาจทดแทนได้
ระบบของการรถไฟแห่งประเทศไทยรองรับผู้โดยสารราว 50 ล้านคนต่อปี ตัวเลขนั้นบอกว่า รฟท. ยังคงเป็นตัวเลือกหลักสำหรับคนจำนวนมากที่เดินทางในประเทศ โดยเฉพาะกลุ่มที่ต้องการความสะดวกสบายในระยะทางไกล ราคาที่เข้าถึงได้ และประสบการณ์การเดินทางที่แตกต่างจากการบิน
รถไฟยังคือตัวเลือกที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมมากกว่าการเดินทางด้วยรถยนต์ส่วนตัวหรือเครื่องบิน ในยุคที่โลกให้ความสำคัญกับการลดคาร์บอน การรถไฟ จึงมีบทบาทสำคัญยิ่งขึ้นในระบบขนส่งสาธารณะที่ยั่งยืน
“การรถไฟ ไม่ใช่แค่การขนส่ง — มันคือเส้นเลือดที่เชื่อมทุกมุมของประเทศไทยมาตลอด 130 ปี ตั้งแต่ยุคที่รัชกาลที่ 5 ทรงวางรากฐานจนถึงวันที่ SRT กำลังพาประเทศก้าวสู่ระบบรางสมัยใหม่”
